{"headword": "qattiq", "key": "qattiq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Odatdagi sharoitda oʻz shakli va hajmini saqlaydigan.", "examples": [{"text": "Qattiq jism. Qattiq modda. Qattiq va suyuq yoqilgʻilar.", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "Umuman, shakl oʻzgarishlariga, tashqi taʼsirga yaxshi qarshilik koʻrsatadigan; sindirish, ushatish, kesish qiyin boʻlgan.", "examples": [{"text": "Qat-tiq yogʻoch.", "source": ""}, {"text": "Bu yoqning toshi u yerniki singari qattiq, yaxlit emas, juda boʻsh, gʻoʻrasha edi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha."}, {"text": "Shu tosh qurutni talashasizlar. Mana, koʻrdinglarmi, qattiq — tishlaringni ushatadi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Eng nozik nihollar ham toshday qattiq yerni, qoyalardagi yoriqlarni yorib, oʻsib chiqadi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 3, "text": "Badanga, qoʻlga botadigan; salga ezilmaydigan, bosilmaydigan.", "examples": [{"text": "Qattiq oʻrin. Qattiq xamir.", "source": ""}, {"text": "U [Toʻlagan aka] tikanday qattiq soqolini Sidiqjonning yuziga ishqab pichirladi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 4, "text": "Mahkam, mustahkam, pishiq.", "examples": [{"text": "Belbogʻni qattiq bogʻlamoq.", "source": ""}, {"text": "Xoliqov oʻrnidan turib, unga peshvoz chiqdi va qattiq qoʻl qisib koʻrishib, kresloga taklif qildi.", "source": "Oʻ. Usmonov, Sirli sohil"}, {"text": "Endi gap shu: oyoqni qattiq tirang nasiyani tezroq undiring.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 5, "text": "Belgi darajasi yuqori (ortiq) boʻlgan; kuchli, zoʻr, juda.", "examples": [{"text": "Qattiq tovush. Qattiq ogʻriq. Qattiq iztirob. Qattiq shamol. Qattiq sovuq. Qattiq zarba. Qattiq hurmatlamoq. Qattiq azob chekmoq. Qattiq charchamoq.", "source": ""}, {"text": "Gulnor Yoʻlchini qattiq sevadi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Neʼmat Xaydarovich, xotinim qattiq kasal", "source": "N. Qobil, Bemorlar"}, {"text": "Kasalning qattiq iltimosi va talabiga koʻra, kabinetdagi telefonni karavot yoniga oʻrnatdilar.", "source": "Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli"}, {"text": "Oʻzbek oyim oʻgʻlining bunchalik qatʼiy ketishini kutmagan edi va bu yoʻsin qattiq muomalani-da Otabekdan birinchi martaba koʻrar edi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Bu ovozni kim eshitardi, qattiqroq chaqirsang-chi!", "source": "B. Rahmonov, Bahor arafasi"}, {"text": "Kechki payt yogʻa boshlagan yomgʻir yarim kechaga borganda chaqmoq, momaqaldiroq aralash qattiq quydi.", "source": "S. Zunnunova, Gulxan"}]}, {"order": 6, "text": "Qiyinchilik, mashaqqat bilan boʻladigan, kuch, mehnat, mashaqqat talab etadigan; ogʻir, qiyin, mashaqqatli.", "examples": [{"text": "Qattiq mehnat.", "source": ""}, {"text": "Bu uydagi xotinlar Unsinni qattiq yumushlarga sola boshladilar.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Qattiq kundan bizlarni xalos etgan otamdir, Men shu musofir otamdan xabar olaman.", "source": "Zulfizor bilan Avazxon"}]}, {"order": 7, "text": "Sarf-xarajat, umuman, chiqimga tobi yoʻq, unga chidamaydigan.", "examples": [{"text": "Undan biron narsa soʻrash kerak emas, oʻlgunday qattiq odam.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "sifat", "source_url": "https://izoh.uz/word/qattiq"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "240"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Odatdagi sharoitda oʻz hajmi va shaklini saqlaydigan.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Mahkam.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҚАТТИҚ", "raw_meaning": "KATI, SERT 1.Одатдаги шароитда ўз ҳажми ва шаклини сақлайдиган. 2.Маҳкам."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "547"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "suv qattiq yerda turadi", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": [{"text": "qattiq soʻz tosh yorar", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "", "examples": [{"text": "qattiq qichqirmoq", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qattiq", "raw_meaning": "1. твёрдый, крепкий; жёсткий; suv ~ yerda turadi погов. (букв. вода держится на твердой земле) богатство держится у прижимистого; osmon uzoq, yer ~ см. osmon; ~ jism твёрдое тело; ~ yog‘och крепкое дерево; 2. суровый, сильный, жестокий; строгий; резкий; ~ sovuq суровый (сильный) мороз; ~ qo‘l жестокий человек; ~ so‘z tosh yorar погов. твёрдое слово камень долбит; 4. громкий; ~ ovoz громкий голос; ~ qichqirmoq громко кричать; ◊ ~ odam прижимистый, скупой человек; birovning ko‘ngliga ~ tegmoq задеть за живое; сильно обижать (кого-л.); beti ~ odam наглый человек, наглец; joni ~ odam выносливый, терпеливый человек; ~ kunlar тяжелые дни; черные дни; ~ turmoq твёрдо стоять на своём; быть строгим."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "597"}, "pos": "a", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qattiq", "raw_meaning": "a hard, solid; (chidamli) firm"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "113"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "QATTIQ", "raw_meaning": "1. qattı; 2. bekkem; 3. kúshli, zor; 4. qıyınshılıq, mashaqat talap etetuģın; 5. sıqmar, sıģınsız."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "133"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "hart", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "qattiq", "raw_meaning": "hart, fest; starr, steif, rau; stark; ~ yer feste Erde"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "198"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Қаттиқ", "raw_meaning": "твёрдый, крепкий, жёсткий // твёрдо, крепко, жёстко; трудный, тяжёлый; упорный // упорно; суровый, строгий // hard; firm; strong; steadfast; stable; difficult; mean solide; ferme, durable; dur, difficile; rude, sévère, grossier; déterminé, persévérant"}}]}