Пастораль
русчаПастораль
лат. pastoralis — чўпонга алоқадор сўзидан
ХИВ—ХВИИИ асрларда Европада кенг тарқалган адабий жанрлардан бири бўлиб, ўз характери жиҳатидан буколика поезиясига яқин туради. Пасторалда ташвишсиз, оромбахш чўпонлар ҳаёти тасвирланади. Пасторал янги Европа адабиётида ХВИ—ХВИИ асрларда Ғарбда, хусусан Франсияда, ХВИИИ асрда эса Россияда кенг тарқалди. Қадимги буколикалардан пасторал бузилган шаҳар ҳаётига маънавий пок қишлоқ ҳаётини қарши қўйишни қабул қилиб олди. Буколикадаги шартлилик бир оз кучайтирилди, оддийлик ва табиийлик бўрттириб тасвирланди. Бинобарин, пасторалда ҳамма нарса шартли; давр ижтимоий тенгсизликлардан холи аллақандай олтин аср; қаҳрамон — ақлли, доно, иффатли чўпон ёки чўпон қиз; вазият, шароит — лаззатли меҳнат ва тинч чайладаги ҳаёт, эркаловчи кўркам табиат ва ҳ. к. Шартлиликнинг бу қадар мавқе эгаллаши пасторалда буколикадаги стихияли реализмнинг сақланиб қолишига монелик қилган ва натижада бу реализм пасторалда умуман ўрин тополмаган. Пасторалнинг жанр жиҳатидан шакллари ҳам хилма-хил бўлиб, у поема, роман, драма каби кўринишларга эга. ХИХ асрга келиб буколиканинг кўриниши бўлган пасторал инқирозга учради, адабий процессдан чиқиб кетди. Бироқ ҳозирги адабиёцҳуносликда пасторал термини кесатиш маъносида, тилёғламалик ва манфаатбинликка ўралган мутеликка нисбатан қўлланилади., пасторал