ОСЕВАЯ НАГРУЗКА НА ДОЛОТА

тоғ жинсларининг майдаланиш жадаллигини тавсифловчи омил. Лаборатория тадқиқотлари маълумотлари Бқбдан ўқ бўйлаб тушадиган оғирлик минимал қийматга эга бўлганда тоғ жинслари фақат тирналиб майдаланишини, оғирлик максимал қийматга етганда бутун ҳажм бўйлаб майдаланишини кўрсатди; яъни ўқ бўйлаб тушадиган босим ортганда механик тезлик ҳам мос ҳолда ошади. Бу қонуният қудуқ туби шламдан ёмон тозаланганда ҳамда қудуқ туби юзаси долото юзаси билан тўлиқ туташганда бузилади. БҚБ дан ўқ бўйлаб тушадиган назарий оғирлик қуйидаги формула билан ҳисобланади: $Қ = \сум_{и=1}^{н} л_и қ_и$, бунда $л_и$ — ҳар бир сексия (і) нинг узунлиги, м; $қ_и$ — бир метр узунликдаги БҚБ оғирлиги, кг. Меъёрий ҳужжатларда олмосли долоталарга ўқ бўйлаб бериладиган босим қуйидагича белгиланган (О.5-жадвал). Диаметри 295 мм ли шарошкали долоталар учун солиштирма оғирлик 13,5 кн/см, диаметри 97 мм ли — 5 кн/см га тенг., Долотага ўқ бўйлаб тушадиган оғирлик