{"headword": "ОСЕВАЯ НАГРУЗКА НА ДОЛОТА", "key": "osevaya nagruzka na dolota", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "339"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "togʻ jinslarining maydalanish jadalligini tavsiflovchi omil. Laboratoriya tadqiqotlari maʼlumotlari BQBdan oʻq boʻylab tushadigan ogʻirlik minimal qiymatga ega boʻlganda togʻ jinslari faqat tirnalib maydalanishini, ogʻirlik maksimal qiymatga yetganda butun hajm boʻylab maydalanishini koʻrsatdi; yaʼni oʻq boʻylab tushadigan bosim ortganda mexanik tezlik ham mos holda oshadi. Bu qonuniyat quduq tubi shlamdan yomon tozalanganda hamda quduq tubi yuzasi doloto yuzasi bilan toʻliq tutashganda buziladi. BQB dan oʻq boʻylab tushadigan nazariy ogʻirlik quyidagi formula bilan hisoblanadi: $Q = \\sum_{i=1}^{n} l_i q_i$, bunda $l_i$ — har bir seksiya (і) ning uzunligi, m; $q_i$ — bir metr uzunlikdagi BQB ogʻirligi, kg. Meʼyoriy hujjatlarda olmosli dolotalarga oʻq boʻylab beriladigan bosim quyidagicha belgilangan (O.5-jadval). Diametri 295 mm li sharoshkali dolotalar uchun solishtirma ogʻirlik 13,5 kN/sm, diametri 97 mm li — 5 kN/sm ga teng.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ОСЕВАЯ НАГРУЗКА НА ДОЛОТА — Долотага ўқ бўйлаб тушадиган оғирлик", "raw_meaning": "тоғ жинсларининг майдаланиш жадаллигини тавсифловчи омил. Лаборатория тадқиқотлари маълумотлари БҚБдан ўқ бўйлаб тушадиган оғирлик минимал қийматга эга бўлганда тоғ жинслари фақат тирналиб майдаланишини, оғирлик максимал қийматга етганда бутун ҳажм бўйлаб майдаланишини кўрсатди; яъни ўқ бўйлаб тушадиган босим ортганда механик тезлик ҳам мос ҳолда ошади. Бу қонуният қудуқ туби шламдан ёмон тозаланганда ҳамда қудуқ туби юзаси долото юзаси билан тўлиқ туташганда бузилади. БҚБ дан ўқ бўйлаб тушадиган назарий оғирлик қуйидаги формула билан ҳисобланади: $Q = \\sum_{i=1}^{n} l_i q_i$, бунда $l_i$ — ҳар бир секция (і) нинг узунлиги, м; $q_i$ — бир метр узунликдаги БҚБ оғирлиги, кг. Меъёрий ҳужжатларда олмосли долоталарга ўқ бўйлаб бериладиган босим қуйидагича белгиланган (О.5-жадвал). Диаметри 295 мм ли шарошкали долоталар учун солиштирма оғирлик 13,5 кН/см, диаметри 97 мм ли — 5 кН/см га тенг."}}]}