ўлмоқ
oʻlmoqўлмоқ
фл. 1. Ҳаёти тугамоқ, яшашдан тўхтамоқ, қазо қилмоқ.
Ўз ажали билан ўлмоқ. Йиқилиб ўлмоқ. Ботир ўлса, номи қолар, Номард ўлса, неси қолар. — Мақол
Кечга яқин ёʻл устида ярадор лейтенант ўлди. — Ойбек, Қуёш қораймас
Бунинг устига кутилмаганда бир сурувдан устма-уст иккита қўй касалланиб ўлди. — П. Қодиров, Қора кўзлар
2. Ёʻқ бўлмоқ, барҳам топмоқ.
Ҳаваси ўлмоқ. Иштаҳаси ўлмоқ.
Муҳташам саройларнинг зиёси кетган, Ўлаётган синфдек зиёси кетган. — Ғайратий
Ер юзида ўлмасин, номингни сақлаб қолгин. — У. Исмоилов, Сайланма
3. Бирор сифати, хусусияти ва шу кабиларни ёʻқотмоқ, яроқсиз ҳолга келмоқ.
Ўлган оҳак.
Робия хола қайноғи ўлиб қолган чойдишга ўт қалаб юборди. — С. Зуннунова, Олов
4. Бирор ҳаракат-ҳолат таъсирида жуда ночор, оғир аҳволда қолганликни билдиради.
Мирмуродов соатни бир амаллаб олти қилгунча ўлаёзди. — Гулдаста
Э, вокзалнинг олдида ўлдим-чарчадим, афтимнинг куясини кўр. — Ойбек, Болалик
5. кўм. fl.vzf . Етакчи феъл билдирган ҳаракатни кучайтириб ифодалайди, ортиқ даражасини қайд этади.
[ Тўйбека:] Мени эрга берганларида, сенга ўхшаш мен ҳам йиғлаган эдим, аммо ичимда никоҳ кунининг тезроқ келишини кута-кута ўлган эдим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Қимматхон ҳар келганида, она сигирдай ялаб-юлқаб ўлади. Шуҳрат, — Жаннат қидирганлар
- Ажалидан беш кун бурун ўлмоқ Ўз ажалидан илгарироқ, бевақт дунёдан ўтмоқ. [ Кумуш:] Ўғрилар тешиб, олдимга чиққанларида, мен нима қилар эдим? Оҳ, отажон! Мен ажалимдан беш кун бурун ўлар эдим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Уятга (ёки номусга) ўлмоқ Қаттиқ хижолат чекмоқ, изза бўлмоқ, уялиб ўсал бўлмоқ. Сидиқжон номусга ўлиб, ғазабидан кўзига қон тўлиб, нима қилишини билмай, хийла туриб қолди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Эти ўлмоқ 1. Бадани сезмайдиган, ҳис қилмайдиган бўлиб қолмоқ. Дарра келгунча этим ўлиб, дарра еганим билинмайди. — ЛатифаларЁ ғирт содда, ё анойи ёки аёлларни кўравериб Поччаев аччиқ ҳазил, кинояли гаплар, ҳатто калака қилишлар ҳам кор қилмайдиган бўлиб, эти ўлиб қолган эди. — А. Мухтор, Туғилиш
- Ўлай агар Иш-ҳаракат, гап-сўз ва шу кабиларнинг чинлигини алоҳида таъкидлайди. Ўлай агар, кўрганим ёʻқ.ўлай агар, бор-ёʻқ пулим шу, мен мусофирман. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати
- Ўлганнинг кунидан Бошқа иложи бўлмаганидан. Ўлганимнинг кунидан рози бўлдим.Ўлганимнинг кунидан чолга тегиб бораман. — Қўшнилар
- Ўлганнинг устига кўмган Бир кўнгилсизлик устига бошқасининг юз беришини ифодаловчи ибора. Буниси ўлганнинг устига кўмган бўлди. — Муштум
- Ўлганнинг устига (чиқиб) тепмоқ Худойга шукур, қўлингда хатинг бор, ўлганнинг устига чиқиб тепгандек хат-хабарсиз қўйма! — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Ўлиб бўлдим ёки ўлар бўлсам, ўлиб бўлдим Бирор нарса ҳаракатида, таъсирида жуда ҳолдан тойганликни, ўлар ҳолатга етганликни билдиради. Уҳ, ўлиб бўлдим, қизим! Ёлғиз қўйни ҳайдаш нуқул азоб! — Ойбек, Танланган асарларЮпатгунимизча эр-хотин ўлиб бўлдик. — С. Зуннунова, Янги директорШарифжон, ўлар бўлсам, ўлиб бўлдим. Бу поччанг мени адо қилди. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
- Ўлиб турган (ёки юрган) экан Жуда хоҳлар, жуда иштиёқманд экан. дўндиқчангни муҳайё қилиб берайлик, дедим. Жонкелди ўлиб турган экан, қулоқ қоқмай, хўп, деди. — А. Қодирий, Ўтган кунларБирорта ҳамёни каттароққа пулласам, деб томоғи қақраб ўлиб юрибди. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Ўлмаган менинг жоним (ёки сенинг жонинг) Мен бундан баттарига ҳам чидаганман; фақат сен чидайсан, шунча чидабсан маъносидаги ибора. Вой, Марасул ака-ей, ўлмаган сизнинг жонингиз! Бу шаллақи билан қанақа умр қилиб кела-ётибсиз? — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар
- Ўлса ҳам Қатъий инкорни билдиради. Ўз отасини сийламаган, ўлса ҳам бизни одам ўрнида кўрмас! — Ёдгор
ЎЛМОҚ
1. Ҳаёти тугамоқ, яшашдан тўхтамоқÖLMEK
2. Феълнинг равишдош шакллари билан иш- ҳаракатни ўта орттириб кўрсатиш учун хизмат қилади.
ўлмоқ
в посл.погов. умирать, скончаться
ботир ўлса, номи қолар, номард ўлса, нимаси қолар? погибнет герой — имя останется, сгинет трус — что останется?
борида қилмадинг шод, ўлгандан кейин хоҳ қил ёд, хоҳ қил фарёд при жизни ты его не радовал, так после его смерти хоть вспоминай, хоть оплакивай (- это уже не поможет)
- ўлмаган қул кўради будем живы-здоровы (все) — увидим; бог даст здоровье — все увидим; поживём — увидим
- ўлмагани қоро ер разг. он живёт в очень трудных условиях; лучше умереть, чем так жить
- Сулаймон ўлди, девлар қутулди посл. рел. (букв.: пророк Сулейман умер — и дивы высвободились) жестокий или строгий царь (властелин) умер — и люди вышли на волю
ўлмоқ
в die, pass away, depart
ЎЛМОҚ
1. óliw, janı shıgʻıw, demi tawsılıw, qazalanıw, ájel qushıw
2. joq bolıw, tamam bolıw
3. sapasın joytıw, jaramsız halgʻa keliw, dártke aspay qalıw
4. óliptalıw, ólip óshiw, ogʻırı qıynalıw
ўлмоқ
sterben vi, versterben vi s, entschlafen vi s
Ўлмоқ
русчаумирать, скончатьсяинглизчаto die, to stop livingфрансузчаmourir, décéderарабчаمَاتَ (يَمُوتُ)