очерк

м очерк

м -а очерк

• очерк в газете/в журнале газетада/журналда босилган очерк
• очерк о строительстве канала канал қурилиши ҳақидаги очерк
• писать очерк очерк ёзмоқ.

Ўз ҳажми жиҳатидан ҳикояга яқин турган, эпик турга мансуб бадиий публицистик жанрлардан бири. Очерк ғоявий-эстетик жиҳатдан муҳим аҳамиятга эга бўлиб, бадиий ижодга хос ҳамма хусусият ва талаблар асосида яратилади. Бироқ, шунга қарамай, очеркнинг ҳикоя ва бошқа эпик жанрлардан фарқланувчи ўзига хос хусусиятлари мавжуд: 1. Ҳикоянавис кўпгина ҳаётий воқеаларни умумлаштирувчи, аксарият ҳолларда ўзи кузатган ҳаётий воқеалар асосида бадиий тўқимага асосланиб, уларни ифодаловчи бутунлай янги воқеа яраца, очеркнавис конкрет тарихий даврда юз берган воқеанинг характерли ўринларини айнан танлаб олиш орқали уни типиклаштиради. Худди шунинг учун ҳам очеркнавис бевосита ўзи кўрган, эшитган воқеалар, кишилар ҳақида ёзади ва бадиий тўқимага кенг ёʻл бера олмайди. Шу маънода очеркдан ҳамма вақт ҳужжатлилик талаб қилинади. 2. Ҳикояда бадиий тўқима биринчи ўринда тургани учун ёзувчи ўз фикрини хоҳлаган тарзда, хоҳлаган тўқима эпизод, хоҳлаган детал орқали (албатта, ўқувчини ишонтирадиган меъёрда) тасвирлаш имкониятига эга. Очеркнавис бу имкониятлардан маҳрум бўлса ҳам, унинг ўзига хос имкониятлари бор. Агар ҳикоянавис ўз кўнглидаги гапларини, ўзи тасвирлаётган шахс ёки воқеага муносабатини очиқ-ойдин баён этолмаса, очеркнавис ўз муҳокамаси, хулосаси ва фикрларини бемалол баён қилиш имкониятига эга. Шу жиҳатдан очерк жанри ҳамма вақт бадиий-публицистик жанр ҳисобланади. 3. Очерк жанрининг ўзига хослиги унинг тузилишида ҳам ўз аксини топган. Бошқа бадиий жанрларда ёзувчи ўз мақсадини баён этиши учун қулай имкониятга эга. Масалан, воқеалар тартибини ўзи хоҳлаганича, бироқ тарихий ҳақиқатга хилоф тушмайдиган тарзда ўрин алмаштириши, ўзгартириши мумкин. Аммо очеркда ёзувчи танлаб олган фактларини ўзи хоҳлаган тарзда ўзгартиришга, ўрин алмаштиришга ёки очерк қаҳрамонига ўз хайрихоҳлигидан келиб чиқиб, унда учрамайдиган сифатларни тақаб қўйишга ҳаққи ёʻқ. Демак, очерк ҳужжатли, воқеий-бадиий ҳикоядир. Очерк дастлаб Ғарбий Европа мамлакатларидаги маърифатчилик адабиётида юзага келди ҳамда ўзининг демократик характери, ҳаётнинг долзарб масалаларига ҳозиржавоблиги ва бошқа жиҳатлари билан ХВИИИ аср реалистик романининг тараққиётига катта ҳисса қўшди. Франсуз адабиётида ҳам очерк ХВИИИ асрда, Л. С. Мерсе, Ретифа де ла Бретонлар ижодида кенг тарқалди., очерк