{"headword": "ocherk", "key": "ocherk", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Hayotiy faktlarning qisqacha tasviridan iborat kichikroq badiiy asar.", "examples": [{"text": "Harbiy ocherk. Biografik ocherk. Bibliografik ocherk,", "source": ""}, {"text": "Obidov gazetadagi ocherkni koʻrishi bilan Ahmedovning oldiga chopdi.", "source": "S. Zunnunova, Olov"}, {"text": "— Uka — dedi shoir, — shtabdan tayinlashdi, sen toʻgʻringda bir gʻalati ocherk yozmoqchiman.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/ocherk"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "213"}, "pos": "м", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ocherk", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "очерк", "raw_meaning": "м ocherk; ~ в газете gazetada bosilgan ocherk; ~ о строительстве канала kanal qurilishi haqidagi ocherk; писать ~ ocherk yozmoq."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "Ruscha-o'zbekcha lug'at", "kind": "Tarjima", "imprint": "Aliqulov, Teshavoy (2017). Ruscha-o'zbekcha lug'at. Tashkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "171"}, "pos": "м", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ocherk", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "О́ЧЕРК,", "raw_meaning": "-а м ocherk; очерк в газете/в журнале gazetada/jurnalda bosilgan ocherk; очерк о строительстве канала kanal qurilishi haqidagi ocherk; писать очерк ocherk yozmoq."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "578"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ocherk", "raw_meaning": "n sketch, essay"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "125"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ocherk", "raw_meaning": "Skizze f, Essay m, Umriss m, Abriss m"}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "211"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "(рус. очеркать — тасвирлаш сўзидан)", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oʻz hajmi jihatidan hikoyaga yaqin turgan, epik turga mansub badiiy publitsistik janrlardan biri. Ocherk gʻoyaviy-estetik jihatdan muhim ahamiyatga ega boʻlib, badiiy ijodga xos hamma xususiyat va talablar asosida yaratiladi. Biroq, shunga qaramay, ocherkning hikoya va boshqa epik janrlardan farqlanuvchi oʻziga xos xususiyatlari mavjud: 1. Hikoyanavis koʻpgina hayotiy voqealarni umumlashtiruvchi, aksariyat hollarda oʻzi kuzatgan hayotiy voqealar asosida badiiy toʻqimaga asoslanib, ularni ifodalovchi butunlay yangi voqea yaratsa, ocherknavis konkret tarixiy davrda yuz bergan voqeaning xarakterli oʻrinlarini aynan tanlab olish orqali uni tipiklashtiradi. Xuddi shuning uchun ham ocherknavis bevosita oʻzi koʻrgan, eshitgan voqealar, kishilar haqida yozadi va badiiy toʻqimaga keng yoʻl bera olmaydi. Shu maʼnoda ocherkdan hamma vaqt hujjatlilik talab qilinadi. 2. Hikoyada badiiy toʻqima birinchi oʻrinda turgani uchun yozuvchi oʻz fikrini xohlagan tarzda, xohlagan toʻqima epizod, xohlagan detal orqali (albatta, oʻquvchini ishontiradigan meʼyorda) tasvirlash imkoniyatiga ega. Ocherknavis bu imkoniyatlardan mahrum boʻlsa ham, uning oʻziga xos imkoniyatlari bor. Agar hikoyanavis oʻz koʻnglidagi gaplarini, oʻzi tasvirlayotgan shaxs yoki voqeaga munosabatini ochiq-oydin bayon etolmasa, ocherknavis oʻz muhokamasi, xulosasi va fikrlarini bemalol bayon qilish imkoniyatiga ega. Shu jihatdan ocherk janri hamma vaqt badiiy-publitsistik janr hisoblanadi. 3. Ocherk janrining oʻziga xosligi uning tuzilishida ham oʻz aksini topgan. Boshqa badiiy janrlarda yozuvchi oʻz maqsadini bayon etishi uchun qulay imkoniyatga ega. Masalan, voqealar tartibini oʻzi xohlaganicha, biroq tarixiy haqiqatga xilof tushmaydigan tarzda oʻrin almashtirishi, oʻzgartirishi mumkin. Ammo ocherkda yozuvchi tanlab olgan faktlarini oʻzi xohlagan tarzda oʻzgartirishga, oʻrin almashtirishga yoki ocherk qahramoniga oʻz xayrixohligidan kelib chiqib, unda uchramaydigan sifatlarni taqab qoʻyishga haqqi yoʻq. Demak, ocherk hujjatli, voqeiy-badiiy hikoyadir. Ocherk dastlab Gʻarbiy Yevropa mamlakatlaridagi maʼrifatchilik adabiyotida yuzaga keldi hamda oʻzining demokratik xarakteri, hayotning dolzarb masalalariga hozirjavobligi va boshqa jihatlari bilan XVIII asr realistik romanining taraqqiyotiga katta hissa qoʻshdi. Fransuz adabiyotida ham ocherk XVIII asrda, L. S. Merse, Retifa de la Bretonlar ijodida keng tarqaldi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Очерк", "raw_meaning": "(рус. очеркать — тасвирлаш сўзидан) — очерк. Ўз ҳажми жиҳатидан ҳикояга яқин турган, эпик турга мансуб бадиий публицистик жанрлардан бири. Очерк ғоявий-эстетик жиҳатдан муҳим аҳамиятга эга бўлиб, бадиий ижодга хос ҳамма хусусият ва талаблар асосида яратилади. Бироқ, шунга қарамай, очеркнинг ҳикоя ва бошқа эпик жанрлардан фарқланувчи ўзига хос хусусиятлари мавжуд: 1. Ҳикоянавис кўпгина ҳаётий воқеаларни умумлаштирувчи, аксарият ҳолларда ўзи кузатган ҳаётий воқеалар асосида бадиий тўқимага асосланиб, уларни ифодаловчи бутунлай янги воқеа яратса, очеркнавис конкрет тарихий даврда юз берган воқеанинг характерли ўринларини айнан танлаб олиш орқали уни типиклаштиради. Худди шунинг учун ҳам очеркнавис бевосита ўзи кўрган, эшитган воқеалар, кишилар ҳақида ёзади ва бадиий тўқимага кенг йўл бера олмайди. Шу маънода очеркдан ҳамма вақт ҳужжатлилик талаб қилинади. 2. Ҳикояда бадиий тўқима биринчи ўринда тургани учун ёзувчи ўз фикрини хоҳлаган тарзда, хоҳлаган тўқима эпизод, хоҳлаган деталь орқали (албатта, ўқувчини ишонтирадиган меъёрда) тасвирлаш имкониятига эга. Очеркнавис бу имкониятлардан маҳрум бўлса ҳам, унинг ўзига хос имкониятлари бор. Агар ҳикоянавис ўз кўнглидаги гапларини, ўзи тасвирлаётган шахс ёки воқеага муносабатини очиқ-ойдин баён этолмаса, очеркнавис ўз муҳокамаси, хулосаси ва фикрларини бемалол баён қилиш имкониятига эга. Шу жиҳатдан очерк жанри ҳамма вақт бадиий-публицистик жанр ҳисобланади. 3. Очерк жанрининг ўзига хослиги унинг тузилишида ҳам ўз аксини топган. Бошқа бадиий жанрларда ёзувчи ўз мақсадини баён этиши учун қулай имкониятга эга. Масалан, воқеалар тартибини ўзи хоҳлаганича, бироқ тарихий ҳақиқатга хилоф тушмайдиган тарзда ўрин алмаштириши, ўзгартириши мумкин. Аммо очеркда ёзувчи танлаб олган фактларини ўзи хоҳлаган тарзда ўзгартиришга, ўрин алмаштиришга ёки очерк қаҳрамонига ўз хайрихоҳлигидан келиб чиқиб, унда учрамайдиган сифатларни тақаб қўйишга ҳаққи йўқ. Демак, очерк ҳужжатли, воқеий-бадиий ҳикоядир. Очерк дастлаб Ғарбий Европа мамлакатларидаги маърифатчилик адабиётида юзага келди ҳамда ўзининг демократик характери, ҳаётнинг долзарб масалаларига ҳозиржавоблиги ва бошқа жиҳатлари билан XVIII аср реалистик романининг тараққиётига катта ҳисса қўшди. Француз адабиётида ҳам очерк XVIII асрда, Л. С. Мерсье, Ретифа де ла Бретонлар ижодида кенг тарқалди."}}, {"dictionary": {"name": "Lingvistik terminlar lugʻati", "title": "QARAQALPAQSHA – ÓZBEKSHE – QAZAQSHA – TÚRKMENSHE – RUSSHA LINGVISTIKALÍQ TERMINLER SÓZLIGI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Allambergenova, Nigora Gúlmurzaevna (2022). QARAQALPAQSHA – ÓZBEKSHE – QAZAQSHA – TÚRKMENSHE – RUSSHA LINGVISTIKALÍQ TERMINLER SÓZLIGI. Nukus: NUR TURAN PRINT.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qaraqalpaqsha-zbekshe-qazaqsha-t-rkmenshe-russha-lingvistikal-q-terminler-s-zligi/", "page": "48"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Ocherk", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Ocherk", "raw_meaning": "Ocherk Очерк Oçerk Очерк"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "195"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "очерк", "raw_meaning": "essay, sketch, article."}}]}