образ

м 1. м усул, ёʻсин, тарз, равиш

2. сифат ёки олмошлар билан бирга, равиш маъносида қўлланади

• образ действий ҳаракат ёʻсини
• образ мыслей фикр юритиш тарзи, фикрлаш равиши
• образ жизни турмуш тарзи
• главным образом 1) асосан; 2) кўпинча
• каким образом? қандай қилиб?, қандай ёʻл билан?
• таким образом шундай қилиб
• решительным образом кескин суратда
• внимательным образом диққат-эътибор билан

3. образ, сиймо

женские образы в произведениях Пушкина Пушкин асарларида аёллар образи.

м -а 1. мн. нетчего усул, ёʻсин, тарз, равиш

• о́браз де́йствий ҳаракат ёʻсини
• о́браз мы́слей фикр юритиш тарзи, фикрлаш усули
• о́браз жи́зни турмуш тарзи

2. тв. п. сифат ёки олмошлар билан бирга, равиш маъносида қўлланади

• гла́вным о́бразом асосан; кўпинча
• каки́м о́бразом? қандай қилиб?, қандай ёʻл билан?
• таки́м о́бразом шундай қилиб
• реши́тельным о́бразом кескин суратда
• внима́тельным о́бразом диққат-эътибор билан

3. образ, сиймо

• же́нские о́бразы в произведе́ниях Пу́шкина Пушкин асарларида аёллар образи

шакл, қиёфа, образ, усул, ёʻл

м. -а қиёфа, тарз

Санъат ва адабиётда ҳаётни ўзига хос бадиий шаклда акс эттирган манзара ва характерлар. Воқеликни санъат ва адабиётда образлар воситасида акс эттириш ҳақидаги қарашлар Аристотел замонидан буён мавжуд бўлса ҳам, бироқ асосан ХИХ асрнинг биринчи ярмига келиб Гегел, В. Г. Белинский каби мутафаккирларнинг асарларида тўлиқ шаклланди. Шунинг учун ҳам образ тушунчаси ўз характери ва мазмунига кўра жуда мураккаб ва айни пайтда кенг қамровли тушунчадир. Обектив воқеликнинг у ёки бу тарзда инсон онгидаги инъикоси кенг маънода образнинг асосини ташкил этади. Шунинг учун ҳам образ термини қайси ўринда, қайси маънода ва ижтимоий онг шаклларининг қай бирида қўлланишига қараб, кескин фарқланувчи маъноларга эга бўлади. Инсон ижтимоий онгининг шакллари ўз табиати, функсияси ва характерига кўра икки катта қисмга: фан ҳамда санъат ва адабиётга ажралади. Шундай экан, фанда ҳам образ мавжуд. Чунки бирор илмий фикрни исботлаш, тасдиқлаш учун олим у ёки бу нарсани, унинг образларини келтиради. Бироқ фандаги образ ҳеч қандай эмоционалликсиз, қуруқ фактографик ва айни пайтда воқеликни аниқ копиялашдан иборат бўлади. Чунки фан исботлайди, адабиёт ва санъат эса кўрсатади. Санъат ва адабиётдаги образ воқеликнинг конкрет шахс (ижодкор) тафаккури, ҳиссий олами призмасидан ўтиб, унинг қайтадан бойитилган ҳолдаги тикланиши, жонланишидан иборатдир. Бу мураккаб жараёнда санъаткорнинг эстетик идеали, дунёқараши, руҳий олами, ғоявий позицияси ва ижодий тажрибаси етакчилик қилади, воқелик шу асосда қайтадан жонланади, образли тасвирга эга бўлади. Демак, санъат ва адабиётдаги акс эттириш актив инъикосдан иборатдир. Чунки адабиётда ҳар бир образ инсонга «қандай бўлиши керак эди, қандай бўлиши лозим» деган нарсани уқтиришга хизмат қилади. Санъат ва адабиётнинг воқеликнинг образлар воситасида акс эттиришининг ижтимоий функсияси ҳам, тарбиявий кучи ҳам, ёʻналтирувчилик қудрати ҳам худди мана шунда. Адабиёт ва санъат воқеликни образлар воситасида акс эттирар экан, ҳар бир асарда тасвирланган нарса, предмет ёки иштирок этувчи шахслар кенг маънода образ дейилади. Аммо, шунга қарамай, образ термини адабиёт ва санъатда бирмунча чегараланган маънода — фақат инсонга нисбатан қўлланилади. Образ термини худди ана шу маънода, образ

образ (тасвир); ташқи оламнинг инсон онгида акс этишини ифодалайдиган термин; дунёни акс эттиришнинг ҳар қандай формаси — абстракт мантиқий акс эттириш ҳам шунга киради; обектив оламни акс эттиришнинг фақат сезги, идрок ва тасаввурлардан иборат ҳиссий формаси.

образ, қиёфа