образ

м 1. м usul, yoʻsin, tarz, ravish

2. sifat yoki olmoshlar bilan birga, ravish maʼnosida qoʻllanadi

• образ действий harakat yoʻsini
• образ мыслей fikr yuritish tarzi, fikrlash ravishi
• образ жизни turmush tarzi
• главным образом 1) asosan; 2) koʻpincha
• каким образом? qanday qilib?, qanday yoʻl bilan?
• таким образом shunday qilib
• решительным образом keskin suratda
• внимательным образом diqqat-eʼtibor bilan

3. obraz, siymo

женские образы в произведениях Пушкина Pushkin asarlarida ayollar obrazi.

м -а 1. мн. нетчего usul, yoʻsin, tarz, ravish

• о́браз де́йствий harakat yoʻsini
• о́браз мы́слей fikr yuritish tarzi, fikrlash usuli
• о́браз жи́зни turmush tarzi

2. тв. п. sifat yoki olmoshlar bilan birga, ravish maʼnosida qoʻllanadi

• гла́вным о́бразом asosan; koʻpincha
• каки́м о́бразом? qanday qilib?, qanday yoʻl bilan?
• таки́м о́бразом shunday qilib
• реши́тельным о́бразом keskin suratda
• внима́тельным о́бразом diqqat-eʼtibor bilan

3. obraz, siymo

• же́нские о́бразы в произведе́ниях Пу́шкина Pushkin asarlarida ayollar obrazi

shakl, qiyofa, obraz, usul, yoʻl

м. -а qiyofa, tarz

Sanʼat va adabiyotda hayotni oʻziga xos badiiy shaklda aks ettirgan manzara va xarakterlar. Voqelikni sanʼat va adabiyotda obrazlar vositasida aks ettirish haqidagi qarashlar Aristotel zamonidan buyon mavjud boʻlsa ham, biroq asosan XIX asrning birinchi yarmiga kelib Gegel, V. G. Belinskiy kabi mutafakkirlarning asarlarida toʻliq shakllandi. Shuning uchun ham obraz tushunchasi oʻz xarakteri va mazmuniga koʻra juda murakkab va ayni paytda keng qamrovli tushunchadir. Obyektiv voqelikning u yoki bu tarzda inson ongidagi inʼikosi keng maʼnoda obrazning asosini tashkil etadi. Shuning uchun ham obraz termini qaysi oʻrinda, qaysi maʼnoda va ijtimoiy ong shakllarining qay birida qoʻllanishiga qarab, keskin farqlanuvchi maʼnolarga ega boʻladi. Inson ijtimoiy ongining shakllari oʻz tabiati, funksiyasi va xarakteriga koʻra ikki katta qismga: fan hamda sanʼat va adabiyotga ajraladi. Shunday ekan, fanda ham obraz mavjud. Chunki biror ilmiy fikrni isbotlash, tasdiqlash uchun olim u yoki bu narsani, uning obrazlarini keltiradi. Biroq fandagi obraz hech qanday emotsionalliksiz, quruq faktografik va ayni paytda voqelikni aniq kopiyalashdan iborat boʻladi. Chunki fan isbotlaydi, adabiyot va sanʼat esa koʻrsatadi. Sanʼat va adabiyotdagi obraz voqelikning konkret shaxs (ijodkor) tafakkuri, hissiy olami prizmasidan oʻtib, uning qaytadan boyitilgan holdagi tiklanishi, jonlanishidan iboratdir. Bu murakkab jarayonda sanʼatkorning estetik ideali, dunyoqarashi, ruhiy olami, gʻoyaviy pozitsiyasi va ijodiy tajribasi yetakchilik qiladi, voqelik shu asosda qaytadan jonlanadi, obrazli tasvirga ega boʻladi. Demak, sanʼat va adabiyotdagi aks ettirish aktiv inʼikosdan iboratdir. Chunki adabiyotda har bir obraz insonga «qanday boʻlishi kerak edi, qanday boʻlishi lozim» degan narsani uqtirishga xizmat qiladi. Sanʼat va adabiyotning voqelikning obrazlar vositasida aks ettirishining ijtimoiy funksiyasi ham, tarbiyaviy kuchi ham, yoʻnaltiruvchilik qudrati ham xuddi mana shunda. Adabiyot va sanʼat voqelikni obrazlar vositasida aks ettirar ekan, har bir asarda tasvirlangan narsa, predmet yoki ishtirok etuvchi shaxslar keng maʼnoda obraz deyiladi. Ammo, shunga qaramay, obraz termini adabiyot va sanʼatda birmuncha chegaralangan maʼnoda — faqat insonga nisbatan qoʻllaniladi. Obraz termini xuddi ana shu maʼnoda, obraz

obraz (tasvir); tashqi olamning inson ongida aks etishini ifodalaydigan termin; dunyoni aks ettirishning har qanday formasi — abstrakt mantiqiy aks ettirish ham shunga kiradi; obyektiv olamni aks ettirishning faqat sezgi, idrok va tasavvurlardan iborat hissiy formasi.

obraz, qiyofa