Летопись

yilnoma, solnoma, voqeanoma. Tarixiy voqealarni yilma-yil xronologik izchillikda bayon etuvchi asar. Yilnomalar avtori yilnomachi, solnomachi, muarrix terminlari bilan ifodalanadi. Yilnoma oʻz tarixi nuqtayi nazaridan juda ham qadimiy boʻlib, Gʻarb va Sharq mamlakatlarida oʻziga xos tarixga, anʼanalarga egadir. Yilnomalar oʻz xarakteriga koʻra ikki xil boʻladi: 1. Tarixiy voqealar hamda tarixiy shaxslar hayoti, biror xalq tarixi, uning kelib chiqishi va shajarasi haqidagi yilnomalar. Masalan, Rashididdinning «Jomeut-tavorix», avtori nomaʼlum «Tavorixi guzida — Nusratnoma», Sharafiddin Ali Yazdiyning «Zafarnoma», Abulgʻoziy Bahodirxonning «Shajarai tarokima», «Shajarai turk», Munis va Ogahiylarning «Firdavsul-iqbol» kabi asarlari. Bunday yilnomalar konkret tarixiy voqealar bilan birga u yoki bu xarakterdagi afsona, rivoyat kabi xalq orasida keng tarqalgan materiallarni ham qamrab oladi. Shuning uchun bunday yilnomalar folklorchilar, adabiyot tarixchilari uchun nodir manba hisoblanadi. 2. Eski hisobdagi yil, ularning nomlanishi, kelish tartibi va har yilning oʻziga xos xususiyatlarini koʻrsatib beruvchi yilnomalar. Masalan, A. M. Sherbak nashrga tayyorlagan, XIV—XV asrlarga mansub, avtori nomaʼlum «Yilnoma» (Yejegodnik, 1971, «Письменные памятники Востока», М., изд-во «Наука», 1974, str. 171—189) va sharqshunos N. N. Pantusov nashrga tayyorlagan «Baxtli va baxtsiz yillar