кутмоқ

фл. 1. Мўлжалланган нарса ёки шахснинг пайдо бўлишини, келишини ёки учрашини умид қилган, унга кўз тиккан ҳолда маълум вақт бирор жойда турмоқ; пойламоқ.

Самолёт келишини кутмоқ. Сени кўп кутдим.

Юсуфбек ҳожи сипоҳлардан бирининг қўлтиқлаши билан отига миниб, нарида кутиб турган Ҳасаналига қараб юрди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Барно ёʻқ экан, бир оз кутди, келавермагач, ўтиришга сабри чидамай, идорадан чиқди. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса

2. Бирор нарсанинг бўлишини эътибор-да тутиб, нимадандир ўзини тийиб, тўхтатиб турмоқ.

Аваз залдаги пичир-пичирлар тинишини кутиб, бир оз жим қолди-да, давом этди: — Мирзаев Чароснинг тирноғига ҳам арзимайди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

У Ваққос отанинг таклифини кутмай, Абдубилолни ичкарига бошлади. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

Аҳмаджон пулемётни дарҳол окоп бўйига ўрнатди ва немис пиёда аскарларининг яқинроқ келишини кутди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

3. Келувчини ҳурматлаб, ёʻлига, истиқболига чиқмоқ.

Ғуломжон ҳокимни кутгани бормади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Уни ҳеч ким кутгани чиқмади. — С. Аҳмад, Уфқ

Эрта билан вокзалга келди. Ёʻқ, уни кутадиган ҳам, кузатадиган ҳам одами ёʻқ эди. Шунчаки боши айланиб келиб қолди. Ў. Ҳошимов, — Қалбингга қулоқ сол

4. Бировнинг (масалан, меҳмонларнинг) кўнглини олиш учун хизматида бўлмоқ; уни зиёфат қилмоқ, хурсанд қилиш учун унга хизмат қилмоқ, кўнглини олмоқ.

Мезбон меҳмонларни яхши кутди.

Печак-гулдек бўлиб, эрига чирмашганини кўрармиз ҳали, худо кўрсаца; бор, ўйнаб-кулиб, меҳмонларингни кут! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

[Ҳожи, жавоб кутмасдан:] — Қудаларингни нима билан кутишни бўлса, ўзинг биласан: туя сўйиб чорлаганингда ҳам келмайдирган кишилар! — деди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Бизнинг эшигимиз доим очиқ. Шу уйга келибманки, меҳмон кутаман. — Ҳ. Ғулом, Феруза

5. Бирор нарсанинг бўлишини умид қилмоқ, шундай бўлади деб ўйламоқ; илинжида бўлмоқ.

Яхшилик кутмоқ. Нодондан ақл кутма, бебурддан — номус. — Мақол

Адоват уруғини сепиб, адолат мевасини кутма.

Котиб хатни олди-ю, Элмурод кутгандек, ўқиб ўтирмади. — П. Турсун, Ўқитувчи

Гулсум она бунақа гапларни кутмагани учунми, саросимага тушиб, Фёдоровнага кўз ташлади. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса

6. кўчма Ёʻлида, ҳаёт ёʻлида рўпара бўлмоқ, истиқболида бўлмоқ; қаршиламоқ.

Дарҳақиқат, бизнинг қаршимизга ёʻлбарс чиқса, биз қаттиқ қўрқамиз, чунки бизни ўлим кутадир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

деҳқонларнинг бу исёни яхшиликка олиб келмаслигини, қонун, қурол сипоҳийлар қўлида эканлигини, исёнчиларни бешафқат жазо кутишини ҳам билади. — С. Сиёев, Аваз