КУЛЬТУРНО-ИСТОРИЧЕСКАЯ ТЕОРИЯ

ijtimoiy tarixiy taraqqiyot protsessida yaratilib, oʻzgarib boradigan moddiy va maʼnaviy madaniyatning insonning psixik taraqqiyotiga muhim taʼsir koʻrsatishini tan oluvchi nazariya M-t. n. bir qancha yoʻnalishlarga ega boʻlib, ularning koʻpchiligi psixikaning sotsial determinlashuvini notoʻgʻri tushuntiradi: determinizm ijtimoiy ongning individual ongga taʼsiridir; inson «mutlaq ruh»ning namoyon boʻlishi sifatida «oʻsib, madaniyatga oʻzi kirib boradi» deb, jamiyatning real tarixini, ayniqsa kishilarning moddiy ishlab chiqarish tarixini inkor qiladi. Sovet psixologiyasida psixika taraqqiyotining M-t. n. si birinchi marta L. S. Vigotskiy tomonidan ilgari surilgan. Uning asosiy qoidalari quyidagichadir; inson psixikasi faoliyatda rivojlanadi; insonlarning faoliyati hayvonlar faoliyatidan farq qilib, ijtimoiy, madaniy-tarixiy nazariya