Жанр басни

masal janri. Epik turga mansub, koʻproq, majoziy personajlar ishtirokida taʼlimiy yoki keskin fosh etish xarakterida voqelikni aks ettiruvchi kichik hikoyalar turkumi. Masal juda koʻp xalqlarda qadimdan mavjud boʻlgan janrdir. Qadimgi Gretsiyada masal eramizdan oldingi VI asrda mavjud boʻlib, u Ezop nomli shaxsga nisbat berilgan. Undan ham qadimgi grek avtorlaridan biri Gesiod (eramizdan oldingi VIII asrning oxiri va VII asrning boshlari)ning «Mehnatlar va kunlar» asarida ham masallar mavjud. Sharq xalqlari orasida keng tarqalgan «Kalila va Dimna»da ham ajoyib masallar uchraydi. Masal janri hamma xalqlar adabiyotiga eng avvalo xalq ogʻzaki ijodidan oʻtgan. Dastlabki masallarda taʼlimiy-didaktik xarakter ustunlik qilgan boʻlsa ham, keyinchalik bu ustunlik kuchli satiraga oʻtgan. Rus adabiyotida masal janri XVIII asrda Kantemir, Sumarokov, Xemnitser, Dmitriyev, keyinroq xususan I. A. Krilov ijodida yuksak choʻqqiga koʻtarildi. Krilovdan soʻng juda uzoq vaqtlar rus adabiyotida masal janri oʻz shuhratini yoʻqotdi. Rus sovet adabiyotida masal janri qaytadan jonlandi. Bunda Demyan Bedniy, S. Ya. Marshak va Sergey Mixalkovlarning roli beqiyosdir. Oʻzbek xalq ogʻzaki ijodida ham masal janri juda qadimdan mavjud. Bunga misol tariqasida juda koʻp badiiy asarlarga kirib ketgan «Tuya bilan boʻtaloq», «Toshbaqa bilan Chayon», «Boyoʻgʻli», «Sher bilan Durroj» kabi masallarni koʻrsatish mumkin. Oʻzbek masalchiligida ayniqsa «Zarbulmasal» asari bilan Muhammad Sharif Gulxaniy keng shuhrat qozondi. Hamza Hakimzoda Niyoziy ham masal janrida asarlar yaratdi. Keyingi davr oʻzbek sovet adabiyotida masalchilik sohasida Sami Abduqahhor, Yamin Qurbon, M. Xudoyqulov barakali ijod qilmoqda. Xullas, masal hayot illatlarini fosh etishda, kishilarga taʼlim-tarbiya berishda muhim rol oʻynovchi janr sifatida hozir ham mavjud.