ГОРЯЧИЕ ТОЧКИ

Ер юзасининг ҳозирги вақтда ёки қадимда вужудга келган ва ўзининг юқори вулканик фаоллиги билан ажралиб турадиган қисми. Айрим тадқиқотчилар Қ.н деганда мантиянинг ички қисмини тушунадилар, бу жойнинг температураси шу чуқурликдаги ўртача температурадан юқори бўлади. Ер юзасида Қ.н. океан ва континентларда тарқалган. Океанларда Қ.н. океан ўрталиқ тизмаларининг (Исланд Қ.н. ўқ қисмида) ва уларнинг ёнбағирларида (Азор Қ.н.) ҳамда абиссал текисликларда (Канар, Гавайи) ёки континентал этакларда ва ёнбағирларда (Сан-Томе ва Гвиней кўрфазидаги Принсипи ороли, Камерун вулкани) учрайди. Континентлардаги Қ.н. платформада ва турли ёшдаги бурмаланиш системаларида жойлашган. Океан сегментлари чегарасида Қ.н фаолиятидан вулканли сув ости тоғлари ва вулкан ороллари ҳосил бўлади. Ороллар ва тоғлар, одатда, тўғри чизиқ кўринишида занжирсимон жойлашади, уларнинг ёши ва гипсометрик ҳолати тоғларнинг чўзиқлиги ёʻналишига монанд келади. Океан плиталарининг Қ.н. устидан ўтиш «излари» плиталарнинг улар устида мунтазам равишда сузиб юришидан дарак беради. Континентал областларда Қ.н. вулкан марказларининг тўғри чизиқли занжири ҳамда магматизм ривожланган якка изометрик областларни ҳосил қилади. Бундай жойлар учун: ер пўстининг юпқаланиши ва 50 км чуқурликгача бўшашган мантия гумбазларининг учраши, ер пўстининг 2 км баландликка майдони бир неча минг км² ли гумбаз ҳосил қилиб кўтарилиши, радиал чўзилиш структураларини ҳосил бўлиши характерлидир. Қ.н. майдони фаол магматизм билан тавсифланади, асосан отқинди жинслар ҳукмронлик қилади. Толеитли, ишқор-базалтли, базанитли, нефелинитли эффузивлар кўп учрайди, шунингдек, континентал шаро-, Қизиган нуқталар