ГОРЯЧИЕ ТОЧКИ

Yer yuzasining hozirgi vaqtda yoki qadimda vujudga kelgan va oʻzining yuqori vulkanik faolligi bilan ajralib turadigan qismi. Ayrim tadqiqotchilar Q.n deganda mantiyaning ichki qismini tushunadilar, bu joyning temperaturasi shu chuqurlikdagi oʻrtacha temperaturadan yuqori boʻladi. Yer yuzasida Q.n. okean va kontinentlarda tarqalgan. Okeanlarda Q.n. okean oʻrtaliq tizmalarining (Island Q.n. oʻq qismida) va ularning yonbagʻirlarida (Azor Q.n.) hamda abissal tekisliklarda (Kanar, Gavayi) yoki kontinental etaklarda va yonbagʻirlarda (San-Tome va Gviney koʻrfazidagi Prinsipi oroli, Kamerun vulkani) uchraydi. Kontinentlardagi Q.n. platformada va turli yoshdagi burmalanish sistemalarida joylashgan. Okean segmentlari chegarasida Q.n faoliyatidan vulkanli suv osti togʻlari va vulkan orollari hosil boʻladi. Orollar va togʻlar, odatda, toʻgʻri chiziq koʻrinishida zanjirsimon joylashadi, ularning yoshi va gipsometrik holati togʻlarning choʻziqligi yoʻnalishiga monand keladi. Okean plitalarining Q.n. ustidan oʻtish «izlari» plitalarning ular ustida muntazam ravishda suzib yurishidan darak beradi. Kontinental oblastlarda Q.n. vulkan markazlarining toʻgʻri chiziqli zanjiri hamda magmatizm rivojlangan yakka izometrik oblastlarni hosil qiladi. Bunday joylar uchun: yer poʻstining yupqalanishi va 50 km chuqurlikgacha boʻshashgan mantiya gumbazlarining uchrashi, yer poʻstining 2 km balandlikka maydoni bir necha ming km² li gumbaz hosil qilib koʻtarilishi, radial choʻzilish strukturalarini hosil boʻlishi xarakterlidir. Q.n. maydoni faol magmatizm bilan tavsiflanadi, asosan otqindi jinslar hukmronlik qiladi. Toleitli, ishqor-bazaltli, bazanitli, nefelinitli effuzivlar koʻp uchraydi, shuningdek, kontinental sharo-, Qizigan nuqtalar