Гекзаметр

gekzametr. Olti stopali (q. Stopa) daktildan iborat metrik (q. Stixoslojeniye) sheʼr turi. Beshinchi stopadan tashqari hamma stopalarda ikki qisqa hijo bir choʻziq hijo bilan almashinib, spondey (q. Spondey) hosil boʻlishi mumkin. Sezura esa har bir sheʼriy misrani ikkiga ajratib yuboradi. Oʻrta asrlar latin poeziyasida har bir misraning sezura orqali boʻlingan qismlari oʻzaro qofiyalangan va bunday sheʼr latin sheʼri deb atalgan. Gekzametrning tuzilishini qisqacha quyidagi sxema orqali ifodalash mumkin: — ◡ ◡ — ◡ ◡ — ◡ ◡ — ◡ ◡ // ◡ ◡ — ◡ ◡ — ◡ Gekzametr antik poeziyaning epos, idilliya, gimn, satira kabi koʻpgina turlarida; elegiya va epigrammalarda esa pentametr (q.) bilan aralash holda qoʻllanilgan. Rus gekzametrida hijolar miqdori qatʼiy boʻlmay, oʻzgarib turadi. Masalan, intonatsion toʻxtamlar ikki urgʻusiz hijodan soʻng ham, bir urgʻusiz hijodan soʻng ham boʻlishi mumkin. Biroq oxirgi toʻxtam hamma vaqt ikki hijoli boʻlishi shart. Biz urgʻuli hijolarni eʼtiborga olganimiz sababli sheʼriy ohang buzilmaydi. Rossiyada M. V. Lomonosov, V. K. Trediakovskiy kabi shoirlar gekzametrda asarlar yaratganlar. Ayniqsa, V. K. Trediakovskiyning «Telemaxida» nomli poemasi rus gekzametrining eng yaxshi namunasi hisoblanadi. N. I. Gnedich ham 1813—1829 yillarda Gomerning «Iliada» dostonini gekzametr orqali tarjima qiladi. Hozir gekzametr rus sheʼriyatida qoʻllanilmaydi, faqat u yoki bu tarjima asarlaridagina uchraydi.