Фарс

Oʻz xarakteri jihatidan fablo (q.)ga yaqin boʻlgan, XIV—XVI asrlarda Gʻarbiy Yevropada tarqalgan xalq komediyasi. Oʻrta asrlarda yaratilgan farslarning mualliflari nomaʼlum boʻlib, taxminlarga koʻra, ular kollektiv tomonidan yaratilgan. XV asrda fars mustaqil janr sifatida toʻla shakllandi. Bu davr farslariga keng ommaviylik, hajviy ruhning ustunligi, fikrni erkin bayon etish xosdir. Ularda feodallarning bosqinchilik urushlari, shaharlik boylarning bachkana hayoti, ruhoniylarning xasisligi, sudlarning laganbardorligi ustidan kulinadi. Ayrim farslarda esa oddiy dehqonlarning sodda va laqmaligi ham hajv qilinadi. Farslar asosan demokratik xarakterda boʻlsalar ham, keyinchalik ularga u yoki bu feodal shaxsini ulugʻlash, maqtash kabi shaxsiyatparastlik gʻoyalari kirib keldi. Farslarga xos muhim xususiyatlardan yana biri — ularda individual xarakterlarning yoʻqligidir, yaʼni farsda sodda er va ustakor, makkor xotin; ayyor xizmatkor, aldoqchi tabib; maqtanchoq soldat va baxtsiz student kabi qahramonlar ishtirok etadilar. Farslar badiiy adabiyotda aniq sotsial tiplar yaratishda dastlabki qadam boʻldi. Katolik cherkovi sotsial tiplar yaratilganligi uchun ham fars ijod qilishga qarshi shafqatsiz kurash olib bordi. Shunga qaramay, Shekspir, Moler, Servantes, Lope de Vega kabi ijodkorlar farsga xos badiiy tasvir vosita va usullaridan oʻz asarlarida unumli foydalandilar. XIX—XX asrga kelib burjua teatrida ham fars yaratila boshlandi. Biroq bu farslar xalq anʼanalaridan yiroqda boʻlib, sotsial mohiyat kasb etmaydigan komediyalardan iborat edi., fars