эзмоқ

фл. 1. Босиб, сиқиб ва бошқалар ёʻл билан юмшатмоқ, пачақламоқ, янчмоқ ва ҳ.к.

Оёғи билан сигаретани эзмоқ. Анорни эзмоқ.

Ёнида чумоли уясини кўриб, оёғи билан эзди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Чол бошқа чой чақириб, белбоғининг қатидан қуруқ чой олиб, кафтида эзди-да, пиёлага солиб қайтарди. — С. Аҳмад, Ҳукм

Эрталаб Шоқосим бир ўсимликнинг қовжироқ гулини келтириб, қайноқ сувда эзиб, қизга ичиришни буюрган эди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Киши аъзоси ёки унинг бирор жойини қаттиқ босим, сиқувга олмоқ.

Оғир юк елкасини эзяпти.

Оёғини қиздириб эзган этигини ечолмай ўтирган Ширмонхон Мақсуда келгандан кейин ўрнидан турди. — С. Зуннунова, Олов

Манглайни эзиб юборди бу чўян қалпоқ. — Ойбек, Қуёш қораймас

3. Оғир, қийин аҳволга солмоқ, шундай аҳволда сақламоқ.

Узоқ ва машаққатли ёʻл уларни жуда эзиб ташлаган эди.

Халқларни қул қилиб эзиб келган подшо ҳукумати ағдарилди. — Т. Бекмуродов, Унутилмас воқеалар

Кириб майдонда жавлон урди эрлар, Эзиб душманни ҳайқирмоқда шерлар. — Ҳабибий

4. Руҳан қийноққа солмоқ; қийнамоқ.

Раҳимжон ака, бўлди, ўзингизни эзманг. — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғири

Орага оғир, эзиб юборувчи жимлик чўкди. — К. Яшин, Ҳамза

У билан талашиб-тортишиб ўтириб, ёлғизлигини ҳам унутган экан. Энди танҳолик эза бошлади. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

5. Қойилмақом қилиб, жуда таъсирли тарзда ижро қилмоқ (асосан куй, қўшиқ ҳақида).

Шодмон ҳожи олдин дуторда майин эзиб, Туя бўзлов машқини чалиб, кейин танбурни олди. — С. Абдулла, Қувғунда

Бобоси уни қувонтирадиган гап топганидан хурсанд, эзиб ҳикоя қила кетди. — А. Мухтор, Бўронларда бордек ҳаловат