чўп
choʻpчўп
от 1. Новда, шох бўлаги; ингичка, узун тараша, ёғоч парчаси.
Ота узун чўп билан шиша тубини ковлаштира туриб, саволомуз тикилди. — Ёшлик
Даврон тоға яктаги ёқасидан зирк дарахти чўпидан ёʻнилган тишковлагични олиб тиш ковлашга тушди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа
2. Бирор мақсад учун махсус тайёрланган таёқ(ча).
Ноғора чўп. Лангар чўп. Гугурт чўпи.
[Ноғорачи] Ноғора чўпи билан ноғорани эмас, худди ўзига ўхшаш бир йигитнинг қалбини савалаганини билмай қолди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
3. Молга овқат бўладиган қуруқ ўт, хас-хашак (беда, пичан ва шу кабилар).
Уй эгаси Муқимийни ётқизиб, дарғанинг отига яна пича чўп солгач, кўча эшикни тамбалаб, оёқ учида ичкарига кириб кетди. — С. Абдулла, Мавлоно Муқимий
4. Ўсимлик, гиёҳ.
Норинда сув бор экан, Чўллар сувга зор экан. Чўп битмаган биёбон, Сув келса, гулзор экан. — Қўшиқлар
Мен бу кун дўстларимга афсус-надомат билан Ерга чўп қадамаган амирлардан сўйлайман. — А. Орипов
- Арининг инига чўп суқмоқ Тинч ҳолатни бузиб, ўзига зарар қилмоқ. Охир-оқибат, занғарнинг қилиб юрган ишини қаранг. Арининг инига чўп суқади-я. — А. Кўчимов, Ҳалқа.
- У ердаги чўпни бу ерга олиб қўймайди Ҳеч иш қилмайди; ойимтилла.
- Чўп бўлиб кетмоқ (ёки қолмоқ) Озиб кетмоқ, ориқлаб, қилтириқ бўлиб қолмоқ. Фазилат опанинг аҳволи оғирлашиб бораверди. Ранги сарғайиб, озиб, чўп бўлиб қолди. — М. Ҳазратқулов, Журъат.
- Чўп тушди Орага совуқчилик, хиралик тушди, иш бузилди. Ширин суҳбатга чўп тушди.[Ҳасанали] Отабекдаги бу ҳолларнинг сирини билгандек, муҳаббати орасига чўп бўлиб тушган кейинги уйланиши аламидан, деб қарор қилиб қўйган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар.
- Чўпдан ҳадик олмоқ Ҳар нарсадан ҳадик олмоқ, шубҳа қилмоқ, ҳадиксирамоқ, қўрқмоқ. [Салмонов] Хулосаларга қараб иш кўриш лозимлигини унутдими, чўпдан ҳадик олдими ҳар ҳолда, иш жуда сусайиб кетган эди. — И. Қаландаров, Шохидамас, баргида.
- Қўй оғзидан чўп олмаган