but
бутbut I
ot 1. Toʻliq, hech qanday kamchiligi yoʻq; bekam-u koʻst; yetarli; taʼmin etilgan.
Ust-boshim but, qornim toʻq, qaygʻum yoʻq. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola
Berdiboyning oʻz hunarlariga tegishli boʻlgan hamma asboblari but. — A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy
Qorning toʻq, usting but, noshukurchiliging boshingni yeydi. — Yoshlik
Qush qanotsiz ucholmaganidek, mashina ham yoqilgʻisiz yoki biror qismi but boʻlmasa, bir qadam ham siljiy olmaydi. — Mushtum
2. Sinmagan, butun, shikastlanmagan, sogʻ.
Soʻng qoʻl-oyoqlarini harakatlantirib koʻrdi. Shukur, aʼzoyi badani zirqirab ogʻrib tursa ham, suyaklari butga oʻxshaydi. — Yoshlik
- Imoni but 1. Ollohga, dinga ishonchi mustahkam; Tilagim: yoshlar aslo zavol topmasinlar, imonlari doimo but boʻlsin. M. — M. Doʻst, Lolazor
- Koʻngli (yoki bagʻri) but Kamchiligi yoʻq, baxtli. Nazar akam yetim oʻsmagan, bagʻri but odam, lekin shunday boʻlsa-da, negadir unga rahmim keladi. M. — M. Doʻst, LolazorToki uning [Muhsinning] koʻngli but boʻlsin, umr daftariga dogʻ tushmasin M. — M. Doʻst, Lolazor
- Noni but Tirikchiligi toʻliq taʼminlangan, roʻzgʻordan kamchiligi yoʻq. Noni but kishining soʻzi ham burro. — Gʻ, Gʻulom
- But qilmoq Oʻz holiga keltirmoq, butun qilmoq. Kosa sindi. Endi uni but qilib boʻlmaydi. — X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar[Saidxon] Ikki parchani bir-biriga ulab, but qilib koʻrdi. — Sh. Toshmatov, Tongdagi koʻlanka
- Toʻrt (yoki chor) ishkal but
but II
ot 1. s. t. Ikki oyoq orasi; chot.
Olaqargʻaga yetaman deb, chumchuqning buti yirilibdi. — Maqol
— Tezroq yuravering, Isomov, butingiz yirilmaydi, — dedi Zumrad. Ayollar gurullab kuldi. — S. Siyoyev, Otliq ayol
Oyim chelakni butiga qistirgancha, zirillab turgan yelinga yana qoʻl choʻzdi. Oʻ. — Hoshimov, Ikki eshik orasi
2. shv. Oyoq, put.
Nabi Farhodning qoʻl-oyogʻiga bogʻlagan oddiy kishanni yechdi va boʻgʻovli kishanlardan birini olib, uning buti va boʻyniga urdi. — S. Ayniy, Qullar
Zoʻr degan devlar yiqilib qoldi, Ikki buti tovday boʻlib. — Malikayi ayyor
but III
ot 1. ayn. Sanam.
Bu yoʻllar koʻp qadim yoʻllardir, Konfutsiy, shomoniy, islom va budda, But va tasbeh yuklangan karvon. — Gʻ, Gʻulom
Balki u Buddani butga alishmas, Kosmos moʻjizasin anglamas balki — A. Muxtor, Asarlar
2. s. t. Xoch (krest) shaklidagi narsa; xoch, salib.
Otryadning oʻliklarini toʻplab, qayinzordagi qabristonni yogʻoch butlar bilan toʻldirib ketishdan boshqa iloji yoʻq edi. — I. Rahim, Chin muhabbat