Адсорбция

ўзбекчаСиртки ютилишқорақалпоқчаАдсорбцияинглизчаAdsorbtion

инглизчаadsorptionўзбекчаэритмадаги молекула ва ионларнинг қаттиқ жисм сиртига ютилиши., шимилиш

қаттиқ ёки суюқ моддалар (адсорбентлар) сиртига суюқ ёки газ ҳолидаги модда (адсорбат)ларнинг ютилиши. А. адсорбент сиртидаги молекулалараро куч таъсирида содир бўлади. Адсорбат молекулалари адсорбент сиртига яқинлашиб, унга тортилади ва адсорбатнинг бир (моно-), икки (би-) ва кўп (поли) молекулали адсорбсион қавати ҳосил бўлади. Ютилган модда адсорбсион қаватда ўз хусусиятини сақлаб қолса ва физик А. ўзгарса, яъни адсорбент билан кимёвий бирикса, кимёвий А. таркиб топади. Физик А. температура, босим, консентрацияга, адсорбент ва адсорбатнинг табиатига, шунингдек, адсорбент тузилишига ҳам боғлиқ. А. ҳодисаси табиатда кенг тарқалган. Газ ва суюқ аралашмаларни ажралишда, биологик жараёнда, ҳавони ифлос газлардан тозалашда, эритмаларни ҳар хил қўшимчалардан холи қилишда, улардан эриган моддалар ажратиб олишда A.dan кенг фойдаланилади. Адсорбсия ҳодисасини Н.Д.Зелинский, Н.Л.Шилов, М.С.Свет, А.А.Балжуна ва б. кўп марта тадқиқ қилганлар. Ютилувчи модда ва сирт таранглигининг ўзгариши орасидаги боғлиқлик Гиббс тенгламаси орқали аниқланади: $\Гамма = - \техт{(К/РТ)} \кдот \техт{(дг/дк)}$, бунда $\Гамма$ — юза қатламида модданинг сероблиги ёки етарли эмаслиги; Р — газ доимийси; Т — мутлақ температура; Г — сирт таранглик; К — эритилган модда консентрацияси. Эритилган модданинг консентрацияси қанча катта бўлса, сирт тарангликнинг камайиши шунча катта бўлади., Адсорбсия