Адаптация

совокупность морфофизиологических, популяционных и других свойств живых организмов, обеспечивающих возможность устойчивого выживания в конкретных условиях среды. Различают общую А. (приспособление к широкому диапазону условий среды) и частные А. (приспособление к локальным или специфическим условиям среды).

ж. Приспособление системы к реальным условиям.ADAPTATSIYA, MOSLASHUV. Tizimning real sharoitlarga moslashuvi., ADAPTATSIYA, MOSLASHUV Tizimning real sharoitlarga mos- lashuvi.

Biror asar bilan oʻquvchilarni tanishtirish maqsadida oʻsha asar teksti qisqartirilib, soddalashtirilib beriladi. Masalan, Sadriddin Ayniy Navoiy «Xamsa»sini soddalashtirib, yengillashtirib nashrga tayyorlagan edi (1940, 1948 yillarda chop etilgan). Oʻrta maktab darsliklarida berilgan Navoiyning «Farhod va Shirin» dostonining qisqacha mazmuni bayoni ham adaptatsiyaga misol boʻladi., yengillashtirish, soddalashtirish

1. Retseptorga bir xil taʼsir etishga erishish maqsadida tasvirlanayotgan vaziyatni oʻzgartirish orqali muvofiqlikni taʼminlash usuli., Moslashtirish (adaptatsiya)

2. Moslashtirish deganda odatda matnga turli xilda ishlov berish tushuniladi: uning mazmuni va shaklini soddalashtirish, matn bilan uning asl koʻrinishida tanishishga tayyor boʻlmagan oʻquvchilar tomonidan uning idrok etilishini osonlashtirish maqsadida soddalashtirish, yaʼni qisqartirish.

3. Matnni yetarli darajada idrok etishga tayyor boʻlmagan oʻquvchilar uchun moslashtirish. Masalan, chet tillarini oʻrganishga endigina kirishgan kishilar uchun badiiy matnni “yengillashtirish”ga adaptatsiya deyiladi. Adabiyotshunoslikda asosan mumtoz adabiyot namunalarining zamonaviy oʻquvchilar, koʻproq bolalarning tushunishini hisobga olib, qisqartirilgan va soddalashtirilgan nashri. Asar matnini yengillashtirish uchun uning mazmunini teran anglash, muallif ijodining oʻziga xos tomonlarini hisobga olish talab etiladi, aks holda, asar badiiyati va estetik qimmatiga putur yetkazishi mumkin. Tarjimashunoslikda adaptatsiya asarni qisqartirib, yengillashtirib, oʻzgartirish, uni milliylashtirib tarjima qilishdan tashqari ayrim soʻz, tushuncha va terminlarni tarjima jarayonida oʻquvchiga moslashtirish sifatida tushuniladi.

Moslashuv (adaptatsiya)

adaptatsiya, sezgi organlari (analizatorlar) ning taʼsirot kuchiga moslashuvi natijasida muayyan sezgirlikning oʻzgarishi. A. hodisasida sezgirlik ortish tomoniga ham, kamayish tomoniga ham oʻzgarishi mumkin; kuchli taʼsirotdan kuchsiz taʼsirotga oʻtganda, sezgirlik asta-sekin ortib boradi, taʼsirot kuchayganda esa, sezgirlik, aksincha, kamayib boradi. A. qonuniyati, organik sezgilardan boshqa, barcha sezgilar sohasiga xosdir.

Mas., koʻruv A. si, eshituv A. si, hid A. si, teri A. si va boshq.

organizmning evolyutsiya jarayonida oʻzgaruvchan yashash sharoitlariga moslanishi., Moslashish, adaptatsiya