- Bir yoqli boʻlmoq Hal boʻlmoq, yechilmoq; ajrim boʻlmoq. Nizomiddinov ish bir yoqli boʻlguncha, vaqtincha raislik vazifasini bajarib turadigan boʻldi. — S. Ahmad, HukmHozir Mirodilning yillar boʻyi oʻylagan fikri-zikri bir yoqli boʻlishi kerak. — U. Ismoilov, Saylanma
- Bir yoqli qilmoq 1. Masalani hal qilmoq, yechmoq; ajrim qilmoq. Gʻaffor otaning ishini bir yoqli qilish yoʻlini axtarmoq lozim. — Z. Said, N. Safarov, Tarix tilga kirdiSokolov: Ona-bolani Hamzaning dushmanlari yoʻlda bir yoqli qilgan degan xayolga bordi, ammo ogʻir botmasin, deb fikrini Hamzaga aytmadi. — K. Yashin, Hamza
Поиск
По запросу «yoqli» — результатов: 93: Толковый
Фильтр
Тип словаря
Словарные статьи
58rvsh. 1. Mavjud emas; zid. bor 1.
Oʻzingda yoʻq — olamda yoʻq. — Maqol
Bu atrofda bironta xonadon yoʻq.
Korxonada oziq-ovqat mahsulotlari bilan savdo qiluvchi magazin yoʻq. — Gazetadan
Odamzod shundayki, bor narsa asta-sekin yoʻqolsa ham, payqaydi, lekin yoʻq narsa asta-sekin paydo boʻlsa, payqamaydi. — A. Qahhor, Asarlar
2. Javob ichida kelib, inkor maʼnosini ifodalaydi; zid. ha.
Sidiqjon bir sonini egarga qoʻyib, juvonga tomon oʻgirilib oʻtirdi: — Bu yerlar ham Qoʻshchinorga qarash-limi? — Yoʻq. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
— Siz ham qiziqsiz-da, Hoji xola. — Yoʻq, qiziq emasman, toʻgʻri gapni qilyapman, Toʻraxon. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
— Bilasizmi, Yoʻlchi, kimni sudradingiz? — Yoʻq, kim oʻzi u it? — Oybek, Tanlangan asarlar
3. Gap oldidan kelib, oldingi gapda bayon etilgan fikrga eʼtirozni bildiradi.
Yoʻq, seni sharmanda deb taʼna eshitishni xohla-mayman. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Yoʻq, janobi boy, savodli bilan savodsiz hech mahalda bab-baravar emas. — K. Yashin, Hamza
— Yoʻq, yoʻq, singlim, — yalindi Rahim Saidov —Oʻtinaman, hozir bering. Juda ham zarur! — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri
4. Biror (oʻylangan) narsaning unday emasligini, yuz bermasligini bildiradi.
Olimjon oʻn besh kunda qaytmoqchi edi. Bir oy oʻtdi — yoʻq, ikki oy oʻtdi — yoʻq. Na xat bor, na xabar. — Oybek, Tanlangan asarlar
Ertoyev Barno rozi boʻlib qolmasa, deb bir seskanib tushdi, yoʻq, qiz noz bilan boshini chayqadi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa
Yolgʻiz qoʻyni haydash nuqul azob. Boʻynidan sudrayman — yoʻq, dumbasiga arqon solib tortaman — yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar
5. ot vzf. Kambagʻal, qashshoq; nochor.
Bor boʻlsang, koʻrolmaydi; yoʻq boʻlsang, berolmaydi. — Maqol
Borning ishi farmon bilan, yoʻqning ishi armon bilan. — Maqol
— Oʻlim — toʻy emas, borning pulini sochadi, yoʻqning sirini ochadi, — dedi kampir oʻgʻliga. — E. Raimov, Ajab qishloq
6. Feʼlning inkor maʼnoli shaklini yasash uchun xizmat qiladi.
Anchadan beri koʻrga-nim yoʻq. Oʻqishga borayotgani yoʻq.
7. Oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan narsaga shaxsning uquvi, bardoshi, xohishi yoʻqligini bildiradi.
Lekin men ham maqola yozishga yoʻqman, birodar. — A. Qahhor, Adabiyot muallimi
Shunday qilib, Salimxon Obidiy kasalga yoʻqroq odam. — Mirmuhsin, Umid
- Bahosi yoʻq Belgi, qimmatni kuchaytirib ifodalaydi; juda yaxshi, bebaho. Lekin [Oʻrmonjon] yaxshi odam, xudoga qarab aytganda, bahosi yoʻq odam. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Gap yoʻq Bundan boshqacha boʻlishi mumkin emas; qoyil, juda soz. — Ziyofat qalay boʻldi? — Ey, gap yoʻq!
- Gapda (yoki gap-soʻzda) yoʻq Gapga chechan emas, gapni yaxshi uddalab gapira olmaydi. Hozirgi aftini koʻrgan kishi uni [Roʻzimatni] gap-soʻzda yoʻq, oʻzi toʻnggina bir yigit gumon qilar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Jahonda yoʻq Yakka-yu yagonalikni taʼkid bilan ifodalaydi. Soʻzlashdik, xotin, u kishi soʻzni aylantirib, sizdek baxtli ota jahonda yoʻq, dedi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Zarari yoʻq Hech narsa qilmaydi, hechqisi yoʻq. — Zarari yoʻq, — dedi Karimiy peshonasida toʻzgʻigan sochlarini bir bosh silkish bilan orqaga tashlab. — N. Aminov, Suvarak— Ha shumi? — kuldi Yoʻlchi. — Zarari yoʻq, jildirab oqyapti-ku, opa, shu ham toshishmi? — Oybek, Tanlangan asarlar
- Ing yoʻq, jing yoʻq Indamay, hech narsa demay. Qorni toʻq, egni butun boʻlsa bas. Ing yoʻq, jing yoʻq ishlayveradi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Ishi yoʻq Eʼtibor bermaydi, qiziqmaydi. Xonning oʻlik-tirik bilan ishi yoʻq emish. Joni halak deydilar. — S. Siyoyev, Yorugʻlik[Samovarchining] Kelgan-ketganlar bilan unchalik ishi yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Yoʻq boʻlmoq Koʻzdan gʻoyib boʻlmoq; yoʻqolmoq. Otasi Mahmud aka esa onasi vafot etgach, yoʻq boʻlib ketdi. — GazetadanBirdan boshim aylanib, allaqanday qorongʻilik-da yoʻq boʻlib ketdim. — E. Raimov, Ajab qishloq
- Yoʻq deganda Eng kami, kami bilan. Yoʻq deganda besh kilo keladi.
- Yoʻq demoq Inkor etmoq, rad etmoq, eʼtiroz bildirmoq. — Yoʻq desangiz, boy tilingizni kesarmidi? — boʻgʻilib dedi Gulsumbibi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Yoʻq yerdagi Hech qayerda yoʻq, umuman yoʻq. yoʻq yerdagi gʻovgʻani boshimizga sotib oldik, deb qilgan ishiga pushaymon boʻlib yotdi. — Yodgor
- Kun yoʻq Kun bermaydi, tinch qoʻymaydi. Siz uyda yoʻq vaqtlaringizda Hamdamingiz dastidan menga kun yoʻq. — A. Qahhor, AsarlarYakka xoʻjalik boʻlsang, senga kun yoʻq, deb bizni kolxozga kirgani majbur qilishdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Koʻnglida kiri yoʻq
- Koʻrgani (yoki koʻrarga, koʻrishga) koʻzi yoʻq Juda ham yomon koʻradi, koʻrishni ham xohlamaydi. Ularning meni koʻrgani koʻzlari yoʻq. — K. Yashin, HamzaUning [Karimovichning] koʻrarga koʻzi yoʻq: har bir yigʻinda aspirantini choʻqiy boshlardi. — Mirmuhsin, Nuqra
- Mazasi yoʻq 1. Koʻngildagidek emas, durust emas. Imtihon qilib koʻrdim — mazasi yoʻq. — A. Qahhor, Adabiyot muallimi
- Otliqqa yoʻq Kam topiladigan, noyob, hamma ham yetishavermaydigan narsa haqida. Kishining yuragini qon qilib yuborasan nainki men asal olsam! Asal otliqqa yoʻq, hali biz piyoda-ku! — A. Qahhor, Anor
- Sanogʻi (yoki soni) yoʻq Juda koʻp. Koʻrpa-toʻshagini orqalab, xor-zor yurgan odamlarning sanogʻi yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar[Ellikboshi Hakimboyvachchaga:] Oʻgʻri, muttaham, daydilarning soni yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Suyagi yoʻq Juda yoqtiradi, juda qoyil qiladi. Qabih ishlarga suyagingiz yoʻq, musallas sharʼiy deysiz. — U. Ismoilov, Saylanma
- Taraf yoʻq Tenglashadigani, yetadigani mavjud emas; tenglashib boʻlmaydi. Ammo xotinni uchta qilishga ham oʻyim yoʻq emas. — Sizga taraf yoʻq, togʻa! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Tobi yoʻq 1. Sogʻligʻi durust emas; kasal. Aka, nimaga jim boʻlib ketdingiz? Tobingiz yoʻqmi? Ozibsiz-a — Oybek, Tanlangan asarlarNa oʻqishga, na yumushga tobi yoʻq. — Guldasta— Bilaman, tushunaman, kishanga tobing yoʻq, — dedi-da, Qoratoy koʻzlarini ayyorcha qisib davom etdi — Oybek, Tanlangan asarlar
- Tuturigʻi yoʻq Betayin, oʻz gapiga amal qilmaydigan. Shu odam ham tuturigʻi yoʻq, laychadek sermulozamat boʻlib ketyapti. — A. Muxtor, Opa-singillar
- Oʻzida yoʻq Xursand (shod) holatni kuchaytiradi. Akajoni keltirgan jajji mashinachani qizlarga koʻz-koʻz qilib, oʻzida yoʻq xursand. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar— Jannat, jannat deyishadi-yu, jannat deganlari Qorabulogʻimizdan yaxshimikan?! — dedi u oʻzida yoʻq quvonib. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- He yoʻq, be yoʻq Biror narsa demay, hech qanday gap-soʻzsiz. Mahallamda, he yoʻq, be yoʻq, oʻgʻlim Abdusamatni askarlikka moʻljallab qoʻyishibdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Hechqisi yoʻq Besh-olti mingga kuyibsan, hechqisi yoʻq. — N. Safarov, Hayot maktabiYoʻlchi pinagini buzmay, odatda gapirganday, dedi: — Hechqisi yoʻq; moʻysafid, bechora odam ekan, duosini olay dedim. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Hisobi yoʻq 1. Soni (sanogʻi) yoʻq, behisob. Mol-dunyosining hisobi yoʻq;Qaytay desam — quvadi, oʻtib ketishning sira hisobi yoʻq. Turib qoldim. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
ot 1. Yoʻq holat, yoʻq ekanlik.
Shoshma, dadang yoʻqligida sen., bilan gaplashib olay. Oybek, Tanlangan asarlar. Pirnafas akangizning yoʻqligini bildirishmayapti. — J. Sharipov, Xorazm
2. ayn. Yoʻqchilik.
Ezginlik, xoʻrlik, yoʻqlik asabi boʻsh odamlarda tajanglik tugʻdirar, muomalada pardani koʻtarardi. — M. Ismoiliy, Odamiylik qissasi
yoʻqlik uni oʻzidan katta tayoq sudrab, qoʻy boqishga majbur qilgan edi. — Gazetadan
3. Hayot, biror narsa mavjud boʻlmagan makon, holat.
Hamma narsa unutildi, yer-u koʻk, zamin-u zamon yoʻqlik qaʼriga bir lahzada singdi-ketdi. — K. Yashin, Hamza
Abas, yoʻqliklariga ketdi jaholat, Asrimiz ufqida u misli roʻyo. — A. Oripov
4. fls. Mavjud emaslik; zid. borliq.
ot 1. 1 Sohil, qirgʻoq; boʻy, lab.
Ariq yoqasi.
Elgeldi qamishzorni oralab, koʻl yoqasiga chiqdi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi
Kanalning ikki yoqasi boʻylab qurilgan ikki qavatli binolar shu qadar koʻrkam, shu qadar chiroyliki — N. Safarov, Saodatning qissasi
2. Chet, chekka, yon.
Koʻcha yoqasi.
Yoʻlning ikki yoqasida teraklar shovullaydi, bulbullar sayraydi. — H. Gʻulom, Mashʼal
Shu kuni u bir tepalik yoqasiga borib yetgandagina, shamol bir oz pasaydi. — Gʻ. Rasul, Adolat
- Jar (yoki choh) yoqasida
- Oʻlim yoqasida Biror xavfli, halokatli voqea-hodisaning boshlanishiga, sodir boʻlishiga yaqin qolgan paytda, holatda. Sodiq ham oʻlim yoqasida. Endi siz bilan ikkimizgina qoldik. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarOʻlim yoqasida jon olib, jon bergan yigit bu kunlarni ozmuncha oʻylaganmidi? — S. Ahmad, Ufq
shv Aks holda, boʻlmasa.
Tezroq yuring, yoʻqsa, kechikib qolamiz.
Oʻqib beraman, rozi boʻlsangiz — shunday, yoʻqsa, aslicha bosilar. — A. Qahhor, Sarob
Hindistonga qoʻshni va darvoza boʻlgan mustamlakadagi siyosatga toʻkis-tugal obroʻ taʼmin etilgan boʻlishi kerak. Yoʻqsa, natija yomon. — Choʻlpon, Kecha va kunduz
ot 1. Turli rangda tovlanadigan tiniq qimmatbaho mineral.
Yoqut koʻzli ol-tin uzuk.
[Navoiy:] Aniq, toj garchi yoqut, garchi zardur, Xaloyiq boshiga bitgan zarar-dur. Uygʻun va — I. Sulton, Alisher Navoiy
2. sft. Qizil, yoqutday qizil.
[Odilbikaning] Sarv qomati, oy kabi yuzi, qora qalam qoshi, shahlo koʻzlari, yupqa yoqut lablari har bir kishini oʻziga beixtiyor jalb qilardi. — J. Sharipov, Xorazm
Bir tup jaydari qizil olma mevasining moʻlligidan hovuzga engashib tushgan; hovuz suvida bir qancha qizil olma yoqutday tovlanib, jimillab suzadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Yoquti zanjoriy Sargʻish-yashil rangli yoqut.
- Yoquti zulmoniy Koʻkimtir-qora rangli yoqut.
- Yoquti rayhoniy Toʻq-qizil rangli yoqut.
В определениях
17goniometr Qattiq jismlarning yassi yoqlari orasidagi ikki yoqli burchaklarni oʻlchaydigan asbob.
parallelepiped mat. Qarama-qarshi yoqlari oʻzaro parallel va teng parallelogrammlardan iborat olti yoqli geometrik jism.
aʼrof Qurʼonda taʼriflangan jannat bilan doʻzax orasidagi joy. Aʼrofda qolgan Aro yoʻlda qolgan; na u yoqli, na bu yoqli boʻlgan; ikki jahon ovorasi boʻlib qolgan.
arasot din. Islom dinida aytilishicha, oxirzamon kelganda, jamiki odamzod tirilib toʻplanadigan qoʻrqinchli dasht, qiyomat maydoni. koʻchma Shovqin-suron, ola-toʻpolon, q
tarafli Tarafi, yoni boʻlgan. Ikki tarafli pichoq. Bir tarafli movut. Bir tarafli boʻlmoq U yoqli yoki bu yoqli boʻlmoq; biror tomon foydasiga hal boʻlmoq. Otabek ish bir
bartaraf Bartaraf boʻlmoq 1. U yoki bu tomonga hal boʻlmoq; bir yoqli boʻlmoq. Tortishuv bartaraf boʻldi; Ularning janjallari hech ham bartaraf boʻlmadi. Bartaraf qilmoq
Сказки
6
Устное народное творчество
Uch aka-uka otasining oltin toyini oʻgʻirlab ketayotgan sirli maxluqni topishga urinadi. Kenja oʻgʻil Badalqorachi bu sirni ochib, bir qancha qizlarni devlar zu
Устное народное творчество
Ushbu ertakda shohning ikki oʻgʻli Momir va Somirning boshidan kechirgan sarguzashtlari, ularning ajralishlari va qayta topishishlari hikoya qilinadi. Ertak qah
Устное народное творчество
Bir shoqol tasodifan boʻyoqqa tushib, rangi oʻzgaradi va shu holatidan foydalanib, boshqa hayvonlarni oʻziga boʻysundiradi. Uning hiylasi oxir-oqibat fosh boʻla
Устное народное творчество
Qahramon ismli yigit oʻz shahri va boshqa mamlakatlarni yovuz devlardan himoya qiladi. U qiyinchiliklarga qaramay, mardlik va jasorat koʻrsatib, xalqni zulmdan
Устное народное творчество
Bu ertakda farzandsiz chol-kampirning gʻayritabiiy tarzda tugʻilgan oʻgʻli Quloqboy sarguzashtlari hikoya qilinadi. U oʻzining aql-zakovati va topqirligi bilan
Устное народное творчество
Bu ertakda Misr shohi Abdulazizning oʻgʻli Xurshid va vazir Abdukarimning qizi Laylo oʻrtasidagi muhabbat qissasi hikoya qilinadi. Ularning baxtiga toʻsiq boʻlg
Диалектные материалы
12
Xorazm viloyati · uch oyoqli aravacha
botalarni yurishga oʻrgatadigan uch oyoqli aravacha
Surxondaryo viloyati · turmushga chiqmagan qiz
Turmushga chiqmagan qiz (salbiy bo‘yoqli ibora).
Andijon viloyati · chorpoya sandon
zargarlikda - sandonning to'rtoyoqli va birtumshuq (nula) li turi
Surxondaryo viloyati · toʻrt yoshli kichik tuyoqli mol
toʻrt yoshli kichik tuyoqli mol
Andijon viloyati · chiroqpoya
ustiga qora chiroq oʻrnatiladigan quyma choʻyan asbob, oyoqlik
Fargʻona viloyati · chiroqpoya
ustiga qora chiroq oʻrnatiladigan quyma choʻyan asbob, oyoqlik