Поиск

sft. 1. Yorugʻ, ravshan emas; nursiz.

Xira yorugʻ uning yuzini bir damgina yoritadi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

Shiftga ilingan toshchiroq chayla ichini xira yoritib turardi. — Yoshlik

2. Tiniq, shaffof emas.

Xira suv.

Tramvayning xira oynasidan boʻsh vagonda oʻtirib ketayotgan konduktor lip etib bir koʻrinishdayoq Zaynabning butun xayolini oʻgʻir-lab ketganini bilarmikan? — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

3. Noaniq ravishda; yaqqol koʻzga tashlanmaydigan.

Shundan soʻng ular huv olisda koʻzga xira tashlanib turuvchi sarbaland togʻlar tomon yurib ketishdi. — Yoshlik

4. Yaxshi koʻrolmaydigan, koʻrish qobiliyati past.

Mana shunday maʼnoli Buvim aytgan soʻzlari. Elektrdan nur olar Endi xira koʻzlari. Z. Diyor.

Oqsoqolning xira koʻzlari chaqnadi, achchigʻi keldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

5. koʻchma Jaranglab chiqmaydigan, xirillagan (ovoz haqida).

Xira ovoz.

— Bolam, qorning toʻq ekan, ovozing xira chiqdi, — dedi dadasi. — Oybek, Tanlangan asarlar

6. koʻchma Gʻashga tegadigan; shilqim, sur.

— Boʻldi! Muncha xira pashshaga oʻxshab gʻingshiysan! — dedi u zardasi qaynab. — Yoshlik

Xira mehmon shunda ham nari ketmadi: — Lekin men bugun shu yerda tunashim kerak. — X. Sultonov, Onamning yurti

7. koʻchma Noaniq; chigil.

Xira oʻylar yuragini gʻash qilar edi. — Yoshlik

8. koʻchma Kishini xursand qilmaydigan, koʻngil toʻlmaydigan; kamchiligi bor.

Yutuqlarimiz koʻp. Biroq ishimizning ayrim xira tomonlari ham bor. — Gazetadan

узбекскийaql-zakovat, bilimрусскийразум, уманглийскийintellect, mind

Xiradqa atadï bu ol Ögdülmiš U aql-zakovatni Oʻgdulmish deb atadi

Разум назвал он Огдюльмишем he called knowledge as Ogdulmish

ot 1. Biror narsa, buyumning tiniq, ravshan emasligi.

Shishaning xiraligi. Koʻzning xiraligi.

2. koʻchma Shilqimlik, gʻashga tegish.

Xiralik qilmoq

Xayriyat, Rahmatov ortiq xiralik qilmadi, tansihatlik tilab, sekin chiqib ketdi. — M. M. Doʻst, Lolazor

3. koʻchma Bezovtalik; noxushlik; gʻashlik.

Topivoldining koʻnglidagi xiralik bir oz tarqalgandek boʻldi. — T. Ashurov, Oq ot

sft. esk. kt. Aqlli, donishmand.

Topib ilm-u xiradga payvand, Ham olim edi-yu, ham xiradmand. — Alisher Navoiy

fl. 1. Oʻz shaffofligini, tiniqligini, ravshanligini yoʻqotmoq; xira boʻlib qolmoq, xiralashmoq.

Quyosh botdi, oqshom choʻkdi dalaga, Xiralanib kelar qoʻriq etagi. — Gʻ, Shodi

2. Kuchsizlanmoq, zaiflashmoq, nur sochish, yoritish darajasi kamaymoq, yaxshi koʻrinmaydigan boʻlib qolmoq.

Tuman quyuqlashib, oy xiralandi.

Yulduzlar xiralanib, jimgina soʻnarkan, Shokir ota uning qoʻlidan tutib, kuch bilan sudrab yetakladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Siyrak oq bulut orqali xiralanib koʻringan quyosh gʻarbga qarab yumalay boshlagan bir paytda otliqlar qishloqqa kirib kelib, oʻzlarini oʻrab olgan odamlardan oqsoqolni soʻradilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Koʻrish qobiliyati pasaymoq, yaxshi koʻrolmaydigan boʻlib qolmoq; xiralashmoq.

Ertak eshitishga qiziqqan boladek [Elmurod] cholning xiralangan koʻzlariga tikildi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

4. koʻchma Birovni zeriktiradigan, gʻashiga tegadigan darajada harakat qilmoq, xiralik qilmoq; shilqim boʻlmoq.

Bola xiralanib, onasiga yopishardi. — Gazetadan

fl. Xiralamoq feʼlining orttirma nisbati.