Qidiruv

sft. 1. Yorugʻ, ravshan emas; nursiz.

Xira yorugʻ uning yuzini bir damgina yoritadi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

Shiftga ilingan toshchiroq chayla ichini xira yoritib turardi. — Yoshlik

2. Tiniq, shaffof emas.

Xira suv.

Tramvayning xira oynasidan boʻsh vagonda oʻtirib ketayotgan konduktor lip etib bir koʻrinishdayoq Zaynabning butun xayolini oʻgʻir-lab ketganini bilarmikan? — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

3. Noaniq ravishda; yaqqol koʻzga tashlanmaydigan.

Shundan soʻng ular huv olisda koʻzga xira tashlanib turuvchi sarbaland togʻlar tomon yurib ketishdi. — Yoshlik

4. Yaxshi koʻrolmaydigan, koʻrish qobiliyati past.

Mana shunday maʼnoli Buvim aytgan soʻzlari. Elektrdan nur olar Endi xira koʻzlari. Z. Diyor.

Oqsoqolning xira koʻzlari chaqnadi, achchigʻi keldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

5. koʻchma Jaranglab chiqmaydigan, xirillagan (ovoz haqida).

Xira ovoz.

— Bolam, qorning toʻq ekan, ovozing xira chiqdi, — dedi dadasi. — Oybek, Tanlangan asarlar

6. koʻchma Gʻashga tegadigan; shilqim, sur.

— Boʻldi! Muncha xira pashshaga oʻxshab gʻingshiysan! — dedi u zardasi qaynab. — Yoshlik

Xira mehmon shunda ham nari ketmadi: — Lekin men bugun shu yerda tunashim kerak. — X. Sultonov, Onamning yurti

7. koʻchma Noaniq; chigil.

Xira oʻylar yuragini gʻash qilar edi. — Yoshlik

8. koʻchma Kishini xursand qilmaydigan, koʻngil toʻlmaydigan; kamchiligi bor.

Yutuqlarimiz koʻp. Biroq ishimizning ayrim xira tomonlari ham bor. — Gazetadan

ot s. t. Ayiq.

Oʻzi ham xirsdan battar kuchli ekan, to boshini qayirgunimcha, tagʻin ikki tupni ezib yubordi. — H. Nazir, Bir tup gʻoʻza

Katta temir darvoza ostida choʻzilib yotgan xirsday it boshini koʻtarib irilladi. — A. Qahhor, Boshsiz odam

oʻzbekchaaql-zakovat, bilimruschaразум, умinglizchaintellect, mind

Xiradqa atadï bu ol Ögdülmiš U aql-zakovatni Oʻgdulmish deb atadi

Разум назвал он Огдюльмишем he called knowledge as Ogdulmish

ot Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarida, jumladan, Oʻrta Osiyoda oʻrta asrlar va yangi davrda davlat tomonidan undirilgan yer soligʻi (7-asrda arablar tomonidan joriy qilingan).

[Navoiy:] Aziz fuqaro! Hirot beklari tarafidan nohaq solingan xiroj bekor qilindi. Uygʻun va I. — Sulton, Alisher Navoiy

Xiva xoni Muhammad Rahim I xirojni pul bilan undirishni joriy qilgan. — OʻzME

ot poet. Chiroyli yurish, noz-tamanno bilan qadam bosish.

Xirom aylamoq (etmoq, qilmoq).

Agar yoring xirom etsa, Sabolardan ayon boʻlgay. — A. Oripov

Har dam xirom aylab kirsang gulzora, Gullar koʻksin yirtib qilgay yuz pora. — Habibiy

ot 1. Bir tomoni toshga ishqab silliqlangan; siyqasi chiqqan, silliq (oshiq haqida).

[Sulton kissavur] Qoʻlida toʻrtta xirpa oshiqni oʻynab kelar edi. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

2. koʻchma Koʻpni koʻrgan; quv, tullak.

Tulkilikda bu odam xirpa boʻlib ketgan. — Mirmuhsin, Qizil durralar

[U| Baʼzi eski xir-pa amaldorlarning kirdikorlarini oʻrgandi. — Oybek, Navoiy