Qidiruv

sft. 1. ayn. 1 vaqtinchalik.

Yer islohoti — vaqti kampaniya. — A. Qahhor, Sarob

Shunday qilib, vaqtli makonni tashlab, shaharga keldilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Odatdagidan, belgili vaqtdan oldin; erta, barvaqt.

Vaqtli keling. Bolalar vaqtli yotib uxlashdi.

— Esizgina, — dedim oʻz-oʻzimga, — vaqtliroq uylangan ekanman. — Guldasta

Juma kuni ertalab doʻkonni vaqtli ochdim. — Guldasta

ot 1. Yuz berib turuvchi voqea-hodisa, narsalarning asrlar, yillar, soatlar, minutlar va shu kabilar bilan oʻlchanadigan davomiyligi, shunday oʻlchov belgisiga ega boʻlgan obyektiv hodisa.

Vaqt gʻoyat imillab oʻtardi. Hamma xavotirlanib bezovta boʻla boshladi. — K. Yashin, Hamza

Lekin vaqt oʻz ishini qildi — oyni gʻarb ufqidan tortib kirib ketdi. Demak, tong otdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Shu obyektiv hodisaning minut, soat, kun, yil va shu kabilar bilan almashinuvidagi oraligʻi, qismi, boʻlagi.

Bayramlardagina kiyadigan, boshqa vaqtlarda chamadonida avaylab saqlaydigan oq surp koʻylagini kiydi. — S. Karomatov, Oltin qum

Biz bularning yoshida oʻqishni bilardik. Boʻsh vaqtlarni jamoat ishiga sarflardik. Oʻ. — Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Otabek keyingi vaqtlarda savdoga yurishni tark qilib qoʻygani uchun, Hasanali ishsiz qolgan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Soat, kun, oy, yil va shu kabilarning uzluksiz izchil almashuvida biror maqsad uchun belgilangan yoki biror maqsad uchun foydalanilishi mumkin boʻlgan muddat oraligʻi; fursat.

Vaqtni qoʻldan bermoq. Vaqtdan yutmoq. Vaqtdan toʻgʻri foydalanmoq. Vaq-ting ketdi — naqding ketdi. — Maqol

Uning ovozini eshitib, qoʻni-qoʻshnilar yigʻila boshlashdi. Vaqtni boy berish mumkin emasdi. — K. Yashin, Hamza

boshingizni ikki qilish uchun, albatta, vaqt yetgandir, deb oʻylayman. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Vaqt oʻtdi, biz ozchilikmiz. K. Yashin. — Hamza

Vaqtingiz boʻlsa, birpas gaplashaylik. — S. Ahmad, Yulduz

4. Vaqtning biror narsa, ish-mashgʻulot uchun belgilangan, ajratilgan boʻlagi; muddat.

Masalani toʻgʻri yechdi-yu, oqqa koʻchira-yotganida, vaqti tugab qoldi. Oʻ. — Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Tanaffus vaqtida hamma mukofotlanganlarni, mukofotlanganlar esa

bir-birlarini tabriklab, zal va foyelar gʻovur boʻlib ketdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Suhbatimiz shu yerga yetganda soqchi kirib, vaqtlaring tugadi, deya ogohlantirib qoʻydi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

5. Obyektiv oʻtuvchi vaqtning maʼlum ijtimoiy hodisa, holatlar bilan bogʻliq, ular bilan kechgan boʻlagi; zamon, davr.

Quldorlik vaqtida. Moʻgʻumar hukmronligi vaqtida.

Chor hukumat vaqtidagi qulligingni oʻylasang. — Hamza

6. Obyektiv tarzda kechuvchi zamon, davrning, kishi hayotining maʼlum, aniq bir boʻlagi, nuqtasi, oraligʻi.

Vaqt kech boʻlib qoldi. Bolalik vaqti. Yoshlik vaqti. Yoz vaqti. Namoz vaqti. Ertalab Qoʻqondan chiqsa, asr vaqtlarida Margʻilonga kiradir — A. Qodiriy Oʻtgan kunlar

Vaqt peshindan oʻtgan, koʻk yuzida quyosh charaqlab turardi. — S. Karomatov, Oltin qum

qizlik vaqtida Nuri ularning kulbasiga juda oz chiqar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

7. fls. Borliqning, makon kabi, obyektiv real shakli, materiyaning yashash shakllaridan biri.

Nisbiylik nazariyasi — materiya mavjud boʻladigan fazo va vaqt nazariyasidir. — Fan va turmush

sft. kam qoʻll. q. Bevaqt.

— Vaqtsiz sizni betinch qilganimiz uchun kechirasiz, — dedi Zuhurov. — A. Qodiriy, Kichik asarlar

Vaqtsiz tugadi bebaho umring. — Gʻayratiy

rvsh. Doimiy boʻlmagan (doimiy emas), maʼlum vaqt doirasida amal qiladigan, amaliyoti maʼlum vaqt bilan chegaralangan.

Bir qarasang, hamma narsa bor. Yana bir qarasang, hech narsa yoʻqday. Bari vaqtincha — A. Muxtor, Tugʻilish

Hozir-chi? U kishi vaqtincha direktormi? — Mushtum

Shunday qilib, vaqtincha boʻlsa-da, boshpana topishdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Maʼlum (tayin), nomaʼlum (notayin) vaqt(da); belgili yoki belgisiz vaqt(da); belgili boʻlmagan vaqtda; har zamon-har zamon(da).

Mening uyim — sizning uyingiz. Vaqt-bevaqt kelib turing. — H. Gʻulom, Mashʼal

Kampir men tugʻilganimda, kindigimni kesib, enagalik qilgan ekan, shu bois oʻz onamday koʻrib, vaqt-bevaqt holidan xabar olib turar edim. — Yoshlik

U endi vaqt-bevaqt kiradigan boʻlib qoldi. — Shuhrat, Jannat qidirganlar

Biror ish, voqea va shu kabilarning yuz berishiga imkon beradigan payt, amalga oshish payti; fursat.

Bilmadim, birov zaharlaganmi, haytovur, vaqti-soati yetgan ekan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Vaqti-soati kelur, Samarqand orzusiga ham erishursiz. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Ha, mayli, buning ham vaqt-soati kelib qolar. — K. Yashin, Hamza