Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«уз» бўйича 2445 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

1285 та
узмоқ
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

фл. 1. Куч билан тортиб, юлқиб, бутундан ажратмоқ, бутунни қисмга бўлмоқ.

Ҳўкиз бир силтаб, арқонни узиб юборди.

Жўра пошша бўйнидан марварид маржонини чиқарди-да, ипини шарт-шарт узиб, марваридларни кигизга тўкди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Дуторчи дуторнинг қулоғини жаҳл билан қаттиқ бураб, торини узиб юборди. — А. Қаҳҳор, Қаноциз читтак

Зиёдахон, зувала узар экан, ҳазиломуз жавоб берди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Палак, новда ёки тупидан ажратиб олмоқ, кесмоқ.

Қовун узмоқ. Помидор узмоқ. Узум узмоқ. Олма узмоқ.

Гулга термилиб ўтиришни эмас, ўша гулни узиб, искаб юришни ёқтиради. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

3. Кесиб, қирқиб, жойидан бўлак қилмоқ.

Қилич билан бошини узмоқ.

Глуховнинг иккала оёғини нақ сонидан снаряд узиб кетди. — Т. Рустамов, Мангу жасорат

4. Турган, ёпишган жойидан ажратмоқ, холи қилмоқ.

Бу харсангни ердан узиб бўлмайди. Тандирдан нон узмоқ.

Жапақ қизчани бағридан зўрға узиб, отилиб ташқарига чиқди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Юнус тиззаларини оғриқ кемириб еб ташлаётган бўлса ҳам, бошини ёстиқдан узиб, қимирлатиб қўйди. — С. Анорбоев, Оқсой

5. Давом қилдирмаслик; тўхтатмоқ, кесмоқ.

Гапни узмоқ. Суҳбатни узмоқ.

[ Саодат:] Қўрқмасим ҳам борми, ўзингга эҳтиёт бўл, хатингни узма. — Н. Сафаров, Саодатнинг қиссаси

Бўй етган қиз, ҳозир сен билан алоқани узган, узмаса ҳам, бўшаштирган бўлар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

6. Қарзни тўламоқ, эвазини бермоқ (қайтармоқ).

[Ғофир:] Шунча қарзим бор эканми? Мен буни қандай узаман, бой ота? Ҳамза, — Бой ила хизматчи

Олган омонатини батамом уздими? — К. Яшин, Ҳамза

юртдан еган ошларини узиш ниятида тўй тараддудига тушди. — С. Аҳмад, Хазина

7. Қаттиқ тишламоқ ёки чақмоқ; тишлаб ёки чақиб яраламоқ.

Итнинг иши — узмоқ, Ёмоннинг иши — бузмоқ. — Мақол

Атроф-да ғув-ғув пашша: оёқларга ёпишади, бурун катакларига суқилади, қулоқни узади. — Ойбек, Танланган асарлар

8. Қаттиқ таъсир қилиб азоб бермоқ, оғритмоқ, ачиштирмоқ (иссиқ, совуқ, зарб, гап-сўз ва шу кабилар ҳақида).

Қизилқумда қиш изғирини баданни узиб ола бошлаган кезда, кечаги студент трассага келиб, колонна механиги бўлиб ишга тушган эди. — Ҳ. Назир, Ўтлар туташганда

Шудгор, қизиган мисдай, оёқни жизиллатиб узиб олади. — Ф. Ғулом, Тирилган мурда

Пишиқ ўрилган чарм қамчин билан Ёʻлчининг очиқ кўкрагини ва бўйнини узиб олди — Ойбек, Танланган асарлар

ўртоқ Дебилов шу гаплари билан Фармонқул акани бир узиб олди. — С. Маҳкамов, Шогирд

  • Ичагини узмоқ Кулги ва шу кабилардан ҳолдан тойдирмоқ. Ўтов оғаси Сулаймон оқсоқолни кулдириб ичагини узди. — К. Яшин, Ҳамза
  • Кўз (ёки кўзини) узмоқ Нигоҳини олмоқ, қарамай қўймоқ. Ҳасан узоқлашиб кетган машинадан кўзини узмай қотиб турарди. — С. Зуннунова, Кўк чироқларЁʻлчи гоҳ-гоҳ кўзларини ердан узиб, қисқа-қисқа жавоб бериб турарди. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Кўнгил узмоқ Аммо билимга чанқоқ болалар мактабдан кўнгилларини узмай, ўқишда давом этдилар. — К. Яшин, Ҳамза
  • Оёқ (ёки оёғини, қадамини) узмоқ Ҳув ўша Моҳирўйжаҳонда ўқилган таърихдан кейин у Табибийнинг уйидан оёқ узиб кетган эди. — С. Сиёев, АвазНега бизникидан қадам узиб кетдингиз ё кўнгил қоларлик гап ўтдими биздан? — К. Яшин, Ҳамза
  • Тутган жойини (ёки ерини) узади Айтганини, кўзлаганини амалга оширмай қўймайди. Юмшоққина гапиради-ю, тутган ерини узаман дейди-я — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
  • Умид (ёки умидини) узмоқ Истагининг амалга ошмаслигига ишонмоқ, ундан воз кечмоқ, умидсиз ҳолатда бўлмоқ. Ҳасан полвон умид узди ўзидан. — Эргаш Жуманбулбул ўғлиАваз ўғлон кўнглин бузиб боради, Дунёдан умидин узиб боради. — Маликайи айёр
  • Ўқ узмоқ Ўқ отмоқ. Мингта ўқни камонидан узади — Нурали
  • Қулоқ узмай Диққат билан қулоқ бериб. Тағин бир неча дақиқа қулоқ узмай туриб, ўрнидан қўзғалмоқчи бўлиб турган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Тўлиқ мақола →
UZA=

узаймоқ, тўлдирмоқрусчатянутьсяинглизчаlengthen

Qazinä uzasa kümüš ham ayï Кумуш ва қимматбаҳо жавоҳирлар билан хазина тўлдирса

Qazinä uzasa kümüš ham ayï Да увеличиться в казне серебро и драгоценности — (ҚБҲ,74₁₂)

Qazinä uzasa kümüš ham ayï Yes, increase in the treasury of silver and jewelry — (ҚБҲ,74₁₂)

Тўлиқ мақола →
узр
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от 1. Кечириш, афв этиш.

Ёшликда ҳаммадан ҳам хатолик ўтади. Кичикдан — хато, каттадан — узр. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

2. Бирон иш, хатти-ҳаракатни оқловчи нарса; сабаб, важ.

Ишлашдан қўрқишим тўғрисидаги узримни айтиб йиғладим. — Ғ. Ғулом, Тирилган мурда

Уйланиш сизга ҳам фарз, ҳам қарз. Бунга қолганда, албатта, бир узр кўрсатолмайсиз. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Молимизни ортган туякашлар шу саройга тайинланган эдилар. — Ҳар ҳолда, бу узр эмас! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. Афв этиш, кечириш ҳақидаги илтимос; кечирим.

Ўтиб кетган, ҳозир ҳаммамизни ҳам хижолатга қўйган иш тўғрисида Фармонқул, узр тариқасида бўлса ҳам, гап очармикин, деб хавотирда эдим. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

4. Афв этинг, кечиринг маъноларида ишлатилади.

— Узр, сизни қўрқитиб юбордим, — деди Ғуломжон. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

— Узр, айбга буюрмайсиз, — деди Нусратбек, олимни ишдан қолдираётганига ийманиб. — С. Нуров, Нарвон

  • Узр сўрамоқ (ёки айтмоқ) Гуноҳини кечиришни, афв этишни илтимос қилмоқ. Юсуфжонов шу хаёлда келаркан, ўзини бир аёлга уриб олиб, ундан зўрға узр сўради. — Н. Фозилов, Ҳаёт ўргатдиБор, жонгинам, амакингга, Саврихон аяга узр айт. — Муштум
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 1285 →

Таърифлар ичида

62 та
АНУН=

ҳозирланмоқ, тайёрланмоқ, шайланмоқ– готовиться– гет реадй. Уз-а эдгüлüк қïл ўлüмкä анун – Ҳар доим яхшилик қил, ўлимга эса тайёр тур – Умело твори добро, готовься

турламоқ

турла Турли-туман, ранг-баранг қилмоқ, ҳар хил, хилма-хил қилмоқ. Экинларни жуда турлаб юборибсиз-ку! Бир-бирига мослаб, уйғунлаштириб танламоқ, хилламоқ. — Осмон каби

оловланмоқ

оловлан Оловдек яллиғланмоқ, қизармоқ, тафт олмоқ. Мастуранинг лўппи юзи оловланди. Ойбек, О.в. шабадалар Ҳамкасбининг нордон гапидан кейин юзи оловланиб, слесарлар

бошқарув

бошқарув айн. Бошқариш 1. Иш(ни) бошқарув. Бошқарув аппарати. Уз-ўзини бошқарув органлари. Бошқарув аппарати қисқартирилган бўлса ҳам ҳамон катта бўлиб турибди

Ҳаммасини кўриш · 62 →

Эртаклар

323 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ жўралар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аҳмоқ подшо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Ака-ука
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдоқчи мушук
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета

Ҳаммасини кўриш · 323 →

Шева материаллари

768 та
Чоржуволдиз
Фарғона вилояти · Чоржуволдиз

бо'йинчанинг кигиздан бо'лган қисмини тикиш учун по'латдан ясалган, узунлиги 18 см., диаметри 2 мм., учи эгри жуволдиз

Чорси эгов
Фарғона вилояти · Чорси эгов

юзи япалоқ, аммо то'ртқиррали, тишлари бир-бирини кесишган (катак) эгов

ДУГУРДА, дўгўрда
Наманган вилояти · дугурда

мискарликда — о'зи темир, юзига (устига) по'лат о'рнатилган, михлосга о'хшаш асбоб. Бунда қумг'он, оптова ва чойдиш каби мис идишларга зий очилади ва қоп

ДУГУРДА, дўгўрда
Андижон вилояти · дугурда

мискарликда — о'зи темир, юзига (устига) по'лат о'рнатилган, михлосга о'хшаш асбоб. Бунда қумг'он, оптова ва чойдиш каби мис идишларга зий очилади ва қоп

ДУГУРДА, дўгўрда
Фарғона вилояти · дугурда

мискарликда — о'зи темир, юзига (устига) по'лат о'рнатилган, михлосга о'хшаш асбоб. Бунда қумг'он, оптова ва чойдиш каби мис идишларга зий очилади ва қоп

Госäлä
Бухоро вилояти · бузоқ

Бузоқ

Ҳаммасини кўриш · 768 →

Ташқи ресурслар

5 та
Kiril-lotin.uz
Имло ва ёзув воситалари

Онлайн транслитерация: ёзувни ўзи аниқлаб, матнни кириллдан лотинга ва аксинча ўгиради.

Lex.uz
Меъёрий ҳужжатлар

Ўзбекистон қонун ҳужжатларининг расмий миллий базаси.

Lotin.uz
Имло ва ёзув воситалари

Бепул ва чекловсиз кирилл–лотин транслитерацияси; ў ва ғ ҳарфларини ёзиш жараёнида тузатади.

Ziyouz.com
Кутубхоналар ва ўқув материаллари

2004-йилдан бери ишлаётган маърифий портал: ўзбек мумтоз ва замонавий адабиёти, халқ оғзаки ижоди, дарсликлар — 5 мингдан ортиқ китоб.

Саҳифалар

2 та
Ҳамкорлар

<спан транслате="но">til.uz</спан> лойиҳасини яратаётган ва қўллаб-қувватлаётган ташкилотлар.

Лойиҳа ҳақида

til.uz — ўзбек тилига бағишланган миллий рақамли портал.