Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«усиз» бўйича 627 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

617 та
у

олм. 1. (жўналиш, ўрин-пайт, чиқиш келишикларида — унга, унда, ундан)

2. 3-шахс бирлик Сўзловчи ва тингловчидан бошқа шахсни, нутқ жараёнида қатнашмаётган шахс (ўзга)ни билдиради.

У мендан бир ёш катта. Ундан ёшар ўрнак олишади.

У кетгандан кейин, Сидиқжон шу ернинг ўзида чўкка тушди. — А. Қаҳҳор, Қўш-чинор чироқлари

Мана, бошқарма бўлимида уни [Искандаровни] роса қизартиришди. — С. Аҳмад, Бош оғриғи

Унинг овози ўзига жуда узоқдан эшитилаётганга ўхшарди. — С. Аҳмад, Юлдуз

3. Сўзловчидан наридаги ёки узоқдаги кимса, нарсани кўрсатиш учун қўлланади.

Бу китобни эмас, у китобни беринг. У йигитни танийсанми? Дарёнинг у ёғи.

У ерда нима кўп — паст-баландлик. — Шуҳрат, Олтин зангламас

Мен бўлсам унинг ёʻлини аллақачон топиб қўйганман. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати

  • Бошини (ёки ўзини) у ёққа урмоқ, бу ёққа урмоқ Бирор нарса ҳаракатида ўзини минг алфозга солмоқ, астойдил уринмоқ. [Мирзакаримбой :] Бошни у ёққа урдим, бу ёққа урдим, ахир бир эвини топдим, жиян. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Ё у ёқлик, ё бу ёқлик қилмоқ Масалани кўндаланг ҳал қилмоқ, ишни бир ёқлик қилмоқ, ажрим қилмоқ.
  • У дунё Тақдирга шукур қил, номусли камбағал бўл. У дунёда фойдасини биласан. — Ойбек, Танланган асарлар
  • У дунё-бу дунё, у дунё-ю бу дунё
  • У ёқда турсин Очилиш у ёқда турсин, очиқ хотинларнинг юзини ҳам кўрмайман, деб онт ичганман. — А. Қаҳҳор, Майиз емаган хотин
  • У ёвда қолиб Ёддан кўтарилиб, эсдан чиқиб, унутилиб. Канизак кўзи жиққа ёшга тўлди-ю, узр у ёқда қолиб, ҳасратга тушиб кетди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • У ёғини суриштирсанг Аниғини билмоқчи бўлсанг, очиғини айтганда, аслида. У ёғини суриштирсанг, қишлоқда ҳамманинг рўзғори танг. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Уни қуй, буни қўй Уни қўй, буни қўй, қачон бизникига келасан?
Тўлиқ мақола →
уд

от Катта ноксимон косахонали, калта дастали, кўп торли, чертиб чалинадиган мусиқа асбоби.

Уд чалмоқ.

Уд [барбат] — қадимги Ўрта Осиёда чертма торли мусиқа асбоби. — Фан ва турмуш

Тўлиқ мақола →
уф

унд. с. Бирор нарсадан шикоят, ранжиш, бўғилиш каби туйғуларни ифодалайди.

Уф, ҳаво жудаям дим! Уф, саримсоқ иси келяпти! Уф, ҳамма ёқни тутун босиб кетди!

— Уф! Сувсадим, — деди Фотима елпиғичини силкитар экан. — П. Турсун, Ўқитувчи

Хотин паранжиси билан айвоннинг олдига ўтириб олгач, уф, деб чайқалди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Йигит ичкари кирди; қўлидаги портфелини диванга улоқтирди; уф тортиб, пешонасига урди. — А. Қаҳҳор, Қайғулар

Тўлиқ мақола →
уҳ

унд. с. Чарчаш, бўғилиш каби руҳий-жисмоний ҳис-туйғуларни ифода этади.

[Марям:] Уҳ! Жуда қийин ҳолда қолдим-да!Ҳамза, Ким ўғри?

— Уҳ, бу Говнинг қилаётган найранги! — деди-да, Абдурасул токчага суяб қўйилган қўшотарни қўлига олди. — П. Турсун, Ўқитувчи

  • Уҳ тортмоқ У [Қобил] ғамгин ва хаёлчан гапириб, ҳикояси давомида неча-неча марта уҳ тортди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Тўлиқ мақола →
ул

(у — чўзиқ) Ўғил.

Бежой билдим, тўрам, Ёдгор улингни, Аймоқнинг юртига талаб қилибди; Қандай жўнатасан жон-у дилингни?! — Ёдгор

Армон билан мен улдан айрилдим дер, Кетганингни, болам, билмай қолдим дер. — Равшан

Тўлиқ мақола →
ун

эск. шв. Товуш, овоз

Анчадан сўнг итларнинг уни ўчди — С. Анорбоев, Окрой

Овозини эшитиш учун томоғига зўр бериб кўради. Фақат қандайдир хирилдоқ ун чиқа- — С. Азимов, Оппоқтонг қўшиғи

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 617 →

Таърифлар ичида

4 та
ҳожатбарор

ҳожатбарор Кишининг ҳожатини чиқарувчи. Қишлоқнинг тўй-у маъракаси усиз ўтмас, ёр-дўстларнинг хизматига тайёр, жафокаш, ҳожатбарор одам эди. Ҳ. Назир, Васият И

бошбошдоқлик

бошбошдоқлик Ҳеч қандай тартиб-интизом бўлмаган, ҳар ким ўз бошига иш тутадиган бир ҳол; ўзбошимчалик, бебошлик; анархия. Баъзан қаттиққўллик ҳам керак. Усиз

мўл

мўл Етарли даражада кўп; сероб. Мўл ҳосил. Дарахтлар пакана, меваси мўл ва йирик. Ойбек, Танланган асарлар Деҳқон осмонга қараб, яхши ҳаводан қувонса, ерга қараб,

талқин

талқин дин. Диний ваъз, таълим. [Шум бола:] Биз аввал хонақоҳга кириб бордик. Қаландарбоши эшикдан талқин бошлаб кирди. Ғ. Ғулом, Шум бола Шунинг учун ёлғиз иб

Эртаклар

6 та
Ақл билан давлат
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда Ақл ва Давлат ўртасидаги баҳс тасвирланган бўлиб, улардан қайси бири ҳаётда муҳимроқ эканлиги синовдан ўтказилади. Ҳикоя давомида бир боланин

Дунёда нима лаззатли?
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда Ҳусайн мирзо ўз вазирларидан дунёдаги энг лаззатли нима эканлигини сўрайди. Вазирлар бу саволга жавоб топа олмай, Алишер Навоийга мурожаат қил

Эркажон
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ўгай она зулмидан қочган шаҳзода Эркажоннинг саргузаштлари, унинг жасорати ва садоқатли тойининг ёрдами билан бахтга эришиши ҳикоя қилинад

Жоҳил подшо ва Абу Али
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда жоҳил подшоҳ ва Абу Али исмли донишманд табиб ўртасидаги муносабатлар тасвирланади. Подшоҳнинг касал хотинини даволаш учун Абу Али ўзига хос у

Омонат
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда вафодорлик ва хиёнат, шунингдек, инсон ҳаётидаги омонат тушунчаси тасвирланган. Йигитнинг хотинига бўлган садоқати ва унинг кейинги хатти-ҳа

Орзижон билан Қамбаржон
Халқ оғзаки ижоди

Қамбаржон тушида кўрган Орзижон исмли маликага ошиқ бўлиб, уни топиш учун узоқ ёʻлга отланади. Унинг саргузаштлари давомида турли қийинчиликлар ва сино