Qidiruv

fl. 1. Yuqoridan, balanddan yoki biror narsa ustidan pastga tomon harakat qilmoq; yoʻnalmoq.

Yerdan chiqdimi, osmondan tushdimi, yoʻlda bittasi paydo boʻlib qolsami?! — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

Mashina shundoqqina Mengliboyning yoniga kelib toʻxtadi-yu, undan eshikni tarsillatib ochib, Hazratqul bilan Temurlang tushdi. — S. Ahmad, Yulduz

Sen baland togʻ uzra erding misli ohu yoki qush, Yolvorib men pastda derdim: Bir nafas yonimga tush. — E. Vohidov, Muhabbat

2. Chiqib joylashgan, oʻtirgan, boʻlgan joyini tark etib, yerga inmoq.

Samolyotdan tushmoq. Aravadan tushmoq. Tomdan tushmoq. Avtobusdan tushmoq.

Kechirasiz, qayerda tushmoqchilar? — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Vagondan eng keyin tushgan Ahmadjon: — Stroy [saf] boʻlmasdan shunday ketaversak boʻlmasmikan, — dedi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

3. Oʻz joyidan chiqmoq, koʻchmoq; chiqib, koʻchib joyidan ketmoq, yoʻq boʻlmoq.

Sochi tushmoq. Ilonning poʻsti tushibdi. Molning tuyogʻi tushibdi.

Buning ustiga uning [ Nafisaning] tishi tushgan — bu homilador vaqtida sodir boʻlgan edi. — Mirmuhsin, Topilgan husn

[Yara] Usti qora qoʻtir boʻlib qotadi, u tushib ketgandan soʻng, yana teri asli, sogʻ holiga qaytadi. — Gazetadan

4. Mansab, lavozim va shu kabilardan ketmoq, boʻshamoq.

Men xizmatdan tushgandan soʻng piyoda yurish yaxshi boʻladimi? — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

ikki haftadan soʻng boʻshashganicha qaytib keldi — Oq poshsho taxtdan tushgani bilan, oq amin aminligidan tushmapti, — dedi. — A. Qahhor, Asror bobo

Mana, mudirlikdan tushdi-yu, xiyla odamshavanda boʻlib qoldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

5. Mavqe, daraja, qiymat va shu kabilar jihatdan darajasi pastlashmoq, boʻshashmoq.

Shashtidan tushmoq. Hovuridan tushmoq. Qadri tushmoq. Ruhi tushmoq.

Fakultetimiz institut boʻyicha umumiy roʻyxatda beshinchi oʻringa tushib qolibdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Dunyo bozorida terilarimizning narxi tushmasa deyman. — S. Ahmad, Yulduz

6. Quyi tomon yoʻnalmoq, quyi sathdan joy olmoq.

Shaharga tushmoq. Bozorga tushmoq. Yerga tushmoq.

Ular majnuntollar orasidan oʻtib, soyga tushdilar. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Kampir javob boʻlmaganidan hayron qoldi shekilli, zinalardan avaylab qadam bosib, hovliga tushdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

7. Sathning biror tomoni, oʻrnidan joy olmoq, unda boʻlmoq.

Yalpi shovqin bilan tortishmachoq boshlandi: qiz tomondan gumbazdek yum-yumaloq xotin belini belbogʻ bilan mahkam bogʻlab, oʻrtaga tushdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Eshqobil bunaqa davralarga koʻp tushgan. — M. Hazratqulov, Jurʼat

Shamsi Toʻrayevich uning gaplariga quloq ham solmasdan, oldinga tushgancha loʻmbillab ketaverdi. — N. Aminov, Suvarak

8. Turli tomosha va boshqalar boʻladigan, koʻriladigan joyga kirmoq.

Teatrga tushmoq. Sirkka tushmoq. Stadionga tushmoq.

Ular faqat bir marta kinoga tushishdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

U hordiq oqshomi hammomga tushdi-yu, xodmigarlardan biriga haligi soʻrogʻini berdi. — A. Qahhor, Asarlar

9. Davolanish, axloq tuzatish va shu kabilar maskanga olinmoq, unda boʻlmoq.

Qamoqqa (turmaga) tushmoq. Milisaga tushmoq.

U faqat bir narsani — otasi kasal-xonaga tushganini onasiga bildirmaslikni oʻylardi, xolos. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Ehtimol, koʻp ichib qoʻyib, hushyorxonaga tushgandir. — Mushtum

10. Quyi tomon yoʻnalib, osilib, sathning maʼlum nuqtasiga yetmoq, oʻsha oʻrinda turmoq.

Gavharning egnida guldor koʻk koʻy-lak qop-qora, uzun sochlari taqimiga tushib turibdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Hirot yigitlariga xos ixchamgina salla oʻrab olgan, sallaning zar chiziqli pechi yelkasiga tushib turar edi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Yoqimli sadoning sehriga berilib, koʻzlari sekin yumildi, boshi yana quyiroq tushdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

11. Kelin boʻlmoq; erga tegmoq, kuyovga chiqmoq.

Singlim tushgan yerlarga Oy boʻlayin, yor-yor — Qoʻshiqlar

U kishi mening yangam boʻladi, akamga tushgan. — Guldasta

Hoy, Toʻraxon, Teshaboyga tushganingizga ham uch yil boʻp qoldi shekilli. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

12. Harakat, narsani bajarmoq, qilmoq maʼnosini bildiradi.

Gapga tushmoq. Maqtanishga tushmoq.

havaskor hofizlar qoʻshiq aytdi, shoʻx yigitlar oʻyin tushdi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

Kechalar tongotarga qadar Halimaxon qoʻshiq aytib, Tamaraxon raqsga tushgan joylarda boʻldik. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

13. Shaxs (kimsa)da shu feʼl birikkan soʻz bildirgan holat yuz berishi, uning shunday vaziyatda qolishi maʼnosini bildiradi.

Sarosimaga tushmoq. Dahshatga tushmoq. Talvasaga tushmoq. Hayratga tushmoq.

Bu manzarani koʻrib turgan xaloyiq bir lahza hayajonga tushib, sarosimalanib qoldi. — K. Yashin, Hamza

Bashirjon ham akaxonining bu sukutidan noqulay ahvolga tushib, lom-lim demay, unga zimdan bir qarab qoʻydi-da — N. Aminov, Suvarak

14. Borlikda shu feʼl birikkan soʻz anglatgan narsaning yuzaga kelishi, boʻlishi maʼnosini bildiradi.

Oqshom tushib, ziyofat yarimlaganda, hovliqib hudaychi kirdi. — S. Siyoyev, Avaz

Oraga bir lahza jimlik tushdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

Ular sovuq tushib qolmasdan koʻzlagan manzillariga yetish uchun tolmas qanotlarini betinim silkitardilar. — Gazetadan

15. Biror ish, manbadan qoʻlga kirmoq, kelmoq (pul, daromad kabilar haqida).

Tuzukkina tushib turadi, yashirishning hojati yoʻq. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

Oshi halolga tushadigan ovqat ortib qola boshladi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Oʻgʻlimning qoʻliga pul tushdi deguncha yeb qoʻyadi. — Mushtum

16. Maʼlum narsa, harakat-holatning biror kimsa yoki narsa uchun shu feʼl bogʻlangan soʻz anglatgan maʼnoda boʻlishini bildiradi.

Yulduzingiz naq bir-biringizga toʻgʻri tushgan ekan, ikkingizning ham bir-biringizdan kamligingiz yoʻq! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Bu yosh yigit, dunyoda muhabbatni har qanday qulfga tushadigan kalitga aylantirib olgan xotinlar ham borligini bilib qoʻysin — A. Qahhor, Asarlar

Uning surati ham asosiy maqsadga, Alisherning tabiatiga xoʻb muvofiq tushadi. — Oybek, Navoiy

17. Shaxs uchun biror narsa qandaydir qiymat, miqdor bilan tegmoq, qoʻlga kirmoq, toʻgʻri kelmoq.

Sarf-xarajat esa oltinning oʻzidan ham qimmatga tushayotgan edi. — S. Karomatov, Oltin qum

Lekin oʻsha oʻtni sigirga yedirib, qachon sut boʻlishini poylab oʻtirgandan koʻra, oʻtning oʻzidan olsa, ham arzon, ham oson tusharkan. — Shukrullo, Saylanma

Oʻziyam [beda] suv tekin tushdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

18. Urilmoq, tegmoq (biror narsa bilan boʻlgan zarb haqida).

Shu shovqin-suron orasida Bektemirovning qorni va beliga bir-ikki tepki tushdi. — S. Ahmad, Hukm

Birdan yelkamga tushgan mushtdan uygʻonib ketdim. — E. Raimov, Ajab qishloq

Uning shapalogʻi sharaq etib Gʻulomning chap yuziga tushdi. — M. Hazratqulov, Jurʼat

19. Paydo boʻlmoq, yuz bermoq.

[Madraimboyning] Sariq-qoʻngʻir choʻqqi soqoliga birdan oq tushdi. — J. Sharipov, Xorazm

— Jin-pin urganmi seni? — Ahmad brigadirning yuragiga gʻulgʻula tushdi — S. Nurov, Narvon

Suv qoʻyibman jiyda maydon burchiga, Xol tushibdir kelinchakning yuziga — Qoʻshiqlar

Bu fojia katta kemaga tushgan darzga oʻxshardi. — Mirmuhsin, Meʼmor

20. Barpo etilmoq, qurilmoq.

Yertoʻlalar birin-ketin yoʻqolib, oʻrniga uylar tusha boshladi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Sidiqjonning diqqati terib qoʻyilgan son-sanoqsiz gʻishtga jalb boʻldi

Shu yerga maktab tushadi [dedi xotin] — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Kanal tushmasdan ilgari bir odam Shahrixondan tuxum koʻtarsa, Uchqoʻrgʻondan koʻrinardi, shundoq yaydoq edi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

21. Band holatga duchor boʻlmoq, ilinmoq.

Tuzoqqa tushmoq. Qopqonga tushmoq. Toʻdadan ajralgan toʻrga tushar. — Maqol

Bobur Shayboniyxonning qoʻliga tushsa, tirik qutula olmasligini biladi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Orqa tomonidan oʻq yogʻdirilayotganiga Durdi qilich hayron: Nahotki qurshovga tushib qoldik, deb garang edi. — J. Sharipov, Xorazm

22. Olinmoq, berilmoq (xat, ariza va shu kabilar haqida).

Tinglovchilardan savol tushdi. Iltimos tushdi. Taklif tushdi.

Oradan koʻp oʻtmay redaksiyaga shunday xat tushdi. — Mushtum

Majlisga yana oʻn toʻqqiz kishidan ariza tushdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

23. Oʻzga uchun sarf-xarajat qilmoq, shunday sarf-xarajatga ilinmoq.

Xotin kishi eriga xushomad qildimi bilingki, kattaroq bir narsaga tushirmoqchi. — S. Siyoyev, Otliq ayol

hali bitta morojniy emas, limonadga ham tushasiz — Mirmuhsin, Umid

24. koʻm. fl. vzf. Harakatning qoʻqqisdan, kutilmaganda bajarilishi maʼnosini bildiradi; maʼnoni kuchaytiradi.

Choʻchib tushmoq. Qoqilib tushmoq. Bu soʻzlar unga yoqib tushdi.

— Ahmadjon ogʻa, — deb chaqirganini eshitdi. Yuragi bir sapchib tushdi. — S. Siyoyev, Avaz

Uning kaltagina moʻylovi, qop-qora qoshi oʻziga yarashib tushgan. — H. Shams, Dushman

ayn. Uyquda vujudga keladigan subʼyektiv psixik hodisa, jarayon; uyquda koʻriladigan obrazlar, narsalar. Tush bilibmanmi (yoki koʻribmanmi)? - Qayoqdan bilay? hi Tush koʻrmoq - uyquda tush jarayoni yuz bermoq, uyqusida narsa, voqea-hodisa koʻrinmoq. Tushiga kirmoq - uyqusida (tushida) koʻrinmoq. Tushida koʻrmoq - tushiga kirmoq. Tushingizni suvga ayting - bekor aytibsiz, boʻlmagan gap, aslo unday emas. (Uxlab) tushiga kirmagan (yoki tushida koʻrmagan) yoki yetti uxlab, tushiga kirmagan (yoki tushida koʻrmagan) - Endi tushingizda koʻrasiz - "Endilikda aslo koʻrmaysiz", "koʻrib ham boʻlibsiz" kabi maʼnolarni ifodalovchi ibora

Anov muttaham kim? Nega meni bu yerga oʻgʻirlab keladi? Hech nima tushunmayman! Tushimmi? Oʻngimmi? — Oybek, Tanlangan asarlar

Qani endi hozir shu tushim oʻng boʻlib qolsa. Onam oʻlmagan boʻlsalar — Ergash Raimov, Ajab qishloq

Qani endi shularning hammasi tushim boʻlsa-yu, uygʻonib ketsam!.. Qadamimni bilib bosar edim — Abdulla Qahhor, Ogʻriq tishlar

Tush koʻribmanmi uning kelishini?

Tush koʻribmizmi aprelda sovuq boʻlishini? — S. Mahkamov, Shogird

Bir yaxshi tush koʻrdim, aytib beraman — Komil Yashin, Hamza

-Gavhar, ayam tuzukmilar? -Kecha tushimga kiribdilar. Qop-qorongʻi chakalakzorda oq koʻylakda yurganmishlar — Oʻtkir Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Agregatlar yordam berar ishimga, Sevgan kasbim hatto kirar tushimga — "Guldasta"

Yetti oydan beri faqat tushimda koʻraman uni — Ibrohim Rahim, Chin muhabbat

Tushda koʻrdim dilbarimni, ey sabo, uygʻotmagil — Erkin Vohidov

Es-hushini yoʻqotib, garanglangan dehqon daspiab indamadi. Yosh baqqol vaysayvergandan soʻng, bir uh tortib, sekingina dedi: -Oʻn toʻrt soʻm berasiz.. -E? Oʻn toʻrt soʻm? Tushingizni suvga ayting — Oybek, Tanlangan asarlar

Dildor oʻylamagan, oʻylab tushiga ham kirmagan ikki qiyinchilikka roʻbaru keldi — Said Ahmad, Ufq

U kuyovi bilan shu xilda uchrashishni yetti uxlab, tushida ham koʻrmagan edi — Saida Zunnunova, Gulxan

U yerdan G‘ulomjon kutgan, Gʻulomjonni zoru intizor etgan jonon emas, G‘ulomjonning yetti uxlab, tushiga kirmagan notanish bir juvon chiqdi — Mirzakalon Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Abdishukur tushida ham koʻrmagan poytaxt teatrlarini maqtamoqchi boʻlib, endi soʻz boiiagan edi, Yormat dasturxon keltirib, norin tayyor boʻlganini bildirdi — Oybek, Tanlangan asarlar

Anvar jim boʻlib qoldi, tushiga ham kirmagan bu taklifga nima deyishini bilmay entikdi — Abdulla Qodiriy, Mehrobdan chayon

Bunday kelinni endi tushingizda koʻrasiz

come into operation (come into service, come into commission, be commissioned, go into operation, become operational)

ruschaразыскать, найти, обнаружить (преступника), обнаруживатьinglizchato detect

попасться, быть схваченным

asir boʻlmoq