Поиск

fl. Tomchilab oqmoq; chakka-chakka oqib turmoq, tushmoq, tomchilamoq.

Xatga siyoh tomdi. Shimga yogʻ tomdi. Tomchi tomib boʻlguncha, daryo oqib oʻtadi. — Maqol

Toma-toma koʻl boʻlur, hech tommasa, choʻl boʻlur. — Maqol

Sovuq tomchilar uning yuziga, boʻyniga tomib gʻashini keltirdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Koʻz yoshlari egarning qoshiga va otning yoliga toma boshlaydir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Uning koʻzlaridan oppoq soqoliga qatra-qatra yosh tomar edi. — A. Qahhor, Asror bobo

1. Uyning, binoning ustini bekitib turuvchi tepa qismi

Poy tom. Tunuka tom. Ikki nishabli baland tom. yash Asfalt yoʻllar, tunuka va shifer tomlardan qaynoq hovur koʻtarshshdi — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

Keta-ketguncha yakkam-dukkam loysuvoq tomlar, devorlari toʻkilay deb turgan pastak uylarni koʻraverib, dilingiz xira tortadi — K. Yashin, Hamza

2. Baʼzi qurilmalarning qor-yomgʻir, quyosh va shu kabilardan himoya qiluvchi tepa qismi

Toʻlanboy Ikromjonning ahvolini koʻrib turganidan, u ham indamadi-da, ketdik, deb kabina tomini mushtladi — S. Ahmad, Ufq

Hkkojw boshliq qori tizzaga uradigan kizil vagon tomiga chikib, atrofni kuzata boshladilar — N. Safarov, Jasoratning davomi

3. shv. Uy, hovli-joy

Eshakka muguz bitsa, egasini suzadi, Tuyaga qanot bitsa, tomingni buzadi — Maqol

yaya Shunda borib, bir tomni ochdi — bari tillaga toʻla, bir tomni ochdi — kumushga toʻla — "Ravshan"

"..Dashti qipchoqlar boyisa, xotin oladi, turkiylar boy boʻlsa, tom soladi" [oʻylardi Masuma beka] — Mirmuhsin, Meʼmor

ot Pomidor suvi yoki pastasi.

Koʻp tomat va sok olish mumkin boʻlgan Yusupov., kabi yaxshi sort pomidorlar kam keltirilayotir. — Gazetadan

Ayolning xonadonidan 30 litr samogon 150 litr tomat pastasi, xamirturush topildi. — Gazetadan

ot 1. anat. Odam va hayvonlar tanasida qon yoki limfa oqadigan naychasimon aʼzo.

Tomirdan qon olmoq. Tomirga dori quymoq.

Toʻlagan yerga qarab jim qoldi. Uning chakka tomirlari boʻrtdi, burnining uchi yiltiradi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. koʻchma Umuman, narsa-hodisaning hayoti, faoliyatini taʼminlovchi omil, vosita.

Sanoatning yuragidir marten pechi, Yurak boʻlgach, ishlaydi-da erta-kechin. Bu yurakni yurgizadi usta Anvar, Sanoatning tomiriga poʻlat oqar. — Mushtum

Qishloqning hayot tomiri urib turgan har bir joyda tashabbus yaqqol sezilib turadi. — Gazetadan

3. s. t. Yurak harakati natijasida qon tepishi; puls.

4. t. S. Mushaklarni suyakka biriktiruvchi puxta, elastik toʻqima; pay.

[Yoʻlchi] Tomiri tortishgan odam kabi, bir lahza qotib qoldi, soʻng qilichini mahkam ushlab, bukchayib, ohistagina yerga yiqildi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Tomirlarini yozish uchun boshini orqaga tashlab, bir-ikki silkitib oldi. — S. Karomatov, Oltin qum

5. biol. Oʻsimlik tanasida suyuqlik va undagi erigan moddalar oqadigan toʻqima naychalar.

6. bot. Ildiz.

Ariq boʻylarida, qir etaklarida oʻtgan yilgi oʻtlarning tomiridan nozik maysalar unib chiqa boshlagan. — S. Anorboyev, Oqsoy

Agar u har kuni ertalab, kechqurun soyga tushmaganda edi, koʻza-koʻza suv quyib, tomiriga nam yubormaganda edi, oʻrik allaqachon xazon boʻlardi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

7. koʻchma Ildiz, negiz.

Yaxshi naql — tomiri aql. — Maqol

Joʻraxon bu muhim masalani aytishdan bosh tortganda, buning tomiri juda uzoq ekanligini Gʻulomjon darrov fahmlab oldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

8. koʻchma Bir-birini qoʻllovchi, bir-biriga homiylik qiluvchi kishilar oʻrtasidagi oʻzaro bogʻlanish, aloqa; ildiz.

Zatakoʻz domlayam, Turdivoy xalfayam, hammasi Bularning tomiri uzun, Zagʻchakoʻz mudarris boʻlgan ekan, oʻgʻillari, shogirdlari katta-katta amalda deyishadi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Shuhratparastlar xalqqa yuqoridan qanday zarar yetkazgan boʻlsalar, pastdan ham shunday zarar yetkazganlar. Ularning tomiri bitta. — H. Gʻulom, Senga intilaman

9. shv. Qarindosh, urugʻ; qarindoshlik rishtasi.

Yurtga dongʻi ketgan Jonaliboyga, Qizing berib, boyga tomir boʻlaylik. — Poʻlkan

Tojiboy oʻzi kambagʻallardan boʻlsa ham, tomiri Olaxoʻja maxsum bilan tutashgan edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

10. shv. Tutingan oʻrtoq, yaqin doʻst.

To-miringni maqtama, yomon chiqsa, qaytasan. — Maqol

Ikki oʻrtada soʻz bergandik, to-mirmiz deb, Zuvalasi ayrim bitta xamirmiz deb. — Gʻ, Gʻulom

Mingning zotini bilgandan birning otini bil, deganlar, tanishib qoʻyaylik, tomir. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qis-sasi

sft. Tom bilan yopilgan, tomi boʻlgan.

Tunuka tomli uy.

Sal yurilgach, daraxtzorlar, bogʻlar, poxol gʻaramlari. cherepitsa va qamish tomli uylar qatorlashib ketdi. — H. Nazir, Choʻl havosi

ot 1. Biror narsa yoki joyga (makonga) nisbatan yoʻnalishdagi joy, makon; taraf.

U tomon. Bu tomon. Koʻchaning ikki tomoni. Bogʻning bir tomoni. Paykalning toʻrt tomoni.

Bir tomoni bosib qolgan kulbaga Yoʻlchini yotqizishdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Xonaning ikki tomoniga karavot qoʻyilgan. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Toʻrt tomon qum, xayriyat, bunda hech kim eshitmaydi. — Mirmuhsin, Meʼmor

2. Oʻzaro nisbatda, munosabatda boʻlgan shaxs yoki shaxslar guruhining har biri.

Dushman tomon. Quda tomon.

Ammo oʻz otasidek boʻlib qolgan noib janoblarining tomonini olishni ham, yovuzona bir qudrat egasi boʻlgan Zokir kalla tomoniga oʻtishni ham bilmay, ikkilanib turardi. — X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar

Har ikki tomonning ishini koʻrgan odam muqarrar: Bular kim tez qazirga oʻynashganov! deb oʻylaydi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Abdurahmon yosh bola ekan, otasi oʻlib, onasi va ota tomonlari tarbiyasida qoldi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

3. (koʻplik shaklida — tomonlar). Oʻzaro muxolif, zid munosabatdagi shaxs yoki subyektlar.

Tomonlarni kelishtirmoq. Tomonlarning roziligini olmoq.

4. Ish, narsa-hodisa, masala va shu kabilarning qirralari, qismlaridan biri; jihat.

Masalaning eng muhim tomoni. Asarlardagi mushtarak tomonlar.

Ha, bizning kasbning oʻziga xos nozik, jilov tutqizmas, baʼzan asov, baʼzan injiq tomonlari bor. — N. Safarov, Olovli izlar

Men koʻlda choʻkkanim, bolaning qutqargani qolib, boshqa tomonini aytdim. — H. Nazir, Yonar daryo

Ammo ayni chogʻda uning ham oʻziga xos zaif to-monlari bor edi. — S. Karomatov, Oltin qum

5. mat. Tekislikdagi geometrik shakllarni hosil qiluvchi kesmalarning har biri.

Toʻgʻri toʻrtburchak tomonlari. Tomonlari teng uchburchak.

6. koʻm. vzf. Makon, payt, obyekt, sabab kabi munosabatlarni, shunday maʼnolarni bildiradi.

Biz tomonga kelyapti. Ovoz koʻcha tomondan kelyapti. Kechga tomon xabar olmoq.

Yelkasiga tashlangan kitelining yengiga qoʻl sola turib, indamay eshik tomon yurdi. — S. Karomatov, Oltin qum

Kechga tomon Sobirning xonasiga Odil buva kirib keldi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

Ammo olamshumul bu kashfiyot ilmiy kengash tomonidan yetarli baholanmaganga oʻxshaydi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Bir tomondan ferma mudiri uning oʻrnida siz boʻlsangiz-u, koʻz oldingizda boshi ochiq bir juvon qilpillab yursa E, sodda ekansiz, uka! — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari