Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«том» бўйича 1170 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

571 та
том
Изоҳли луғат · яна 9 та луғатда

ТОМ ' бинонинг устини бекитиб турувчи қисми'. Мингбоши т о м д а г и карнайчиларга "бас" ишо— расини ҳилди (Мирзакалон Исмоилий). Бу от қадимги туркий тилда там тарзида талаффуз қилинган (ДС, 529); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: там > тâм. Бу сўз асли 'девор' маъносини англатган (Девон, И, 299; ИИ, 206; ИИИ, 172). Маҳмуд Кошғарий бу сўзни уй сўзи билан ҳам таржима қилган (Девон, ИИИ, 151). Тâм сўзини ' уй' маъносида ишлатиш ўзбек тили шеваларида ҳозир ҳам мавжуд. Дсда қайд этилишича, қадимги туркий тилда 'бинонинг устини бекитиб турувчи қисми' маъноси тағам сўзи билан англатилган (526- бет); кейин — чалик бу сўз таркибидаги ға товушлари талаффуз қилинмай қўйган бўлса керак: тағам > там > тâм

1. Уйнинг, бинонинг устини бекитиб турувчи тепа қисми

Пой том. Тунука том. Икки нишабли баланд том. яш Асфалт ёʻллар, тунука ва шифер томлардан қайноқ ҳовур кўтаршшди — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

Кета-кетгунча яккам-дуккам лойсувоқ томлар, деворлари тўкилай деб турган пастак уйларни кўравериб, дилингиз хира тортади — К. Яшин, Ҳамза

2. Баъзи қурилмаларнинг қор-ёмғир, қуёш ва шу кабилардан ҳимоя қилувчи тепа қисми

Тўланбой Икромжоннинг аҳволини кўриб турганидан, у ҳам индамади-да, кетдик, деб кабина томини муштлади — С. Аҳмад, Уфқ

Ҳккожв бошлиқ қори тиззага урадиган кизил вагон томига чикиб, атрофни кузата бошладилар — Н. Сафаров, Жасоратнинг давоми

3. Уй, ҳовли-жой

Эшакка мугуз бица, эгасини сузади, Туяга қанот бица, томингни бузади — Мақол

яя Шунда бориб, бир томни очди — бари тиллага тўла, бир томни очди — кумушга тўла — "Равшан"

"..Дашти қипчоқлар бойиса, хотин олади, туркийлар бой бўлса, том солади" [ўйларди Масума бека] — Мирмуҳсин, Меъмор

Тўлиқ мақола →
томмоқ
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

фл. Томчилаб оқмоқ; чакка-чакка оқиб турмоқ, тушмоқ, томчиламоқ.

Хатга сиёҳ томди. Шимга ёғ томди. Томчи томиб бўлгунча, дарё оқиб ўтади. — Мақол

Тома-тома кўл бўлур, ҳеч томмаса, чўл бўлур. — Мақол

Совуқ томчилар унинг юзига, бўйнига томиб ғашини келтирди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Кўз ёшлари эгарнинг қошига ва отнинг ёлига тома бошлайдир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Унинг кўзларидан оппоқ соқолига қатра-қатра ёш томар эди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

  • Кўзларидан қон томади Ўта ғазабли ҳолатни қайд этади. Азим тажанг бир қадам олдинга ташлади. Кўзларидан қон томарди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
  • Оғзидан (ёки лабидан, тилидан) бол (ёки асал) томади Ниҳоятда ширин сўз, хушмуомала. Каттадан-кичикка оғзидан бол томиб муомала қиладиган хола негадир мен билан тил учида сўрашиб қўя қолди. — Т. Алимов, ДашшўЛабларингиздан бол томади, ёниб турган оловсиз. — К. Яшин, Ҳамза
  • Юзидан қон томади [Қишлоғимиз] Одамлари шунақанги хушбичимки, бир қарашдаёқ суқингиз киради. Юзларидан қон томади. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
  • Қамчисидан қон томади Ўта золим, қаҳри қаттиқ. Қиз аввал қўрқди, отаси унинг Сидиқжон билан сўзлашиб турганини эмас, боғга тушганини билса ҳам, терисига сомон тиқади: бу хусусда отасининг қамчисидан қон томар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 571 →

Таърифлар ичида

125 та
черепица

черепица бнк. Сопол ва семент-қум қоришмаси, шунингдек, металл, пластмасса каби материаллардан тайёрланадиган, том ёпиш учун ишлатиладиган новли пластинка шакли

бўғот

бўғот Қамиш солиб ёпилган томнинг девордан ташқарига чиқиб турган қисми. Пешиндан бери ёғаётган ҳўл қор том бўғотларини, ариқ бўйларини оқартирди. Ҳ. Ғулом

йирик

йирик зид. Ҳажми, ўлчамлари, қиймати жиҳатидан нисбатан катта; майда. Йирик марварид. Йирик гуруч. Йирик том-чи. Йирик олма. Йирик пул. Аҳмад тан-бал қаҳр билан ўрни

дала

дала Аҳоли яшайдиган жойдан ташқарида бўлган, экин экиладиган ер, экинзорлар. Экин даласи. Пахта даласи. Меҳнат даласи. Пахтазор дала. Боғбон боғини тузар, Деҳқон

табиат

табиат Бутун мавжудотни ўз ичига олган олам, борлиқ. Табиат зап қизиқ нарса-да. Унда ҳамма нарса мавжуд, ҳамма нарсанинг ўз ўрни, ўз мавқейи бор. Н. Фозилов, Дийдор

Ҳаммасини кўриш · 125 →

Эртаклар

212 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ подшо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Алдоқчи мушук
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета

Алвасти
Халқ оғзаки ижоди

Бир йигит тасодифан алвастининг телпагини қўлга киритади ва шу орқали кўринмас бўлиб қолади. У алвасти билан бирга турли саргузаштларга дуч келади, жумлад

Андижонликнинг ҳикояси
Халқ оғзаки ижоди

Андижонлик йигитнинг саргузаштлари ҳақидаги ушбу эртакда, йигитнинг бойга хизматга кириши ва турли қийинчиликларга дуч келиши тасвирланади. Унинг бошидан

Ҳаммасини кўриш · 212 →

Шева материаллари

261 та
ДУЛАВА, дўлоша
Фарғона вилояти · дулава

мискарликда мислаган ( || мистовоқ) нинг бир тури. Лавхурига о'хшайди, аммо дулаванинг лаби тиккасига қайрилиб, со'нг ён томонга букилган бо'лади

Ўмма
Хоразм вилояти · Ўмма

Ошиқ суягининг олд томони

абдав
Жиззах вилояти · обдов

Томдан ёғин суви тез оқиб тушиб кетиши учун том сатҳида қилинадиган қиялик

адоқламоқ
Қашқадарё вилояти · тугатмоқ

қуйи томон ҳаракат қилмоқ; тугатмоқ

алмаг'авақ
Қорақалпоғистон Республикаси · томоша қовоқ

бот. томоша қовоқ (кичик, олмага о'хшаш болалар о'йнайдиган қовоқ)

Ҳаммасини кўриш · 261 →

Саҳифалар

1 та
Лойиҳа ҳақида

til.uz — ўзбек тилига бағишланган миллий рақамли портал.