Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«толни» бўйича 179 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

162 та
тол
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

ТОЛ ' ингичка узун баргли мевасиз дарахт'. Ёмон арида бол бўлмас, сувсиз ерда т о л бўлмас (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли тал тарзида талаффуз қилинган (ПДП, 425; Де — вон, ИИИ, 171; ДС, 528); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: тал > тâл

1. Ингичка узун баргли, сурх новда отиб ўсадиган дарахт ёки бута, (асосан соя-салқини, пояси, поясидан эса турли нарсалар тайёрлаш учун экилади)

Қора тол. Самбит тол. Бир туп ток эксанг, бир туп тол — Мақол

Терак экмай, толни эк, толнинг сояси яхши — "Қўшиқлар"

Сой бўйидаги аксарият азим туп толларнинг таги чойхона — К. Яшин, Ҳамза

2. Мажнун тол қ. мажнунтол. . о. Сиз (ёки у) айтган толлар кесилиб кетган Замон, у билан боғлиқ ҳолда шарт-шароитлар ўзгариб кетганлигини билдиради, қайд этади. . Тол баргак қ. баргак ИИИ

Ғуломжон.. мажнун толнинг ҳам бир маҳаллар сувга чўзилган, сув етай-етай деб қолган узун, нозик новдсиарини эслади — М. Исмоилий, Фаргона

Сарви хола қизининг ихтиёри ўзидалигини, ҳозирги замонлар бошқалигини, у айтган толлар кесилиб кетганлигини қайта-қайта такрорлаб, жағи оғри- — С. Абдуқаҳҳор, Санамай саккиз дема

Кечагина тол баргак ўйнаб, Том бошида эркин юргандинг — Ю. Ҳамдам

Тўлиқ мақола →
тола
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от 1. Йигириш, газмол тўқиш ва шу кабилар мақсадлар учун ишлатиладиган жуда ингичка, пухта табиий ёки сунъий материал.

Ипак толаси. Жун толаси. Сунъий тола.

Биз терган пахтанинг ҳар бир толасин Ёвузлар бўйнига айлагил сиртмоқ. — Ғайратий

2. Соч, соқол кабиларнинг ҳар бир мўйи.

Айт, бу сочинг толасиму, Жон ипин бир бандиму? Э. Воҳидов.

Уни қучоқлаб ўпгиси, ҳар бир толаси оғир меҳнат, алам билан суғорилган оппоқ соқолини кўзларига суртгиси келди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Кокил, зулф.

4. Умуман, толага ўхшаш нарса ҳақида.

Ўргимчак тўқир оқ толалар, хонқизи боради меҳмонга. — Ш. Раҳмон, Юрак қирралари

Полиефир толасидан ишланган сунъий қон томирлар артерия томирлари торайиб қолган беморларга ёрдам беришда қўлланмоқ-да. — Фан ва турмуш

Оғриқ — жағ толаларининг исёни бўлиб, бирор аъзо ёки вужуднинг дод-фарёдидан дарак беради. — Фан ва турмуш

Тўлиқ мақола →
толе
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Турмушдан мамнунлик ҳолати, турмушдан мамнун этувчи тақдир.

Толеингда бор экан яшаш, Гоҳ қон ичдинг, гоҳида шароб. — А. Орипов, Юртим шамоли

Толеингдан ўргилай, қизим, онанг шўрлик қиз бўлиб, келин бўлиб, ҳеч нарса кўрмаган эди, худойи таоло ҳаммасини сенга насиб қилган экан. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

Ҳа, толе бўлмаса қийин экан! Мен не-не орзулар билан илм-ҳунар ўрганиб келган эдим! Ватаним бўлмиш Фарғона водийсида мадрасалар қурмоқчи эдим. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Омад, бахт.

Хўжайиннинг кармони ўпирилганга ўхшайди, толеи ёʻқ-да. Шу бу йил ютқизишдан боши чиқмай қолди. — Ойбек, Танланган асарлар

Султон бўзчининг ўғли Муҳаммаджоннинг толеи паст кетди. — Н. Сафаров, Султон бўзчининг неваралари

Тўлиқ мақола →
ТОЛУ

тўла, тўлиқрусчапольныйинглизчаfull

Болун болмайïл сен э билги толу (Аёл кишига) асир бўлмагин, эй билими тўла — Не становись пленником женщины, о, польный мудрости — До нот бекоме а каптиве воман, оҳ, тҳе висдом оф тҳе вҳоле

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 162 →

Таърифлар ичида

3 та
паналамоқ

панала Назардан, бирор киши ёки нарсадан яширмоқ, беркитмоқ. Машинани ёмғирдан паналамоқ. Ўзини панага олмоқ, бирор нарса панасига олмоқ, орқасига яширинмоқ. Би

ўғринча

ўғринча рвш. Ҳеч кимга сездирмасдан, яширинча. Шербек ёʻғон, ичи ковак толни паналаб тўхтади. Атрофга ўғринча назар ташлади. С. Анорбоев, Оқсой Мурзин э

тол

тол ТОЛ ' ингичка узун баргли мевасиз дарахт'. Ёмон арида бол бўлмас, сувсиз ерда т о л бўлмас (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли

Эртаклар

8 та
Бўри билан мерган
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда мерган томонидан қувилган бўрининг бошидан кечирган саргузаштлари, унинг турли ҳайвонлар ва чол билан бўлган муносабатлари ҳикоя қилинади.

Гаранг
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда тўрт нафар гаранг кишининг тушунмовчиликлари ва уларнинг қозига мурожаат қилиши тасвирланган. Воқеа кулгили вазиятлар билан ривожланиб, кути

Луқмони ҳаким
Халқ оғзаки ижоди

Искандар подшо ер юзини ўзига бўйсундиришни истаб, ҳатто сув ости ва осмон усти аҳолисини ҳам излатади. Бу қийин вазифани бажаришга уринишлар натижасида

Ота васияти (2)
Халқ оғзаки ижоди

Уч ака-уканинг отаси вафот этар чоғида уларга васият қилади. Кенжа ўғил отасининг васиятини бажариб, катта мукофотга сазовор бўлади.

Қирқ ёлғон
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда бойнинг уч о'г'лидан кенжаси отасидан қолган меросга қаноат қилмай, мусофирчиликка отланади. У о'зининг зукколиги ва топқирлиги билан турли қийи

Қўй билан бўри
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда бўри ҳийла ишлатиб, қўзичоқларни еб қўяди. Она қўй эса болаларининг қасосини олиш учун айёрлик билан бўрини жазолайди.

Ҳаммасини кўриш · 8 →

Шева материаллари

6 та
дü:д'к
Хоразм вилояти · ҳуштак

сурнайча, ҳуштак (толнинг пўстлоғидан ёки тунукадан ясалади)

жüж'к
Хоразм вилояти · куртак

1. толнинг куртак чиқарган новдаси, баргак; 2. ёш тол

äртмоқ
Жиззах вилояти · артмоқ

тозаламоқ, артмоқ (столни, қўлни ва ш. к.)

äртмоқ
Фарғона вилояти · артмоқ

тозаламоқ, артмоқ (столни, қўлни ва ш. к.)

äртмоқ
Андижон вилояти · артмоқ

тозаламоқ, артмоқ (столни, қўлни ва ш. к.)

äртмоқ
Тошкент шаҳри · артмоқ

тозаламоқ, артмоқ (столни, қўлни ва ш. к.)