«toldirmoq» boʻyicha 162 ta natija
fl. Tolmoq feʼlining orttirma nisbati.
fl. 1. ayn. Toliqmoq 1.
Belim tolib ketdi. Qoʻlim tolib, chamadonni tashlab yuborayozdim. Kitob oʻqiyverib, koʻzim tolib ketdi.
Razzoqning ishi yana koʻpaydi. Umurzoq ota esa uning yoʻlini poylayverib toldi. — H. Gʻulom, Mashʼal
Bektemir goʻdakni yerga qoʻyib, tolgan bilagini uqaladi. — Oybek, Quyosh qoraymas
Ularga qaray-qaray, Bashirjonning boʻyni tolib ketdi. — N. Aminov, Suvarak
2. Ayrim soʻzlar bilan birikib, shu soʻzdan anglashilgan narsaga berilmoq, u bilan band boʻlmoq maʼnosini bildiradi.
Xayolga tolmoq. Oʻyga tolmoq.
Sultonali mirzo Gulshanning oʻrdaga ketganligini eshitib, sillasi quridi, bir necha vaqt fikrga tolib qoldi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
TOL ' ingichka uzun bargli mevasiz daraxt'. Yomon arida bol boʻlmas, suvsiz yerda t o l boʻlmas (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli tal tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 425; De — von, III, 171; DS, 528); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: tal > tâl
1. Ingichka uzun bargli, surx novda otib oʻsadigan daraxt yoki buta, (asosan soya-salqini, poyasi, poyasidan esa turli narsalar tayyorlash uchun ekiladi)
Qora tol. Sambit tol. Bir tup tok eksang, bir tup tol — Maqol
Terak ekmay, tolni ek, tolning soyasi yaxshi — "Qoʻshiqlar"
Soy boʻyidagi aksariyat azim tup tollarning tagi choyxona — K. Yashin, Hamza
2. Majnun tol q. majnuntol. . o. Siz (yoki u) aytgan tollar kesilib ketgan Zamon, u bilan bogʻliq holda shart-sharoitlar oʻzgarib ketganligini bildiradi, qayd etadi. . Tol bargak q. bargak III
Gʻulomjon.. majnun tolning ham bir mahallar suvga choʻzilgan, suv yetay-yetay deb qolgan uzun, nozik novdsiarini esladi — M. Ismoiliy, Fargona
Sarvi xola qizining ixtiyori oʻzidaligini, hozirgi zamonlar boshqaligini, u aytgan tollar kesilib ketganligini qayta-qayta takrorlab, jagʻi ogʻri- — S. Abduqahhor, Sanamay sakkiz dema
Kechagina tol bargak oʻynab, Tom boshida erkin yurganding — Yu. Hamdam
ot 1. Yigirish, gazmol toʻqish va shu kabilar maqsadlar uchun ishlatiladigan juda ingichka, puxta tabiiy yoki sunʼiy material.
Ipak tolasi. Jun tolasi. Sunʼiy tola.
Biz tergan paxtaning har bir tolasin Yovuzlar boʻyniga aylagil sirtmoq. — Gʻayratiy
2. Soch, soqol kabilarning har bir moʻyi.
Ayt, bu soching tolasimu, Jon ipin bir bandimu? E. Vohidov.
Uni quchoqlab oʻpgisi, har bir tolasi ogʻir mehnat, alam bilan sugʻorilgan oppoq soqolini koʻzlariga surtgisi keldi. — Oybek, Tanlangan asarlar
3. kam qoʻll. Kokil, zulf.
4. koʻchma Umuman, tolaga oʻxshash narsa haqida.
Oʻrgimchak toʻqir oq tolalar, xonqizi boradi mehmonga. — Sh. Rahmon, Yurak qirralari
Poliefir tolasidan ishlangan sunʼiy qon tomirlar arteriya tomirlari torayib qolgan bemorlarga yordam berishda qoʻllanmoq-da. — Fan va turmush
Ogʻriq — jagʻ tolalarining isyoni boʻlib, biror aʼzo yoki vujudning dod-faryodidan darak beradi. — Fan va turmush
ot 1. Turmushdan mamnunlik holati, turmushdan mamnun etuvchi taqdir.
Toleingda bor ekan yashash, Goh qon ichding, gohida sharob. — A. Oripov, Yurtim shamoli
Toleingdan oʻrgilay, qizim, onang shoʻrlik qiz boʻlib, kelin boʻlib, hech narsa koʻrmagan edi, xudoyi taolo hammasini senga nasib qilgan ekan. — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar
Ha, tole boʻlmasa qiyin ekan! Men ne-ne orzular bilan ilm-hunar oʻrganib kelgan edim! Vatanim boʻlmish Fargʻona vodiysida madrasalar qurmoqchi edim. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
2. s. t. Omad, baxt.
Xoʻjayinning karmoni oʻpirilganga oʻxshaydi, tolei yoʻq-da. Shu bu yil yutqizishdan boshi chiqmay qoldi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Sulton boʻzchining oʻgʻli Muhammadjonning tolei past ketdi. — N. Safarov, Sulton boʻzchining nevaralari
/təʊl/
n [C] 1. (koʻprikdan, yoʻldan va h.k.) foydalanish toʻlovi
2. [usually, sing] qurbonlar soni
