от 1. Киши организмининг ҳолати; соғлиқ.
Тобим яхши. Тоби дуруст эмас.
— Ота, тобингиз жойидами? — деб сўради йигит ташвишланиб. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
2. Меъёрига етиш, етилиш (етилганлик) даражаси, ҳолати.
— Ернинг тоби бундан ор-тиқ бўлмайди, — деди у синовчан назар билан ёнидагиларга қараб. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
Ҳосил мўл, тобида силос қилмасак, шираси камайиб, бурди кетади. — Ф. Нуруллаев, Бўз йигит
Сайислар билади отнинг тобини. — Эргаш Жуманбулбул ўғли
3. кўчма Хоҳиш-истак, майл, рағбат.
Ишга тобинг борми, жиян? — Ойбек, Танланган асарлар
На ўқишга, на юмушга тоби ёʻқ, таъби нозик — Гулдаста
4. Чидам, тоқат.
Тоб бермоқ.
Отангга берма азоб, Азобга қолмаган тоб. — Ҳ. Олимжон
5. Тафт, дам.
Қорамтир, қўнғир, пушти булут карвонлари гўё қизил шуъла тобидан шарққа шошилиб қочар эди. — П. Турсун, Ўқи-тувчи
6. шв. Худди, нақ.
Сен опанг Жумагулнинг тоб ўзисан, лекин бир озгина фарқинг бор, холос. — Ж. Шарипов, Хоразм
- Тоби айнимоқ (ёки қочмоқ) Шу кунда сал тобим айниб юрибди. Ўлиб-нетиб қолсам — С. Аҳмад, УфқЖиндай тобим келишмай қолди — А. Мухтор, Бўронларда бордек ҳаловатЎриклар данак қотирганда тобим қочиб қолди. — М. Мансуров, ЁмбиБунинг олдидан кетолмай қолдим, ота, тоби ёʻқ. — А. Мухтор, Чинор
- Тобига етмоқ (ёки келмоқ) Фойдаланиш, ишлатиш учун тайёр ҳолга етмоқ (келмоқ); етилмоқ. Кечагина пахталари бодроқдай очилиб ётган далалар шудгордан кейин қор остида бўрсиллаб ётибди, тобига етаяпти. — ГазетаданСўфининг танларига бирдан ўт туташгандай бўлди. Бутун вужуди қизиган танурдай [тандирдай] тобига келган эди. — Чўлпон, Кеча ва кундузБалиқ шўрва келди тобига чоғи, Дастурхонга чўкди овчилар шу чоқ. — М. Икром, Балиқовида
- Тоб бермоқ Туриш бермоқ; чидамоқ. Низомиддинов унинг ўтли қарашига тоб беролмай, аста-аста юриб, дарвозадан чиқди. — С. Аҳмад, ҲукмЛаънатининг хотин олишга ихлоси баланд-у, катта чиқимга тоби ёʻқ. — П. Турсун, Ўқи-тувчи
- Тоб бермоқ Тафтига (дамига) тутмоқ; тобламоқ (тобланмоқ). Мана, кўз ўнгимизда қуёшнинг ҳаётбахш тафтига тоб бериб, кенг пичанзор водий ястаниб ётибди. — Газетадан
- Тоб ташламоқ 1. Айниб, қинғир-қий-шиқ, эгри-бугри бўлиб қолмоқ (асосан ҳўл ёғоч, эшик, ром ва шу кабилар ҳақида). Эшик тоб ташлабди.Дангаса меҳнат учун бермайди тоб, Офтобда ҳўл ёғоч ташлайди тоб. — ҲабибийИкки зинадан кўтарилди. Тоб ташлаб, тахталарининг ораси очилиб қолган юпқа эшикка рўпара бўлди. — С. Нуров, НарвонКелдиёров уларни гап билан узиб олди: — От-улов баҳона, ўзларинг тоб ташлаб қолгансизлар. — МуштумЧол ҳали-бери тоб ташламасди. Кенжамиз аварияда нобуд бўлгандан сўнг синиб қолдилар. — Н. Қобил
- Тобга олмоқ Тобига келтириш ҳа-ракатини қилмоқ; тобламоқ. Шуйтиб қистаб ёʻл тортди, Тобга олиб Ғиротди. — Эргаш Жуманбулбул ўғли
- Шу тобда Ҳозирнинг ўзида, шу вақтда. Лекин шу тобда қизнинг бағрини бир нарса қаттиқ ўртади ва у ўкириб йиғлаб юборди. — Ёшлик