Hayot Foundation loyihasi
Loyiha haqida
Oʻz
Oʻz

Qidiruv

«tishdan» boʻyicha 453 ta natija: Izohli

Filtr
Boʻlim
Lugʻatlar Ertaklar Shevalar
Lugʻat turi
Izohli Tarjima Terminologik Frazeologik

Lugʻat maqolalari

442 ta
tish

ot 1. anat. Ovqat yeyish, tishlash, chaynash, tutib turish uchun xizmat qiladigan aʼzo.

Kurak tish. Oziq tish. Fil tishi. Tilla tish. Tish choʻtkasi. Tish pastasi. Tish doktori. Tish tozalamoq. Tish qoʻymoq, Tishni sugʻurmoq (olmoq).

Juvon yelkasi osha Sidiqjonga qarab, oppoq, marjondek tizilgan tishlarini yarqiratib iljaydi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Qurol, asbob, mashina qismlari va shu kabilarning (tishga oʻxshash) oʻtkir, uchli qismi.

Arraning tishi. Qirgʻichning tishi. Taroqning tishlari. Omochning tishi,

Avvalgi yillarda ham traktor ishlardi, bolalar tushmagur tishini sayoz botirishardi, hozir unaqasi yoʻq. — S. Mahkamov, Katta rulda

Tosh omochning tishi shakliga kirganda, polvon koʻrib maʼqulladi — A. Qahhor, Koʻr koʻzning ochilishi

Ammo chigʻiriq oʻqining tishi chigitni chaynagan choqda ishchilarning aylan-tirishga kuchi yetmas va quloqni chappa aylantirib, qaytadan oldin bosishga majbur boʻlar edilar. — S. Ayniy, Qullar

  • Tish yormoq 1. Tishi koʻrina boshlamoq, chiqa boshlamoq (yosh bola, goʻdak haqida); Bu toʻgʻrida qoʻshnimizga tish yorgan edim, u: — Bitta-yarimtasining tomogʻini moylamabsiz-da, — dedi. — MushtumTaransevning allaqayoqqa bosh olib ketganidan xabardor boʻlsa ham, birovga tish yormadi. — Mushtum
  • Tishi chiqmoq Maʼlum soʻz yoki soʻz birikmasi bilan birikib, soʻz (soʻz birikmasi) bildirgan ish-faoliyat, sohada ulgʻayganlikni, tanilganlikni bildiradi. kechagina shinel kiygan Chernetsov, harbiyda tishi chiqib, har-biyda balogʻatga yetgan kapitanga taktikadan dars bermoqchi, deb oʻyladi. — I. Rahim, Chin muhabbatOlgʻirlik bilan tishim chiqdi, behuda gaplar bilan tilim burro boʻldi. — Mushtum
  • Tishi oʻtmoq Mohiyatiga tushunmoq, aqli yetmoq, hal eta bilmoq. Gazeta yoki kitob oʻqiganida, ayniqsa, texnikaga oid broshyuralarni oʻqiganida, baʼzilariga tushunmayapti, oʻzining taʼbiri bilan aytganda, tishi oʻtmay qolyapti. — R. Rahmonov, Tinib-tinchimas
  • Tishida (yoki tishining kavagida yoxud orasida) saqlamoq Nihoyatda ehtiyotlik bilan (kimsaga bildirmay, koʻrsatmay) saqlamoq. Lekin bir iloj qilib tishimda saqlayman uni. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalarMa, ol. Biror kuningga yarab qolar, tishimning orasida saqlab yurgandim. — MushtumAfandining tish kavagida asrab yurgan yuz tanga puli bor edi. — Latifalar
  • Tishini tishiga qoʻymoq Bor kuch-imkoniyat bilan oʻzini tutmoq, chidagan holda tutmoq. Nojoʻya gaplarni boshingizdan chiqarib tash-lang, akasi jonidan, unaqa vaqtlar oʻtib ketgan, tishni tishga qoʻying-da, dam boʻling, bosti-bosti qilib yuboramiz. — A. Muxtor, Opa-singillarTagʻin ham farzand ekan. Tishimni tishimga qoʻyib kuzatdim. — Mushtum
  • Tishini qayramoq Tayyorlanmoq, biror narsa uchun oʻzini chogʻlab turmoq. Yoʻlchi tishini qayrab, boyvachchaning koʻkragiga bir musht tushirdi. — Oybek, Tanlangan asarlarTishingni qayrab tur, uka, sal qoʻl boʻshasin, katta toʻy qilib beraman. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
  • Tishining oqini koʻrsatmoq (Tishini koʻrsatib) irjaymoq, ishshaymoq, tirjaymoq. Shunday tabarruk odamga qaysi betim bilan tishimning oqini koʻrsataman? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Tish-tirnogʻi bilan Qatʼiyat bilan, butun imkon bilan. Tish-tirnogʻim bilan shu yerda, shu bolalarning sevgan oʻqituvchisi boʻlib qolishga tirishaman. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Toʻliq maqola →
tib

Keyinchalik Abu Ali ibn Sino nomi bilan mashhur boʻlgan yosh Husayn har kuni yarim kechagacha oʻtirib, yunon va arab hukamolarining tib va falsafaga oid kitoblarini oʻqir edi. — M. Osim, Kitobga ixlos

Qadimiy sharq tib qoʻlyozmalarida mumiyoning ikki xil boʻlishi aytiladi. — L. Shokirov, Z. Hakimov, Mumiyoyi asl

Toʻliq maqola →
tif

ot tib. Isitma va ong parokandaligi, xiralashuvi bilan kechadigan ogʻir yuqumli kasalliklarning umumiy nomi; terlama.

Orada besh oy oʻtgandan keyin, uning boʻyga yetgan qizi tif bilan ogʻrib, oʻn yetti kun deganda vafot qildi. — A. Qahhor, Sarob

Toʻliq maqola →
tigʻ

ot 1. Qilich, xanjar, pichoq, nayza kabi sovuq qurollarning umumiy nomi.

Tigʻ yarasi tuzalar, til yarasi tuzalmas. — Maqol

Ammo tigʻ tegib, qoʻl yoki oyogʻi uzilganlar oh-voh urib, madad kutib yotardi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Ernazar jallod, Sheralini siyosat bilan yiqitdi va poʻlat tigʻini qinidan tortdi. — Erali va Sherali

2. Kesuvchi asbob, qurol-yarogʻ va shu kabilarning keskir qirrasi, dami; turli mashina, mexanizm va shu kabilarning keskich qismi.

Boltaning tigʻi. Qilichning tigʻi.

Ketmon tigʻini qayiradigan tosh-metin eski paxsalarni qizlar necha chaqirim yerdan tashib kelib, dalaga toʻkishdi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Qaynarning boʻydor oʻtlari kosilkalarning beomon tigʻlari zarbidan yuztuban yiqilardi. — S. Anorboyev, Oqsoy

3. Nishtar, nayza kabi asboblarning oʻtkir uchi, nayzasi.

4. s. t. Stvol, mil.

Qoʻsh tigʻ miltiq.

Vagondan eng keyin tushgan va miltigʻini tigʻidan ushlab, ketmonday yelkasiga qoʻyib kelayotgan Ahmadjon — A. Qahhor, Oltin yulduz

5. koʻchma Umuman, tigʻ, nayza kabi taʼsir oʻtkazuvchi narsa, kuch.

Zulm tigʻi. Jabr tigʻi.

Ilm-u fan tigʻi birlan jahl bagʻrini qon sil. — Hamza

Uchchiga chiqqan maʼmuriyatchi degan sarlavha ostidagi maqolaning oʻtkir tigʻi Oyqizga qaratilgan boʻlsa ham — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

  • Tigʻ tegizmoq (yoki urmoq) Biror asbob, qurol bilan kesmoq. Tepa shoxga aslo tigʻ tegiza koʻrmanglar. — N. Safarov, Oliyaxon Sultonova
  • Tigʻ koʻtarmoq Qurol-yarogʻ bilan urush-jangga xezlanmoq, jangga kirmoq, jang qilmoq. Taqsir, uzr, fuqarochilik, adolatsizlikka qarshi yana tigʻ koʻtarishga toʻgʻri keldi. — Uygʻun va I. Sulton, Alisher Navoiy
  • Tigʻ urmoq (yoki tortmoq) Tigʻ-yarogʻ bilan zarb bermoq. Tigʻ urib yaralamoq.Qaysi farzand otasiga tigʻ tortar. — Rustamxon
  • (Dami) tigʻdan oʻtkazmoq Yoppasiga tigʻ-yarogʻ bilan oʻldirmoq. Podshoh: — Hech kim menga shu sirni oshkor qilmasa, shahar xalqini dami tigʻdan oʻtkazib, tuproq bilan barobar qilaman, — debdi. — ErtaklarYaqinda Ali uyqudan turadi, zulfiqorini koʻtarib, dindan chiqqan bandalarni tigʻdan oʻtkazadi, dedilar. — S. Ahmad, Hukm
  • Quyosh (yoki kun, saraton) tigʻi 1. Quyosh nuri, shuʼlasi, yogʻdusi. Kun tigʻida yonib-oʻchib Koʻrinadi ketmonlar. — T. Toʻla;Kunlarning birida, saratonning tigʻida bogʻbonning etlari uvushibdi, tomogʻi qurishibdi. — Yo. Shukurov, Uch savol
  • Quyosh (yoki kun, tong) tigʻ urdi (yoki tortdi, yoydi, yordi) Quyosh chiqdi, quyosh nur, shuʼla taratdi, yogʻdu sochdi. Kun tigʻ urib qolgan edi. Oʻrtalik allaqachon yorishgan. — Gʻ. Gʻulom, Shum bolaKun tigʻ tortib, daryoning u tomonidagi adirlarning sirti toʻq yashil, jilgʻalari qora tusga kirdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariSharq osmonining tepasida tong tigʻ ura boshlagan boʻlsa ham, devorlar, daraxtlar ichiga koʻmilgan shahar hali ancha qorongʻi edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaChosh-goh mahalida quyosh bulutlar orasidan tigʻ yorib chiqdi. — R. Rahmon, Mehr koʻzda
  • Qoʻlga tigʻ olmoq Urushni boshlagan men emas, sensan, endi jazosini tortasan oʻzing, Koʻlga tigʻ olishga majbur etgan sen. Endi shu tigʻ bilan oʻyilar koʻzing. — Uygʻun
Toʻliq maqola →
tik

\goll. tijk, ingl. tick

Kanop yoki paxta tolasidan toʻqilgan qalin, pishiq gazmol, mato (koʻpincha matrats, dasturxon va sh.k. uchun ishlatiladi)

Oynisa yoʻl-yoʻl tik koʻrpachada.. oʻtirarkan, oʻgʻli Yoʻldoshbekdan kelgan xatni qayta oʻqib chiqdi — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Tikdan bir xilda tikilgan kiyim kiygan, madori ketgan yaradorlar hovliga chiqishdi — R. Fayziy, Hazrati inson

Toʻliq maqola →
til

TIL ' ogʻiz boʻshligʻida pastki jagʻga yopishgan, taʼm-maza bilishga, nutq tovushlarini hosil qilishga xizmat qiladigan aʼzo'. Aytsam, t i l i m kuyadi, aytmasam — dilim (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli ' gapir-' maʼno — sini anglatgan ti- feʼlidan (ПДП, 429) -l qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, III, 229): ti- + l = til

1. anat. Ogʻiz boʻshligʻida joylashgan, taʼm-maza bilish, ogʻizga ovqat olish, yalash lar uchun xizmat qiladigan muskulli aʼzo

Issiqdan itning tili osilgan

Aytsam, tilim kuyadi, aytmasam - dilim — Maqol

Oʻlguday taxir ekan, tilimni yorguday, ogʻzimni kuydirguday boʻldi — Mirzakalon Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Nihoyat, gapira-gapira qaqragan lablarini tili bilan yalab, Lutfiniso jim boʻldi — Oybek, Tanlangan asarlar

buzoqchalar boʻyinlarini choʻzib, unga [raisga] tillarini koʻrsatishdi — "Mushtum"

2. koʻchma Asbob, mexanizm va shu kabilarning osilib, qimirlab turadigan qismi

Soatning tili. Kompasning tili

Qoʻngʻiroqning tili

3. koʻchmapoet. Tigʻga oʻxshash, uchli narsa

Shamol kuchayib, olovning tili yana ham uzunlashdi — Said Ahmad, Ufq

Tepaga koʻtarilgan quyosh oʻtli tili bilan yer bagʻridagi barcha namni soʻrib olardi — Sharof Rashidov, Boʻrondan kuchli

Quyosh haroratidan bahramand boʻlgan maysa, Qiyoq tillarin choʻzib, nurga qasida kuylar — Gʻafur Gʻulom

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 442 →

Taʼriflar ichida

8 ta
bobomeros

bobomeros Oʻtmish ota-bobolardan, ajdodlardan qolgan moddiy, maʼnaviy boylik. Oʻzining bobomeros mulki hisoblanmish Samarqandni ikki marta zabt etadi va ikki martasida ha

sermol

sermol Moli, mol-dunyosi, sepi koʻp. Sermol qiz. Moli, tovari koʻp. Tishdan qaraganda eski, koʻrimsiz, lekin katta, sermol doʻkonda Mirzakarimboy bilan Salimboyvachcha tu

koʻrimsiz

ko‘rimsiz Koʻrinishi yoqimli emas; savlati, koʻrki yoʻq; xunuk. Koʻrimsiz kishi, Tishdan qaraganda eski, koʻrimsiz, lekin katta, sermol doʻkonda Mirzakarimboy bilan Salim

boʻgʻot

bo‘g‘ot Qamish solib yopilgan tomning devordan tashqariga chiqib turgan qismi. Peshindan beri yogʻayotgan hoʻl qor tom boʻgʻotlarini, ariq boʻylarini oqartirdi. H. Gʻulom

tish

tish anat. Ovqat yeyish, tishlash, chaynash, tutib turish uchun xizmat qiladigan aʼzo. Kurak tish. Oziq tish. Fil tishi. Tilla tish. Tish choʻtkasi. Tish pastasi. Tish do

tish

tish anat. Ovqat yeyish, tishlash, chaynash, tutib turish uchun xizmat qiladigan aʼzo. Kurak tish. Oziq tish. Fil tishi. Tilla tish. Tish choʻtkasi. Tish pastasi. Tish do

Hammasini koʻrish · 8 →

Ertaklar

2 ta
Bektemir botir
Xalq ogʻzaki ijodi

Bektemir botir haqidagi ushbu ertakda qahramonning jasorati, sadoqati va sevgi yoʻlidagi kurashlari tasvirlangan. Ertakda yigitning qiyinchiliklarga qaramay, oʻ

Foydali yolgʻon
Xalq ogʻzaki ijodi

Ochlikdan qiynalgan chol oʻgʻrilik qilishga majbur boʻladi. Bolalari goʻsht yeganini bilib qolmaslik uchun chol va kampir foydali yolgʻon ishlatishadi.

Sheva materiallari

1 ta