Қидирув

1. анат. Оғиз бўшлиғида жойлашган, таъм-маза билиш, оғизга овқат олиш, ялаш лар учун хизмат қиладиган мускулли аъзо

Иссиқдан итнинг тили осилган

Айцам, тилим куяди, айтмасам - дилим — Мақол

Ўлгудай тахир экан, тилимни ёргудай, оғзимни куйдиргудай бўлди — Мирзакалон Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Ниҳоят, гапира-гапира қақраган лабларини тили билан ялаб, Лутфинисо жим бўлди — Ойбек, Танланган асарлар

бузоқчалар бўйинларини чўзиб, унга [раисга] тилларини кўрсатишди — "Муштум"

2. кўчма Асбоб, механизм ва шу кабиларнинг осилиб, қимирлаб турадиган қисми

Соатнинг тили. Компаснинг тили

Қўнғироқнинг тили

3. кўчмапоет. Тиғга ўхшаш, учли нарса

Шамол кучайиб, оловнинг тили яна ҳам узунлашди — Саид Аҳмад, Уфқ

Тепага кўтарилган қуёш ўтли тили билан ер бағридаги барча намни сўриб оларди — Шароф Рашидов, Бўрондан кучли

Қуёш ҳароратидан баҳраманд бўлган майса, Қиёқ тилларин чўзиб, нурга қасида куйлар — Ғафур Ғулом

фл. 1. Бирор истак, тилак, ният билдирувчи сўз, гап айтмоқ.

Ҳазратим, мен мунглик, қизингиз сизга худодан Шайх Саъдийнинг умрини тилайман! Илоҳим юзга киринг! — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

У тилида Майлингиз, деса ҳам, дилида Худо оқ ёʻл берсин, деб тилади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Ўзбекларда агар катта хурсандчилик тилайдиган бўлса, Тўй устига тўй бўлсин! дейишади. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ

2. кам қўлл. айн. Тиланмоқ.

Бирор егулик тиламоқ.

Қизиқ экансан, оёғидагини ечиб берадими, бу ердагилар ҳаммаси — гадойдан нон тилайдиган қашшоқлар — Ойбек, Танланган асарлар

Жулдур-жулдур қўсқига ўраниб олган букур чол аянч овоз билан ёлвориб, бир нарса тилади. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

3. Хоҳламоқ, истамоқ.

Сиҳат тиласанг, кўп ема, Иззат тиласанг, кўп дема. — Мақол

Анвар ака эртага чаҳоршанба кечқурун, тиласангиз — очиқча, тиламасангиз, яширинча бўлса ҳам, бизникига келинг — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Қиятга ёрдамга? Уйимизга қон тилаб бостириб келгани учун-ми? — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Унинг истиқболига туришни ва бўйнига осилиб йиғлашни тиласа-да, қаршисидаги олабўжилар бунга моне эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

от с. т. Тиланчи, гадой.

1949 йилнинг 8 августида Тиламчилар сарлавҳаси билан ёзилган очерким эълон қилинди. — Н. Сафаров, Оловли излар

айн. Истар-истамас.

Офтоб ойим тилар-тиламас, ўзингиз биласиз жавобини берди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Дилдор, тилар-тиламас, конвертни қўлига олди. Хатга қараб, ранги оқарди. — С. Аҳмад, Уфқ

ўзбекчатиламоқ, истамоқрусчажелать, хотетьинглизчаwish

Sen edgü tilä Сен (бошқаларга) эзгулик тила – Стремись к добру –виш фор гоод

ўзбекчачереписа, ғишт тахта, плитка (тахтачасимон ясси буюм)русчачерепица, плитка