Қидирув

фл. 1. Лабларга қўйиб ёки лаб орасига олиб, сиқиб ичга тортмоқ.

Анорнинг сувини сўрмоқ. Жавзо кирмай, ровоч сувини сўр. — Мақол

2. Шу ёʻсинда овқатланмоқ, эммоқ (бола ҳақида).

Она кўкрагини сўриб ётмоқ.

3. Дамига тортиб олмоқ. Насос сувни сўриб олади.

4. Умуман, тортиб олмоқ.

Куз офтоби эрталабдан оқшомги ёмғир заҳрини сўра бошлади. — Й. Шамшаров, Кумуш пиёла

Тепага кўтарилган қуёш ўтли тили билан ер бағридаги барча намни сўриб оларди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

5. Тирик организмларнинг сувини, ширасини, қонини махсус аъзолари ёрдамида тортиб ичмоқ (ҳашаротлар, қуш ва ҳайвонлар ҳақида).

Капалак гул сувини сўради. Зулук қон сўради.

Ёш ўргимчаклар онасининг ҳар томонидан қон суюқлигини сўраверади. — Фан ва турмуш

6. Оғизга олиб ва тупук билан ҳўллаб, селини тил ва танглай ҳаракати билан аста-секин ичга ютмоқ; шиммоқ.

Конфет сўрмоқ.

— Биз деҳқон одаммиз, Саидқул, — деди у. — Сиз у — аёллар билан кўп гаплашиб, оз тановул қилиб, кейин газагига қанд сўрадиган. — М. М. Дўст, Лолазор

7. кўчма Зўрлик ёки алдов билан бировнинг кучидан, меҳнатидан, бойлигидан фойдаланмоқ; эксплуатация қилмоқ.

[Зуҳра:] Сигирнинг қулоғига тушган канадай эрни сўриб ётиш ҳам яхши касб! — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

8. Чекмоқ, тортмоқ.

Чилим сўрмоқ.

Бектемир махорка ўраб, жимгина сўра бошлади. — Ойбек, Қуёш қораймас

от Қарчиғайлар оиласига мансуб йиртқич қуш; сариқсор.

Сорларнинг икки тури Халқаро табиатни муҳофаза қилиш иттифоқининг Қизил китобига киритилган. — Ўзме

Қор бетига чиқса, дарҳол тулки-ю сор қушларга ем бўладиган кўрсичқонлар [кабел] симларни емириб ташлаган экан. — Ш. Холмирзаев, Сайланма

фл. 1. Маълумот олиш, билиш учун савол билан мурожаат қилмоқ; савол, сўроқ бермоқ.

Манзилни сўрамоқ. Воқеанинг тафсилотини сўрамоқ. Сўраганнинг айби ёʻқ. — Мақол

Кўп юргандан сўрама, кўп кўргандан сўра. — Мақол

Куйганёр кўприги олдига келганда, шофёр тормоз бериб, қўй етаклаган кишидан еттинчи участка қай тарафдалигини сўради. — С. Аҳмад, Уфқ

Азизхоннинг ўша тарафларга боргиси келди. Шошиб сўради: — Армияга одам олишадими? — С. Аҳмад, Уфқ

2. Кимсани чақирмоқ ёки чақирилишини илтимос қилмоқ.

— Алло, кимни сўраяпсиз? — Аҳмедовни сўраяпман.

3. Билимини текширмоқ, имтиҳон қилмоқ.

Жнинг каттасини кўрсатиб бермадингиз, эртага домла сўрайдиган эдилар. Қанақа ёзилади? — А. Қаҳҳор, Санъаткор

Қўйинг, хола, алахситманг, дарсларини қилсинлар Битта-яримта одам дарсдан сўраб қолса Ҳеч ким сўрамаса ҳам, Ўрмонжон акам сўрайдилар. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

4. Фикрлашиб, маслаҳатини ёки рухсатини олмоқ.

[Қутидор] Хотини ва қизидан сўраб ўтирмай, бир кун дўконидан эркак совчилар билан битишиб ҳам келди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Янаги йилга ер экув-сиз қолса, колхоз ҳеч кимдан сўраб ҳам ўтирмасдан, қўш солиб юборади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

5. Бирор илтимос ёки талаб билан мурожаат этмоқ; илтимос ёки талаб қилмоқ.

Изн сўрамоқ. Узр сўрамоқ. Қарз сўрамоқ. Номарддан ёрдам сўрама, юзингга солади. — Мақол

Бой қўшнингдан сўрагунча, Ёʻқ уйингни ахтар. — Мақол

Азизхон жой излаб аланглаб тураркан, юқорида ўтирган Белявский уни имлаб, юқорига чиқишини сўради. — С. Аҳмад, Уфқ

[Муҳсина] Савол сўралган-да ҳам, жавоб бермайди, эрига мўлтираб қарайди — изн сўрайди. — М. М. Дўст, Лолазор

Баширжон ўзининг мушкул аҳволи тўғриси-да маслаҳат сўрамоқчи эди, бўлмади. Кўрдики, акахоннинг аҳволи уникидан ҳам оғир. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

6. Рухсат, ижозат ёки розилик олмоқ.

Эшик очиқ бўлса ҳам, сўраб кир. — Мақол

Меҳмон сўраб емас. — Мақол

Муқбил подшодан Ҳотамни бошлаб келишга ижозат сўрабди. — Чалпак ёққан кун

7. Кимсани хотинликка, келинликка берилишини илтимос қилмоқ.

Қиз(ини) сўрамоқ. Қизни сўраганга бер, Қимизни — сувсаганга. — Мақол

Мамат қассобнинг қизини қўшни қишлоқдан бир неча одам сўраган эди. — Ёшлик

8. Бировни ахтармоқ ёки изламоқ.

Бугун Азизхонни сўрамаган, суриштирмаган одам ёʻқ, деса бўлади. — С. Аҳмад, Уфқ

Кўп шаҳарга бордим сўраб, Тополмадим норим истаб. — Нурали

Ҳозир Эшон қишлоқда ҳам у кишини икки отлиқ сўради. — С. Аҳмад, Уфқ

9. Салом ва яхши истакларни бировга етказмоқ.

Қариндошларни сўраб қўйинг.

10. Савдода, олди-сотдида ўз моли учун бирор нархни айтмоқ.

Қиммат сўрамоқ.

— Тойчангизга неча пул сўрайсиз? — Эгаси юз сўм сўради. Мен етмиш сўм дедим. — А. Қаҳҳор, Қаноциз читтак

— Кетамиз, — деди [Отабек] бир оз ўйлангандан кейин, — мол баҳолари тўғрисида битишолмай турамиз — олғувчилар арзон сўрайдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

11. фолк. Идора этмоқ; ҳокимлик, ҳукмронлик қилмоқ.

Юртни сўрамоқ.

Бу бошимга хос саллани ўрайман, Омон бўлсам, мамлакатни сўрайман. — Эрали ва Шерали

Чамбилбелни сўраб ётган зўр султон, Ўғил ёки қиз кўрмади Юнусдан. — Маликайи айёр

фл. Сўрамоқ феълининг мажҳул нисбати.

фл. Сўрамоқ феълининг орттирма нисбати.

1. Сўрашмоқ 2 фл. ҳар

-Ассалому алайкум, эшон ака, менман, — деди Ғуломжон ҳам, сўрашишга мажбур бўлиб — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. Салом-алик; кўришиш

Мўмин кишиларнинг қўл бериб сўрашиши бошқа миллатларнинг ўпишиб кўришиши билан баробардир — "Фан ва турмуш"