Қидирув

от 1. Асло, асти, мутлақо, ҳеч.

Бунинг сира иложи ёʻқ.

Аҳмад бу гапни сира кутмаган эди, ток ургандек эти жимирлашиб кетди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Авжи қиш вақти бўлса ҳам, ерда сира қор ёʻқ. — С. Зуннунова, Янги директор

У ўтирганлардан сира ман тортмасдан шеърини баланд овоз билан ёддан ўқиди. — К. Яшин, Ҳамза

2. фақат бўлишсиз феъл билан) (Ҳеч қачон, ҳеч вақт.

Энди бу ерга сира келмайман.

Бари бир, мен Гулнор опани унутмайман сира, уни кўргани тез-тез келиб тураман. — Ойбек, Танланган асарлар

Канал очилган кун эсингизда борми? Каналдан оққан чироқлар кўз олдимдан сира кетмайди. Бу ўйин эмас, халқнинг орзуси эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

3. фақат сўроқ гапларда Бирор марта, ҳеч.

— Шаҳодат муфтингизнинг афтига сира қарайсизми. Шоирингизнинг пичингларини пайқайсизми? — деди Анвар Султоналига. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Сиз отамисиз, нимасиз ахир, ўғлингизни тийиб олиш сира эсингизга келадими? — А. Қодирий, Ўтган кунлар

фл. 1. Устини мато билан таранг қилиб қопламоқ.

Диванни қизил духоба билан сирмоқ.

2. Гавдага ёпишиб таранг турмоқ (кийим ҳақида).

[Аъзам] Бир келса, Таманнонинг ўзи ёлғиз. Худди бир маҳал кўрганидай, баданга сириб тикилган шим ва кофтада. Шуҳрат, — Жаннат қидирганлар

3. Маҳкам қилиб боғламоқ.

Уста., чорси-сини белига сириб боғлаб, минбарга чиқди. — С. Аҳмад, Ҳодивой

4. Арқонни калта қилиб боғламоқ, қантариб қўймоқ.

Отни устунга сириб боғламоқ.

1. Ўзгалардан махфий тутилган ёки ўзгаларга номаълум бўлган бирор иш, ран, нарса ва б

Ҳарбий сир. Юракдаги сир. Сир сақламоқ. Сир тутмоқ. Сирни ошкора қилмоқ. Душманнинг кулгани — сирингни билгани — Мақол

Ўз дўстим деб сир айтма, дўстингнинг ҳам дўсти бор — Мақол

Отабек нима деб айтишга сўз тополмай қолди. Чунки юрак сирини ифода қиларлик жумла топиш мумкин эмас эди. А — Қодирий, Ўтган кунлар

Аҳмад юрагида яшириб юрган сир туну кун, бир дақиқа ҳам унга тинчлик бермасди — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

2. Ҳали очилмаган, аникданмаган, илм-фан ҳали ўрганиб етмаган, инсон учун ҳали номаълум нарса

Коинот сирлари

Ойга учирилган иккинчи ракета космос сирларини билишга дойр қимматли маълумотлар берди — "Фан ва турмуш"

Олимларнинг ушбу ҳолдан Чимирилди қошлари. Бу қанақа сир бўлди, деб Томом қотди бошлари — А. Орипов, Йиллар армони

Одамзод доимо дунё сирларини билишга ҳаракат қилиб келган — "Фан ва турмуш"

3. Бирор соҳа ёки фаолият турининг ўзигагина хос бўлган хусусият; малака

-Бўтам, сиз кошинпазлик ҳунаридаги ҳамма сирларни диққат билан ўрганганмидингиз?[деб сўради Меъмор] — Мирмуҳсин, Меъмор

Бадиий ижод сирларига, ижод психологиясига қизиқиш оммавий маънавий эҳтиёжга айланиб қолган экан, уни ўрганиш фойдали — У. Норматов, Талант тарбияси

от 1. бот. Пиёздошларга мансуб, адир ва тоғларда ўсадиган кўп йиллик ўсимлик.

2. Шу ўсимлик илдизидан олинадиган кукун.

Буни [тайёр маҳсиларни] сотиб, чарм, ип, сирач, мум сингари косибчилик учун керакли ашёларни олади. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Қоғоз, чарм ва шу кабиларни ёпиштириш учун шу кукундан сувга қориб тайёрланган, кўпинча этикдўзликда, косибчиликда ишлатиладиган елим.

Акбарали отасининг ёнида ип эшиб, сирач қорар, ойисининг ўғирда жўхори талқон туйиб, заранг косага бир қошиқ шинни солиб беришини тоқацизлик билан кутарди. — А. Мухтор, Чинор

4. кўчма с. т. Сурбет, хира, елим (одам ҳақида).

сфт. Сирач суртилган.

рвш. кам қўлл. Сурункасига, қаторасига; бетўхтов.

Уч кун сирасига ёмғир ёғди.