Қидирув

фл. 1. “Шақ -шақ“, шақир-шақир этган овоз чиқармоқ.

Қовжироқ кўкнорилар худди пуч ёнғоқдай шақиллади. — О. Ёқубов, Ларза

Эшон унга ўқрайиб қаради-ю, овози чиқмасданоқ, эшик зулфини шақиллаб қолди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Тозагул шақиллаб қайнаб турган мис самоварни кўтариб кирди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

2. кўчма Қаттиқ-қаттиқ овоз чиқариб гапирмоқ.

Ойжамол айтди: — У эшонингизни гапирманг. Жағи қурушиб қолган, шақиллаб, ҳеч кимга гап бермайдиган бало эди-да. — Ёдгор

Хотинининг шақиллашини трубкада эшитди-ю, унга атаб йиғиб қўйган яхши гаплари тариқдай сочилиб кетди. — С. Нуров, Нарвой

тақл. с. Қаттиқ урилишдан ҳосил бўладиган овозни билдиради.

Қулф шақ этиб бекилди.

Ёʻлчи бир сакрашда зўравоннинг олдига борди, тўппонча тутган қўлни маҳкам сиқиб, орқага қайирди. Тўппонча шақ этиб ерга тушди. — Ойбек, Танланган асарлар

Ота писмиқ югуриб келиб, бошимга шақ этиб уриб қўйди. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ

от айн. Чиябўри.

Тўқай томонда эса шақаллар машъум улишарди. — К. Яшин, Ҳамза

Тулки, шақал еб кетади гўшингни, Шакарни куйдирди сенинг нолишинг. — Ширин билан Шакар

от зоол. Чумчуқсимонлар туркумига мансуб ёввойи сайроқи қуш.

Яроғ-аслаҳаларнинг шақ-шуқ этгани эшитилди. — М. Муҳамедов, Қаҳрамон изидан

Метро вагончаларининг шақ-шуқига қулоқ солиб бораркан, миясида турли-туман фикрлар ғужғон ўйнарди. — М. Ҳазратқулов, Журъат

сфт. 1. айн. Шиқилдоқ. Чақалоқнинг шақилдоғи.

2. эск. Тунги қоровулнинг кескин силкитганда шақиллаб овоз чиқарадиган, ичи ўйиқ ёғоч асбоби.

[Ёʻлчига] Ҳуштак, шақилдоқ чалган танҳо қоровул кўлкалари унда-мунда учраб қолар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Ухлаб қолган миршаб ҳам негадир уйғониб кетиб, яна шақилдоғини шақиллата бошлади. — Мирмуҳсин, Меъмор

3. кўчма Қаттиқ-қаттиқ овоз билан, шақиллаб гапирадиган.

Эртасига улар уруғларидаги Саври шақилдоқ деган хотинни айтиб келиб, кинна солдиришди. Мирмуҳсин, Умид. — Қоч, дейман, аблаҳ, қоч! Нақ бўйнингни узаман, — деб ўшқирди амакиси. — Қоч, яшшамагур, қоч! —

деб такрорлади шақилдоқ келинойиси. — П. Турсун, Ўқитувчи