от Ҳавонинг ер сатҳи бўйлаб (горизонтал) ҳаракати.
Ёқимли шамол. Совуқ шамол. Қаттиқ шамол турди. Туяни шамол учирса, эчкини осмонда кўр. — Мақол
Шамол бўлмаса, дарахтнинг учи қимирламайди. — Мақол
Очиқ деразадан кирган майин шамол қизнинг икки тола сочини бўйнига, томоғининг тагига тегизиб ўйнарди. — С. Аҳмад, Бош оғриғи
- Кўкрагига шамол тегмоқ Танг ҳолатдан қутулиб, эркин, енгил шароитга чиқмоқ, эркин нафас оладиган бўлмоқ. Шароитлар яхшиланиб, оддий халқнинг ҳам кўкрагига шамол тегди.
- Шамолга учмоқ (ёки кетмоқ) Беҳуда кетмоқ, сарф бўлмоқ Озгина янглишсангиз ҳам, ҳамма қилганларингиз шамолга учадир. — А. Қодирий, Ўтган кунларСултонали қилган ҳаракатларининг шамолга кетганини хотирлади. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
- Шамолга қарши тупурмоқ Ўзига зарар, ёмон оқибат келтирадиган ишни қилмоқ. Бу бола хоннинг қамчисидан ҳайиқмади муттасил шамолга қарши тупуради. — С. Сиёев, Аваз
- Шамолни раво кўрмайди Ниҳоятда эҳтиёт қилади; ардоқлайди, эъзозлайди. Отаси раҳматли, қариганимда кўрган болам, деб шамолни раво кўрмаган боласига! — Шарқ юлдузи
- Қандай (ёки қайси) шамол учирди? Қандай сабаб, ниманинг шарофати билан ташриф буюрдингиз, келдингиз? Дарвозани Нуриддиннинг хотини Ҳаловат очди: — Э, келинг, Набижон ака, қандай шамол учирди? — О. Ҳусанов, ДўстларЭ, қадамларига ҳасанот қайси шамол учирди?! — Муштум