Qidiruv

ot 1. Taqsimlanadigan narsaning kimga tegishini, navbatni va shu kabilarni hal qilish uchun tashlanadigan yoki olinadigan shartli belgi; shartli belgili narsa; chek.

Qura tashlab, navbatni aniqlamoq.

Qurʼaga koʻra, birinchi partiyada oq donalarni toj talabgori surdi. — Gazetadan

2. Fol ochish, faraz bilan topishda foydalaniladigan (ishlatiladigan) narsa(lar).

Jarxun maston qurʼani qoʻliga olib, Chambildagi voqealarni, qanday qilib darvozadan kirish yoʻlini axtardi. — Nurali

Xalqning taqdirini munajjimlarning qurʼalariga qarab emas, balki aql-idrokning talabiga koʻra hal etmak zarur. — Uygʻun va H. Sulton, Alisher Navoiy

fl. 1. Qurilma, qurilish insho-oti bunyod etmoq, yasamoq.

Uy qurmoq. Qasr qurmoq. Shiypon qurmoq. Toʻgʻon qurmoq. Kanal qurmoq. Saroy qurib, shahar buzma. — Maqol

Yoru doʻstlar bilan hasharlashib, binoyiday maskan qurib oldim. — M. M. Doʻst, Lolazor

2. Oʻrnatmoq.

Tandir qurmoq. Uyga eshik qurmoq.

Sattorqul akang uyini yangi turmush qildi; oqlatdi, darchaning oʻrniga deraza qurdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Bir yerdan oʻchoq qilib, oshpalov qilmoqchi boʻlib, qozonni qurdi. — Nurali

3. Tashkil etmoq, barpo qilmoq, tuzmoq.

Yangi davlat qurmoq. Yangi jamiyat qurmoq.

4. Tashkillashtirmoq.

Shirin suhbat qurib qaymoqlashaylik — Habibiy

Har qalay, Joʻravoy bilan gurung qurib, tong ottiray dedi-ku. — S. Ahmad, Yulduz

Zeriksangiz, shohona ziyofatlar quring, bazmlar yasang, ixtiyor sizda. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

Badiuzzamon beklarini, ishbilarmon yigitlarini yigʻib, jangga hozirlanish toʻgʻrisida kengash qurdi. — Oybek, Navoiy

2. Davra; partiya, gal (baʼzi oʻyinlarda)

Mayli, ikki qur oʻynayman-da, ketaman — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

3. Guruh, davra

Yagʻrin tashlab, yelvagay, magʻrur, beparvo, Bir qur yigitlar kelar, yengil xuddi par — Gʻ. Gʻulom

Samadlar kirib oʻtirgandan buyon uch qur yangi mehmonlar kelib ketgan — Gʻ. Gʻulom, Yodgor

fl. Turli qism yoki unsurlarni bir-biriga ulamoq, biriktirmoq; ulab, qoʻshib, biror narsa hosil qilmoq.

Koʻrpa quramoq.

Pochamiz vafot qildi. Doʻstlari yigʻlab-yigʻlab, uni yuvdilar. Kafanga puli yoʻq. Koʻknor eziladigan xaltalarni yigʻib-qurab, kafan tikdilar. — Fitrat, Qiyomat

und. s. Qoʻylarni haydash yoki chaqirish uchun ishlatiladi.

ot 1. Har xil tus, koʻrinishda boʻlgan; turli xil, har xil turdagi.

[Polvon] Maxorkani bejab oʻrab, sal eshitilarli tovush bilan qurama ashulalarni gʻingʻillay boshladi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Shahar aholisi qurama. Unda har xil millatlarga mansub kishilar — kannaralar, hindlar, malayyalar, tamillar yashaydi. — Z. Akramov, Hindiston lavhalari

Bashirjon gazetani ochib, parvarda, shokolad, shoʻrdanak va qoramayiz aralashtirilgan qurama shirinliklardan bitta parvardani olib, ogʻziga soldi. — N. Aminov, Qahqaha

2. ayn. Quroq I 2.

Qurama toʻshakda choʻzilib yotganicha, jajji qoʻlchalarini unga choʻzardi. — N. Norqobilov, Bekatdagi oq uycha

U qurama kiyimdagi kishiga norozi koʻzi bilan qarardi. — V. Gʻofurov, Vafodor