Қидирув

от 1. Қуръоннинг барча сураларини ёд олган ва уларни қироат билан ўқувчи шахс.

Қуръонни бошдан-оёқ ёд олган қорилар рўза ойида пул ишлаб қоладилар. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

Қози ёнидаги Асад қорига юзланди: — Имом домла, ўқинг-чи, нима битибди буёнга. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Фотиҳа тортилгандан сўнг, қутидор ва Офтоб ойим қорига пул бердилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Кўзи ожиз, кўр киши (ҳурмат юзасидан уларни шундай атайдилар).

Таёқ ёʻл кўрсатар аъмо қорига, Ул ҳам кўнган қисматида борига. — Эрали ва Шерали

от 1. Майда чўғ аралаш иссиқ кул; майда чўғ.

Қўрга кўмиб пиширилган жўхори.

Ҳовли ўртасидаги бир бузоқ билан икки қўй гўшти солинган дошқозон тагида ҳамон ўт ёнар, ўчоқ олдига тортилган қўрда эса, хизматкорлар исиниб ўтиришарди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Човгумлардаги чой ичиб бўлинган, гулханнинг қўри сўна бошлаган. — Ҳ. Нуъмон, Қаҳрамоннинг туғилиши

2. кўчма Қалб ҳарорати, ўт, ўғит.

Жамила холанинг табиати шунақа. Юрагидаги ёшлик қўри уни доим ишга, одамлар орасига ундайди. — Э. Носиров, Ташаккур сизга, холажон!

Қани, марҳамат, барно йигит, уйимизнинг тўри, қалбимизнинг қўри сизники. Ўтиринг! — С. Кароматов, Ҳижрон

фл. 1. (бош ва тушум келишиклари билан) Ҳимоя қилмоқ, сақламоқ, қўриқламоқ.

Боғ(ни) қўримоқ. Юрт қўрисанг, ўзарсан, қўримасанг, тўзарсан. — Мақол

Полизнинг қоровули ҳам ҳосилини ўтган-кетгандан қўрийди. Н. Қобил, Унутилган соҳиллар. Молларни кўриб ётган итлар югуриб келиб, Ойқизжонни таниб, ўйнашиб сакрай берди. — Фолклор

2. (тушум келишиги билан) Ўзини ёки бирор кимсани, нарсани қуш, пашша ва шу кабилардан ҳимоя қилиш учун уни қувмоқ, ҳайдамоқ.

Сояга боғлаб қўйилган отлар эринибгина пашшаларини қўрийдилар. — Ж. Шарипов, Саодат

[Розия хола:] — Ҳозирок бир болани чумчуқ қўрийдиган қилиб қўй! — деб Зуҳрани койиб берди. — Н. Назаров, Замон

Мулла Саид Жалолхон бурнига қўнган пашшани қўлидаги рўмолча билан кўриш малол келди шекилли, остки лабини чўзиб, пуф деди. — А. Қаҳҳор, Башорат

от 1. Тананинг қорин девори билан қорин бўшлиғидан иборат пастки, овқат ҳазм қилиш аъзолари, яна баъзи бошқа аъзолар жойлашган қисми.

Нормат анча ергача қорни билан судралиб борди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Қорни солинган биялар елинларини тирсиллатади. А. Қодирий, Кичик асарлар. У ўтирган ерида қорнини ушлаб, қотиб-қотиб кулади. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. с.т. айн. Қорин бўшлиғи.

3. с.т. айн. Меъда, ошқозон.

Оч қоринга тушган ўткир май виз эттириб қайнатди-да, томоқ остини ловуллатмоққа олди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Ҳозир қўй-қўзилар куни билан қоринларига йиққан овқатларини, бамайлихотир ётиб, кавш қайтараётгандир. — С. Анорбоев, Оқсой

4. Ҳайвонларнинг масаллиқ сифатида ёки идиш сифатида ишлатиладиган шу аъзоси.

Ичак, қорин гўшт бўлмас, Душман асло дўст бўлмас. — Мақол

Бир қорин мойни бир қумалоқ чиритар. — Мақол

Тошхол буғланиб турган ўпка, жигар, буйрак, қоринларни пичоқ билан нон устига олиб қўйгач, бармоқларига пуфпуфлаб тўғрай бошлади. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

Хуржуннинг икки кўзини тўлғазиб, қоринда мой келтирадиган қишлоқи мурид Тиллабой келиб кетди. — П. Турсун, Ўқитувчи

5. кўчма Тирикчилик, ейиш-ичиш; қурсоқ, жиғилдон, нафс.

У фақат қорнини ўйлайди.

Матқовул ака, мен нон топармиканман, деб қорин ғамида мактаб очганим ёʻқ. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Ҳадеб қоринни ўйлаш керак эмас. — С. Сиёев, Ёруғлик

6. кўчма Қумғон, чойдиш, оптова, хум, кўза каби идишларнинг нарса солинадиган, ташқарига қаппайиб чиққан кенг, ёʻғон қисми.

Бутилканинг қорни. Кўзанинг қорни. Самоварнинг қорни. Чойнакнинг қорни.

Ҳамиша Қодировнинг столида қорни катта графин сув билан тўла турарди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

7. Баъзи чолғу асбобларининг ўйиб ёки бошқа ёʻл билан ишланадиган ичи бўш қисми (асбобнинг дастага уланадиган, овоз берадиган қисми).

У аянчли бир вазиятда қоракуя бўлиб куйиб, қорнининг юз тахтаси ўйилиб тушган дуторни қўлига олди ва бошини аста кўтарди. — Н. Фозилов, Дийдор

Одам қанча оч бўлса, шунча яхши ишлайди, дуторнинг ҳам қорнини тешилмаса, жарангламасди — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

8. с. т. Ич, бачадон.

Менам қўзиларни онасининг қорнидан тушиши билан ажратганим ёʻқ. — С. Анорбоев, Оқсой

Уйимизнинг тўри сеники. Тор қорнимга сиққан, кенг уйимга сиғмайсанми? — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

от Табибчиликда қон олиш учун ишлатиладиган, сигирнинг шохидан махсус ясалган асбоб; қортиқ.

Қориқ солмоқ.

Ўтар бобо унинг билагини ушлаб, томир уришини текширди сўнг ётқизиб, яғирига қориқ қўйди. — С. Сиёев, Аваз

сфт. 1. Аниқловчи сўз билан қўлланиб, шу сўз англатган ҳолатдаги қоринга эгаликни билдиради (

Қишлоқнинг кажава қоринли, юм-юмалоқ оқсоқоли иссиқдан ҳарсиллаб-гурсиллаб етиб келди. — Ойбек, Навоий

бир ҳовуч тамаки олиб, уни гулхан олдида турган кенг қоринли хива чилимининг сархонасига босди. — С. Айний, Қуллар

2. айн. Қориндор.

63 ёшда, серсоқол, гавдали шўхтабиат, қоринли бир киши бўлиб, юртнинг қозикалонидир. — Ҳамза, Майсаранинг иши