Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «qoʻn» — результатов: 196: Толковый

Фильтр

Словарные статьи

83
qon

QON 'tirik vujud aʼzo va hujayralarini oziqlantiruvchi, modda almashuvini taʼminlovchi qizil rangli suyuqlik'. [Yaradan] quyuq q o n hali ham sil— jib turar edi (Oybek). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli qan tarzida ta — laffuz qilingan (Devon, III, 172); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: qan > qân

1. Organizmning yurak va qon tomirlardan iborat yopiq sistema ichida toʻxtovsiz harakatlanib turuvchi suyuq toʻqimasi (aʼzo va hujayralarni oziqlantiradigan, modda almashinishini taʼminlaydigan qizil suyukdik)

Arteriya qoni. Vena qoni. Qon aylanishi. Qon bosimi. Qon ketishi (oqishi). Qon tomirlari

Yara koʻkrakda, yurakka yaqin: undan quyuq qon hazi ham siljib turar edi — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Tugʻishganlik, qarindosh-av-lodlik ramzi sifatida. "Yoshlik"

Ota-bobosi sanʼatkor oʻtganda, qonida bor

Ular "Oʻzimning qonim, qoʻynidan toʻkilsa qoʻnjiga, begona boʻlmasin" qabilida ish tu-tadshzar — Gazetadan

3. Narsalarning yashash, harakatlanish ramzi sifatida; "joni", "yuragi"; qon tomiri

Neft motorlarning qonidir, Neft mamlakatning shonidir — Yo. Mirzo

Nutq insoniy madaniyatning qon tomiri, asosi va oʻzagidir — "Saodat"

4. Shaxsga xos hissiyot, his-tuygʻu

Qandaydir bir parivashning olovli jozibasi, husn-malohati uning erkaklik qoniga choʻgʻ tashlab yuborgan edi — K. Yashin, Hamza

Jayronning shamoldek yengil irgʻishlab qochishi beixtiyor koʻzni oʻynatib, odamda ovchilik qonini koʻpirtiradi — M. Mansurov, Yombi

Полная статья →
qonmoq

fl. 1. Talab darajasida yeb, ichib toʻymoq, nafsi orom olar darajada yemoq, ichmoq va shu kabilar

Uyquga qonmoq. Choyga qonmoq.

Salqin buloqlardan qonar yoʻlovchi. Mirtemir.

Sevgan qizi bilan hech boʻlmasa bir tomoshaga borib, bir qonib gaplashish istagi goʻyo uning qorongʻi koʻngliga yogʻdu sochganday boʻldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Ota-onasi, oʻrtoqlarini mehri qonib-qonib koʻrsa, diydorlariga toʻysa. — Gʻ. Rasul, Adolat

2. Koʻngli toʻlmoq, mamnun, xursand boʻlmoq, qanoat qilmoq.

Ozga ham qonmoq.

Yaxshi qoling, sevgan yurt-u diyorim! Xizmat qilib qonmay, qonga boʻyaldim. — Hamza

3. Qanoat, ishonch hosil qilmoq ishonmoq.

[Sodiq:] Mutalboy sizni obdan yaxshi biladur, Homid aka! Sizning qanday xizmatingiz borligiga ham qongan Ammo uning sizdan bir iltimosi bor ekan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Полная статья →
qoʻnim

ot 1. Qoʻnish yoki turish joyi, manzil.

Yogʻin tinib, moʻydanlar ovuli bilan qirdagi qiyotlar qoʻnimi orasiga soʻqmoq yoʻllar tushdi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

2. Xatti-harakatsiz, tinch holat; tinim, tinchlik.

Kolxoz raisida qoʻnim yoʻq, mashina oling, — Komiljon. Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Koʻnimi yoʻq kapalak guldan gulga qoʻnadi. — T. Yoʻldosh.

  • Qoʻnim topmoq Muqim oʻrnashib, turib qolmoq. Qosim bir idorada ikki-uch oy ishlab, ikkinchi idoraga kirar, u yerda ham qoʻnim topmay, chiqib ketar edi. — H. Nuʼmon, Fasllar
Полная статья →
qonli

sft. 1. Qoni boʻlgan, qoni bor.

Issiq qonli hayvonlar.

Unsin akasini quchoq-lab, qonli yarasiga yuzini, koʻzini surib yota berdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Qon yuqli, qon teggan, toʻkilgan.

Qonli qilich.

Qonli koʻylakni Qoratoy ehtiyot bilan tilib, yarani ochdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Muharram juda shoshib qolgan edi. Uning koʻz oldiga qonli maydon-u erining choʻzilib yotgani keldi. — Shuhrat, Shinelli yillar

3. Qon toʻkish, xunrezlik bilan sodir boʻladigan.

Qonli urushlar. Qonli jang.

Koʻp sirlarning, qonli kunlarning Guvohisan, ulugʻ Dnepr. — Gʻayratiy

Uni joniga teggan bir yoki bir necha qarzdori oʻldirgan, yo boʻlmasa, biror oʻziday axloqsiz raqibi undan qonli oʻch olgan. — S. Ayniy, Esdaliklar

  • Toʻla qonli, toʻlaqonli Har jihatdan mukammal. zamondoshlarining toʻla qonli obrazlarini roman, povest, sheʼrlarda oʻqishni, sahna va ekranlarda koʻrishni istaydilar. — Gazetadan
Полная статья →

Показать все · 83 →

В определениях

1

Сказки

85
Aql bilan baxt
Устное народное творчество

Aql va Baxt doʻst boʻlib, bir oʻtinchining hayotiga aralashadi. Baxt oʻtinchiga omad keltirsa, Aql unga qiyin vaziyatlardan chiqishga yordam beradi.

Aql bilan davlat
Устное народное творчество

Ushbu ertakda Aql va Davlat oʻrtasidagi bahs tasvirlangan boʻlib, ulardan qaysi biri hayotda muhimroq ekanligi sinovdan oʻtkaziladi. Hikoya davomida bir bolanin

Aqlli qiz (2)
Устное народное творчество

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Baliqchi bola
Устное народное творчество

Bu ertakda kambagʻal baliqchi bola podshohning qiyin topshiriqlarini bajarib, oʻzining donoligi va omadini namoyish etadi. Uning sirlari ochilgach, podshohning

Baxtli kal
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻtinchi kalning sarguzashtlari, uning topqirligi va sehrli kuchlar yordamida qiyinchiliklarni yengib oʻtishi hikoya qilinadi. Kal podshohning hiylal

Bektemir botir
Устное народное творчество

Bektemir botir haqidagi ushbu ertakda qahramonning jasorati, sadoqati va sevgi yoʻlidagi kurashlari tasvirlangan. Ertakda yigitning qiyinchiliklarga qaramay, oʻ

Показать все · 85 →

Диалектные материалы

27
baltïrlïq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · etik qoʻnjini tik tutib turish uchun boldirga oʻraydigan mato
chil
Surxondaryo viloyati · qoʻngʻir ot

qoʻngʻir ot

domdom
Jizzax viloyati · tuya qoʻngʻirogʻi

tuya qoʻngʻirogʻi

el-ova
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · qoʻni-qoʻshni
gäzmä qonaq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · qishloq aholisining molini boqqanligi uchun har kuni kechqurun birortasining uyida ovqatlanib, qoʻnib qoladigan podachi

Показать все · 27 →