fl. 1. Orasiga olmoq, orasiga olgan holda tutmoq, siqib ushlamoq; siqmoq.
Valiyevning bir oʻzi stolga tirsagini tayab, ikki kafti bilan chekkasini qisib oʻtiribdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Teshaboy oldidagi qovun kosadan shoshilmasdan bir tilim oldi-yu, ogʻziga keltirmay, ikki barmogʻi orasida qisib turib: — Taqsir, — dedi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
Men bilan jilmayib koʻrishdi-da, qoʻlidagi gazetasini buklab, qoʻltigʻiga qisdi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil
Temir qip-qizil boʻlgach, omburda qisib oladi-da, kundaga qoʻyadi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
2. koʻchma Siquv, iskanjaga olmoq; ezmoq, siqmoq.
Begona oʻshlar gʻoʻzani qisib qoʻyibdi.
ikkinchi marta ekilgan chigitni shoʻr qisib, yer betiga chiqarmay qoʻydi. — Mushtum
Kampir, rezinkasi oyogʻini qisib yuborgan shekilli, kapron paypogʻini himarib, toʻpigʻiga tushirib olibdi. — S. Ahmad, Saylanma
3. koʻchma Boʻgʻmoq, nafasini qaytarmoq.
Uning halqumini dard qisib keldi.
4. koʻchma (ch.k. bilan) Biror narsadan tang holatga solmoq; siqmoq, toliqtirmoq, zoriqtirmoq.
Puldan qismoq.
Mana boʻlmasam, deb uni ham ovqatdan qisib qoʻydim. — S. Ahmad, Avtobiografiya
Xudoyim xotinlarni uy uchun yaratgan. Erkaklarni olib kelishdan qismasin. — H. Rahimov, Chin hayot
husn degan narsadan xudo meni qisgan. — Mirmuhsin, Meʼmor
5. Birlashtirmoq, yummoq.
Lablarini qismoq.
Valixon mushtini qisib taʼkidladi: — Sipoh kerak. — Sh. Toshmatov, Erk kushi
Rangi qum oʻchgan, iztirobdan qaltiragan odamlar, oʻz xarobalari oldida tishlarini qisib, jim oʻylanardilar. — Oybek, Quyosh qoraymas
- Boshini (yoki kallasini) U kallasini qisib, koʻkargan koʻzini qoʻli bilan toʻsib turgan Jamol pismiqqa murojaat qildi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.
- Boʻynini (yoki boʻyin) qismoq 1. Boʻynini ichiga tortmoq (odatda biror maʼno ifodalash uchun, masalan, bilmaslik, xabarsizlik maʼnosini bildirish uchun shunday qilinadi). Risolat xola boʻynini qisib, oʻzi ham bu sirning boisidan bexabarligini bildirdi. — Sh. Toshmatov, Erk qushiBir kun erimning uzoq sayilga ketganini eshitib, uyimga yetim boladek boʻynini qisib kirib keldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaQarshisida yolvorganday boʻyin qisib turgan yigitga rahmi keldi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon
- Dumini qismoq 1. Dumini oyoqlari orasiga olmoq (it haqida — odatda qoʻrqqan holatlarda shunday qiladi). It juda qoʻrqoq ekan. Dumini qisib, bir menga, bir Asetga qarab, bostirmaning tagiga kirib ketdi. — N. Fozilov, Diydorqattiqroq gapirib, hukumatni esga solsang, dumini qisadi bu chayqovchilar. — A. Muxtor, Davr mening taqdirimda
- Yelkasini qismoq 1. Boʻynini ichiga olib, ikki yelkasi bir oz koʻtarilgan holatda boʻlmoq. Mutrib odaticha yerga qarab, yelkasini qisib, bir-bir odim tashlab ketardi. — S. Siyoyev, Avaz— Somon olganmisiz? Agronom., yelka qisdi: — Bilmadim bolalar kecha-pecha olib kelgan boʻlmasa. — S. Siyoyev, Otliq ayolJuman, men yelkamni qisib keldim, bolalarga ayt, meni qayta tarbiyalashsin — A. Muxtor, Tugʻilish
- Koʻz(ini) qismoq 1. Biror sabab yoki taʼsir bilan koʻz milklarini bir-biriga yaqinlashtirmoq, koʻzni yumish darajasigacha toraytirmoq. u sel-sel terlaganiga ham parvo qilmay, koʻzlarini qisib, yoʻlga qaradi. — YoshlikCharaqlagan oftobga qaraganday, koʻzlarini qisib, Temurga oʻgirildi. — S. Siyoyev, YorugʻlikRaisning qarashidan bu nasihatning maʼnosiga tushungan mudir qoʻlini koʻksiga qoʻyib, chap koʻzini qisib dedi — MushtumDarhol koʻzimni qisdim. Bir mayizni ikki boʻlib yeydigan Moʻmin doʻstim fikrimni pay-qadi. — Sh. Xolmirzayev, Yoʻllar, yoʻldoshlar.
- Tilini qismoq Gapirmay (gapirtirmay) qoʻymoq; gapirishdan tiyilmoq. Oʻlikmi-tirikmi, bilarmiz. Man ham qarab turmayman. Ammo soʻz tarqalmasin, ayt, xotining tilini qissin. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Yuragini qismoq Xafaqon, diqqat qilmoq; ruhan ezmoq. Sahrodagi bir xil manzara kishi yuragini qisib, uni diqqinafas qilib yuboradi. — K. Yashin, Hamza