Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «qism» — результатов: 496

Фильтр

Словарные статьи

31
qism

ot 1. Butunning tarkibi, uzviy boʻlagi yoki hissasi, ulushi.

Daromadning uchdan bir qismi. Mehmonlarning bir qismi.

Xullas, Tuyamoʻyinga kelib, izlab yurgan narsalarimning bir qismini topganday edim. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Yoʻlning qolgan qismiga eshak ish berdi. — J. Abdullaxonov, Oriyat

Anvar oʻzini supaning qorongʻi qismiga oldi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

2. Bir ish, majlis, asar va shu kabilarning maʼlum darajada mustaqillikka ega boʻlgan alohida boʻlagi; boʻlim.

Uch qismdan iborat roman,

Institutdagi kechada hisobot dokladi tugadi. Soʻngra badiiy qism boshlandi. — Gʻayratiy, Uzoqdagi yor

Mohidil yetib kelganda, tantanali qism boshlanib qolgandi — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Mehmonlar bilan vakillarning qizgʻin tabriklari, xayrli tilaklaridan keyin kechaning rasmiy qismi tugadi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Mashina, mexanizm, inshoot va shu kabilarni tashkil qilgan boʻlaklardan har biri; detal.

Traktorning ehtiyot qismlari.

Emin uni [pulemyotni] shoshilib qoʻliga oldi-da, bir zumda qismlarini ajratib, gazetaga terib qoʻydi. — I. Rahim, Chin muhabbat

4. Qurolli kuchlar tarkibidagi alohida boʻlim, boʻlinma yoki birikma.

Minomyotchilar qismi. Polkning sanitariya qismi. Qism komandiri.

Shu choq artilleriya qismlari ogʻir toʻplari bilan oʻta boshladi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Jarohatlarim bitib ketishi bilan yana qismimga qaytib bordim. — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi

Полная статья →
qisman

Maʼlum bir qismi boʻyicha, bir jihatdan; toʻla holda emas; maʼlum darajada.

Fikringizga qisman qoʻshilaman. Gapingiz qisman toʻgʻri. Quyoshning qisman tutilishi. Mablagʻlarni qisman safarbar qilmoq.

Men yana takror aytaman, qisman xotiningiz aybli boʻlsa, asosan buning bosh aybdori oʻzingiz. — Oydin, Koʻngli toʻldimi, yaxshi yigit

Ravshan voqeadan qisman xabardor boʻlganidan Hodiqul akaning kelish sababini payqadi. — S. Karomatov, Bir tomchi qon

Полная статья →
qismat

ot 1. Goʻyo oldindan belgilab qoʻyilgan, peshonaga yozilgan koʻrgilik; yozmish, taqdir.

Qadim zamonlarda odamlar dunyodagi hamma narsa qismatga bogʻliq, deb oʻylaganlar. — Gazetadan

Qismat ekan, bu yerlarda yuribsiz, usta Jurjoniy. — Mirmuhsin, Meʼmor

Hali sevishmoqdan shumidir maʼno? Faqat azob bordir qismatda nahot? — H. Olimjon

Oʻzgalardek uni ham qismat Olib keldi oxir qabrga. — E. Vohidov.

2. Umuman, boshga tushgan koʻrgilik, kechmish hayot; ahvol.

Oʻsha zamonda barcha ilgʻor fikr va aql egalarining qismati bir xil edi. — Gazetadan

Najmiddin Buxoriy, akasi Boyboʻrining zulmidan boshqa yurtlarga koʻchib ketgan Boysari qismatida oʻz qismatini koʻrib, koʻzlaridan yosh chiqib ketdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Haqiqatan ham Soʻlimbekday qishloqning boshiga tushgan qismat koʻplarni qattiq ranjitgan edi. — J. Abdullaxonov, Xonadon

3. Hayot-mamot masalasi, taqdir; belgilangan umr, nasiba.

Butun yoshligimiz jangdadir bukun, Jangda yechilmoqda sevgi qismati. — H. Olimjon

Hazrat ketib yuborishni ham oʻyladi-yu, hali Jabborbek qismati hal boʻlmagani Ibrohimbek ketib qolganini eslab, Fuzayl maxsumga maʼnoli tikildi. — Sh. Xolmirzayev, Qil koʻprik

Hasan ovchining qismati bitdi, deb taxmin qilgan ellikboshi uni tezroq qalʼaga dikillatib olib borishga oshiqardi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

4. Qism, hissa, ulush.

Qalin qismatini juda koʻp bering, Ne soʻrasa, berayin, qabul qiling. — Poʻlkan shoir

Полная статья →
qismoq

fl. 1. Orasiga olmoq, orasiga olgan holda tutmoq, siqib ushlamoq; siqmoq.

Valiyevning bir oʻzi stolga tirsagini tayab, ikki kafti bilan chekkasini qisib oʻtiribdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Teshaboy oldidagi qovun kosadan shoshilmasdan bir tilim oldi-yu, ogʻziga keltirmay, ikki barmogʻi orasida qisib turib: — Taqsir, — dedi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Men bilan jilmayib koʻrishdi-da, qoʻlidagi gazetasini buklab, qoʻltigʻiga qisdi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil

Temir qip-qizil boʻlgach, omburda qisib oladi-da, kundaga qoʻyadi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. Siquv, iskanjaga olmoq; ezmoq, siqmoq.

Begona oʻshlar gʻoʻzani qisib qoʻyibdi.

ikkinchi marta ekilgan chigitni shoʻr qisib, yer betiga chiqarmay qoʻydi. — Mushtum

Kampir, rezinkasi oyogʻini qisib yuborgan shekilli, kapron paypogʻini himarib, toʻpigʻiga tushirib olibdi. — S. Ahmad, Saylanma

3. Boʻgʻmoq, nafasini qaytarmoq.

Uning halqumini dard qisib keldi.

4. (ch.k. bilan) Biror narsadan tang holatga solmoq; siqmoq, toliqtirmoq, zoriqtirmoq.

Puldan qismoq.

Mana boʻlmasam, deb uni ham ovqatdan qisib qoʻydim. — S. Ahmad, Avtobiografiya

Xudoyim xotinlarni uy uchun yaratgan. Erkaklarni olib kelishdan qismasin. — H. Rahimov, Chin hayot

husn degan narsadan xudo meni qisgan. — Mirmuhsin, Meʼmor

5. Birlashtirmoq, yummoq.

Lablarini qismoq.

Valixon mushtini qisib taʼkidladi: — Sipoh kerak. — Sh. Toshmatov, Erk kushi

Rangi qum oʻchgan, iztirobdan qaltiragan odamlar, oʻz xarobalari oldida tishlarini qisib, jim oʻylanardilar. — Oybek, Quyosh qoraymas

  • Boshini (yoki kallasini) U kallasini qisib, koʻkargan koʻzini qoʻli bilan toʻsib turgan Jamol pismiqqa murojaat qildi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.
  • Boʻynini (yoki boʻyin) qismoq 1. Boʻynini ichiga tortmoq (odatda biror maʼno ifodalash uchun, masalan, bilmaslik, xabarsizlik maʼnosini bildirish uchun shunday qilinadi). Risolat xola boʻynini qisib, oʻzi ham bu sirning boisidan bexabarligini bildirdi. — Sh. Toshmatov, Erk qushiBir kun erimning uzoq sayilga ketganini eshitib, uyimga yetim boladek boʻynini qisib kirib keldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaQarshisida yolvorganday boʻyin qisib turgan yigitga rahmi keldi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon
  • Dumini qismoq 1. Dumini oyoqlari orasiga olmoq (it haqida — odatda qoʻrqqan holatlarda shunday qiladi). It juda qoʻrqoq ekan. Dumini qisib, bir menga, bir Asetga qarab, bostirmaning tagiga kirib ketdi. — N. Fozilov, Diydorqattiqroq gapirib, hukumatni esga solsang, dumini qisadi bu chayqovchilar. — A. Muxtor, Davr mening taqdirimda
  • Yelkasini qismoq 1. Boʻynini ichiga olib, ikki yelkasi bir oz koʻtarilgan holatda boʻlmoq. Mutrib odaticha yerga qarab, yelkasini qisib, bir-bir odim tashlab ketardi. — S. Siyoyev, Avaz— Somon olganmisiz? Agronom., yelka qisdi: — Bilmadim bolalar kecha-pecha olib kelgan boʻlmasa. — S. Siyoyev, Otliq ayolJuman, men yelkamni qisib keldim, bolalarga ayt, meni qayta tarbiyalashsin — A. Muxtor, Tugʻilish
  • Koʻz(ini) qismoq 1. Biror sabab yoki taʼsir bilan koʻz milklarini bir-biriga yaqinlashtirmoq, koʻzni yumish darajasigacha toraytirmoq. u sel-sel terlaganiga ham parvo qilmay, koʻzlarini qisib, yoʻlga qaradi. — YoshlikCharaqlagan oftobga qaraganday, koʻzlarini qisib, Temurga oʻgirildi. — S. Siyoyev, YorugʻlikRaisning qarashidan bu nasihatning maʼnosiga tushungan mudir qoʻlini koʻksiga qoʻyib, chap koʻzini qisib dedi — MushtumDarhol koʻzimni qisdim. Bir mayizni ikki boʻlib yeydigan Moʻmin doʻstim fikrimni pay-qadi. — Sh. Xolmirzayev, Yoʻllar, yoʻldoshlar.
  • Tilini qismoq Gapirmay (gapirtirmay) qoʻymoq; gapirishdan tiyilmoq. Oʻlikmi-tirikmi, bilarmiz. Man ham qarab turmayman. Ammo soʻz tarqalmasin, ayt, xotining tilini qissin. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Yuragini qismoq Xafaqon, diqqat qilmoq; ruhan ezmoq. Sahrodagi bir xil manzara kishi yuragini qisib, uni diqqinafas qilib yuboradi. — K. Yashin, Hamza
Полная статья →

Показать все · 31 →

В определениях

250

Показать все · 250 →

Сказки

20
Aqlli qiz
Устное народное творчество

Bir podsho tashna boʻlib, bir qizning uyidan suv soʻraydi va uning aqliga qoyil qolib, uylanmoqchi boʻladi. Qiz esa podshoga bajarilishi qiyin boʻlgan bir shart

Attang
Устное народное творчество

Bu ertakda shahzoda oʻz sevgilisining "attang"ni topib kelish shartini bajarish uchun sarguzashtlarga duch keladi. U tushida koʻrgan cholning armonini roʻyobga

Ayiqpolvon
Устное народное творчество

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Boy bilan novcha
Устное народное творчество

Bu ertakda boyning novchasi qoziga arz qilib keladi, lekin boyning ayyorligi tufayli qozi hech narsa undira olmaydi. Ertakda boylarning ayyorligi va qozining oc

Momir bilan Somir
Устное народное творчество

Ushbu ertakda shohning ikki oʻgʻli Momir va Somirning boshidan kechirgan sarguzashtlari, ularning ajralishlari va qayta topishishlari hikoya qilinadi. Ertak qah

Och boʻri
Устное народное творчество

Och boʻri haqidagi bu ertakda, hiyla ishlatib oʻz jonini saqlab qolgan hayvonlar va ochkoʻz boʻrining achinarli qismati tasvirlanadi. Unda aql va zukkolik kuchd

Показать все · 20 →

Диалектные материалы

194
Al
Xorazm viloyati · qo'l

qo'l, qo'lning bilakdan pastki qismi

Chochpopuk
Fargʻona viloyati · sochpopuk

Soch bezagi (qismlari: boʻrdak, karnay, kattaqubba)

Chorjuvoldiz
Fargʻona viloyati · Chorjuvoldiz

bo'yinchaning kigizdan bo'lgan qismini tikish uchun po'latdan yasalgan, uzunligi 18 sm., diametri 2 mm., uchi egri juvoldiz

Chorpoya sandon
Fargʻona viloyati · toʻrtpoya sandon

Sandon turi (qismlari: noʻl/nil, oyoq)

DUDBURA, dödbura
Fargʻona viloyati · dudbura

temirchilar mo'ri (o'choq mo'risi) ma'nosida ishlatadilar, ba'zilari o'choqning shoxnayza o'rnatgan qismiga aytadilar

DUM, döm
Fargʻona viloyati · dum

temirchilikda 1) o'roq dumi — o'roqning dastaga kiradigan ingichka qismi, 2) aravamix dumi — mixning to'g'inga qoqiladigan ingichka qismi; na'lchilikda - na'lni

Показать все · 194 →

Статьи

1