Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «qis» — результатов: 963

Фильтр

Словарные статьи

362
qismoq

fl. 1. Orasiga olmoq, orasiga olgan holda tutmoq, siqib ushlamoq; siqmoq.

Valiyevning bir oʻzi stolga tirsagini tayab, ikki kafti bilan chekkasini qisib oʻtiribdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Teshaboy oldidagi qovun kosadan shoshilmasdan bir tilim oldi-yu, ogʻziga keltirmay, ikki barmogʻi orasida qisib turib: — Taqsir, — dedi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Men bilan jilmayib koʻrishdi-da, qoʻlidagi gazetasini buklab, qoʻltigʻiga qisdi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil

Temir qip-qizil boʻlgach, omburda qisib oladi-da, kundaga qoʻyadi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. Siquv, iskanjaga olmoq; ezmoq, siqmoq.

Begona oʻshlar gʻoʻzani qisib qoʻyibdi.

ikkinchi marta ekilgan chigitni shoʻr qisib, yer betiga chiqarmay qoʻydi. — Mushtum

Kampir, rezinkasi oyogʻini qisib yuborgan shekilli, kapron paypogʻini himarib, toʻpigʻiga tushirib olibdi. — S. Ahmad, Saylanma

3. Boʻgʻmoq, nafasini qaytarmoq.

Uning halqumini dard qisib keldi.

4. (ch.k. bilan) Biror narsadan tang holatga solmoq; siqmoq, toliqtirmoq, zoriqtirmoq.

Puldan qismoq.

Mana boʻlmasam, deb uni ham ovqatdan qisib qoʻydim. — S. Ahmad, Avtobiografiya

Xudoyim xotinlarni uy uchun yaratgan. Erkaklarni olib kelishdan qismasin. — H. Rahimov, Chin hayot

husn degan narsadan xudo meni qisgan. — Mirmuhsin, Meʼmor

5. Birlashtirmoq, yummoq.

Lablarini qismoq.

Valixon mushtini qisib taʼkidladi: — Sipoh kerak. — Sh. Toshmatov, Erk kushi

Rangi qum oʻchgan, iztirobdan qaltiragan odamlar, oʻz xarobalari oldida tishlarini qisib, jim oʻylanardilar. — Oybek, Quyosh qoraymas

  • Boshini (yoki kallasini) U kallasini qisib, koʻkargan koʻzini qoʻli bilan toʻsib turgan Jamol pismiqqa murojaat qildi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.
  • Boʻynini (yoki boʻyin) qismoq 1. Boʻynini ichiga tortmoq (odatda biror maʼno ifodalash uchun, masalan, bilmaslik, xabarsizlik maʼnosini bildirish uchun shunday qilinadi). Risolat xola boʻynini qisib, oʻzi ham bu sirning boisidan bexabarligini bildirdi. — Sh. Toshmatov, Erk qushiBir kun erimning uzoq sayilga ketganini eshitib, uyimga yetim boladek boʻynini qisib kirib keldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaQarshisida yolvorganday boʻyin qisib turgan yigitga rahmi keldi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon
  • Dumini qismoq 1. Dumini oyoqlari orasiga olmoq (it haqida — odatda qoʻrqqan holatlarda shunday qiladi). It juda qoʻrqoq ekan. Dumini qisib, bir menga, bir Asetga qarab, bostirmaning tagiga kirib ketdi. — N. Fozilov, Diydorqattiqroq gapirib, hukumatni esga solsang, dumini qisadi bu chayqovchilar. — A. Muxtor, Davr mening taqdirimda
  • Yelkasini qismoq 1. Boʻynini ichiga olib, ikki yelkasi bir oz koʻtarilgan holatda boʻlmoq. Mutrib odaticha yerga qarab, yelkasini qisib, bir-bir odim tashlab ketardi. — S. Siyoyev, Avaz— Somon olganmisiz? Agronom., yelka qisdi: — Bilmadim bolalar kecha-pecha olib kelgan boʻlmasa. — S. Siyoyev, Otliq ayolJuman, men yelkamni qisib keldim, bolalarga ayt, meni qayta tarbiyalashsin — A. Muxtor, Tugʻilish
  • Koʻz(ini) qismoq 1. Biror sabab yoki taʼsir bilan koʻz milklarini bir-biriga yaqinlashtirmoq, koʻzni yumish darajasigacha toraytirmoq. u sel-sel terlaganiga ham parvo qilmay, koʻzlarini qisib, yoʻlga qaradi. — YoshlikCharaqlagan oftobga qaraganday, koʻzlarini qisib, Temurga oʻgirildi. — S. Siyoyev, YorugʻlikRaisning qarashidan bu nasihatning maʼnosiga tushungan mudir qoʻlini koʻksiga qoʻyib, chap koʻzini qisib dedi — MushtumDarhol koʻzimni qisdim. Bir mayizni ikki boʻlib yeydigan Moʻmin doʻstim fikrimni pay-qadi. — Sh. Xolmirzayev, Yoʻllar, yoʻldoshlar.
  • Tilini qismoq Gapirmay (gapirtirmay) qoʻymoq; gapirishdan tiyilmoq. Oʻlikmi-tirikmi, bilarmiz. Man ham qarab turmayman. Ammo soʻz tarqalmasin, ayt, xotining tilini qissin. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Yuragini qismoq Xafaqon, diqqat qilmoq; ruhan ezmoq. Sahrodagi bir xil manzara kishi yuragini qisib, uni diqqinafas qilib yuboradi. — K. Yashin, Hamza
Полная статья →
qish

ot Yil fasllaridan biri (Oʻrta Osiyoda dekabr, yanvar va fevral oylarini oʻz ichiga oladi).

Sovuq qish. Qahraton qish. Qishga chidamli navlar (bot.).

Oʻzimizning uyimiz. Hatto qishda ham tuvaklarda anqib turadigan rayhonlar esimga tushadi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Erta qishning sovuq nafasi uning dimogʻiga gup etib urdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Полная статья →
qism

ot 1. Butunning tarkibi, uzviy boʻlagi yoki hissasi, ulushi.

Daromadning uchdan bir qismi. Mehmonlarning bir qismi.

Xullas, Tuyamoʻyinga kelib, izlab yurgan narsalarimning bir qismini topganday edim. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Yoʻlning qolgan qismiga eshak ish berdi. — J. Abdullaxonov, Oriyat

Anvar oʻzini supaning qorongʻi qismiga oldi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

2. Bir ish, majlis, asar va shu kabilarning maʼlum darajada mustaqillikka ega boʻlgan alohida boʻlagi; boʻlim.

Uch qismdan iborat roman,

Institutdagi kechada hisobot dokladi tugadi. Soʻngra badiiy qism boshlandi. — Gʻayratiy, Uzoqdagi yor

Mohidil yetib kelganda, tantanali qism boshlanib qolgandi — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Mehmonlar bilan vakillarning qizgʻin tabriklari, xayrli tilaklaridan keyin kechaning rasmiy qismi tugadi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Mashina, mexanizm, inshoot va shu kabilarni tashkil qilgan boʻlaklardan har biri; detal.

Traktorning ehtiyot qismlari.

Emin uni [pulemyotni] shoshilib qoʻliga oldi-da, bir zumda qismlarini ajratib, gazetaga terib qoʻydi. — I. Rahim, Chin muhabbat

4. Qurolli kuchlar tarkibidagi alohida boʻlim, boʻlinma yoki birikma.

Minomyotchilar qismi. Polkning sanitariya qismi. Qism komandiri.

Shu choq artilleriya qismlari ogʻir toʻplari bilan oʻta boshladi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Jarohatlarim bitib ketishi bilan yana qismimga qaytib bordim. — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi

Полная статья →

Показать все · 362 →

В определениях

15

Показать все · 15 →

Сказки

226
Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aql bilan baxt
Устное народное творчество

Aql va Baxt doʻst boʻlib, bir oʻtinchining hayotiga aralashadi. Baxt oʻtinchiga omad keltirsa, Aql unga qiyin vaziyatlardan chiqishga yordam beradi.

Aqlli bola
Устное народное творчество

Bu ertak oʻgay ona zulmiga uchragan aqlli bolaning sarguzashtlari haqida. U oʻzining zukkoligi bilan qiyin vaziyatlardan chiqib, baxtli hayot kechirishga muvaff

Показать все · 226 →

Диалектные материалы

359
Al
Xorazm viloyati · qo'l

qo'l, qo'lning bilakdan pastki qismi

Arbamoq
Qashqadaryo viloyati · Arbamoq

Olqishlamoq, undamoq; ruhini ko‘tarmoq.

Chochpopuk
Fargʻona viloyati · sochpopuk

Soch bezagi (qismlari: boʻrdak, karnay, kattaqubba)

Chorjuvoldiz
Fargʻona viloyati · Chorjuvoldiz

bo'yinchaning kigizdan bo'lgan qismini tikish uchun po'latdan yasalgan, uzunligi 18 sm., diametri 2 mm., uchi egri juvoldiz

Chorpoya sandon
Fargʻona viloyati · toʻrtpoya sandon

Sandon turi (qismlari: noʻl/nil, oyoq)

DUDBURA, dödbura
Fargʻona viloyati · dudbura

temirchilar mo'ri (o'choq mo'risi) ma'nosida ishlatadilar, ba'zilari o'choqning shoxnayza o'rnatgan qismiga aytadilar

Показать все · 359 →

Статьи

1