Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«qirqinchi» boʻyicha 37 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

17 ta
qirq

QIRQ 'oʻttiz bilan ellik oraligʻidagi oʻnlik miqdor'. Q i r h i g a chidagan h i r h biriga ham chida (Maqol). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli qïrïq tarzida talaffuz qilingan (ДС, 446), keyinroq qïrq shakli yuzaga kelgan (Devon, I, 333); oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïrïq > qïrq > qirq. Bu soʻz oxiridagi — (ï)q qismi feʼldan ot yasovchi qoʻshimcha boʻlsa kerak, lekin manbalarda bu yerdagi maʼnoni anglatuvchi qïr— feʼli oʻz aksini topmagan

1. 40 raqami va shu rakam bilan ifodalanadigan son, miqdor. Qirq kokil - mayda oʻrilgan soch

Qirq kishi

Qirq metr gazmol

Qirq soʻm pul

Qirq tonna yuk

Qirqdan uchni ayirmoq

Bir kun tuz ichgan joyga qirq kun salom (ber) — Maqol

Qirqqa chidagan, qirq birga ham chida — Maqol

Oʻttizida er atangan qirqida sher atanar — Maqol

Bir oz sabr qilsang, qirq kokil qilib qoʻyardimki, orqangda tolbargakday hilpirardi — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

2. Kishi vafotidan soʻng oʻttiz yettinchi yoki oʻttiz toʻkqizinchi kuni oʻtkaziladigan marosim

Yoʻldosh motamsaro. Onasining janozasi, yigirmasi, qirqi, xatmi qurʼon deb ancha chiqimdor boʻlganga oʻxshaydi — Sunnatilla Anorboyev, Mehr, 1964

Toʻliq maqola →
qirqiq

ot Qirqilgan, qirqib, kesib tashlangan.

Qulogʻi qirqiq it. Dumi qirqiq ot. Sochi qirqiq xotin.

Chiroqda oltinlangan sochlari qirqiq bir qiz u bilan ovora boʻldi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Chopar tomonidan suyri, soqoli qirqiq kishi qogʻozni yuzida shodlik alomati paydo boʻlgani holda oʻqiy boshladi. — S. Ayniy, Qullar

Toʻliq maqola →
qirqma

ot 1. Qirqilgan yoki qirqiladigan.

2. Qishga saqlanadigan kechpishar, poʻsti qalin, eti och yashil qovun navi.

Polizlardagi oq qirovga asralgan qirqma qovunlar ham uzildi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

  • Qirqma piyoz Koʻki-bargi olinib, tubi yerda ikkinchi yilga qoldiriladigan piyoz.
  • Qirqma miltiq Stvoli qirqib qisqartirilgan miltiq. Qora qoplon ikkita qirqma beshotar miltiq oʻqdonlarini birma-bir koʻzdan kechirib, otishga shay qilib qoʻydi-da xurjunlarga joyladi. — K. Yashin, Hamza
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 17 →

Taʼriflar ichida

10 ta
qalpoqli

qalpoqli Qalpoq kiygan, boshida qalpogʻi bor. Otliq behilardan birining chang bosib yotgan tukini qoʻli bilan artdi, qalpoqli boshini engashtirib, uni hidladi. M. Ismoili

umuman

umuman Asos eʼtibori bilan, asosan. Maqola umuman yaxshi taassurot qoldirdi. Uning [Unsinning] umuman yuz bichimi kelishgan edi. Oybek, Tanlangan asarlar Umuman kartoshka

yoritmoq

yorit Yorimoq feʼlining orttirma nisbati. Baland osilgan qirqinchi chiroqning yorugʻi chogʻroq uyning burchaklarigacha yoritgan. P. Tursun, Oʻqituvchi Birinchi bomba kolx

fonar

fonar Yorituvchi qismi shar, quticha, naycha va boshqalar shakllardagi shisha yoki shaffof material bilan oʻralgan chiroq. Choʻntak fonari. Qoʻl fonar. Munira yugurib, va

esa

esa Bogʻlama vazifasini bajaradi; boʻlsa. burni bir oz beoʻxshovroq esa-da, lekin uning umuman yuz bichimi kelishgan edi. Oybek, Tanlangan asarlar Shaxs, narsa, hodisalar

yoz

yoz YOZ ’bahor bilan kuz oraligʻidagi fasl’. Yo z yopinchigingni hoʻyma, hishda oʻzing bilasan (Maqol). Qadimgi turkiy tilda asli 'yilning issiq yarmi’ maʼnosini (asosan

Hammasini koʻrish · 10 →

Ertaklar

10 ta
Besh qiz
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda besh opa-singilning sarguzashtlari, ularning mehmonnavarligi va qiyinchiliklarga duch kelishi hikoya qilinadi. Ertakda sadoqat, xiyonat va adolatn

Bir xumcha oltin
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.

Dunyoda nima lazzatli?
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda Husayn mirzo oʻz vazirlaridan dunyodagi eng lazzatli nima ekanligini soʻraydi. Vazirlar bu savolga javob topa olmay, Alisher Navoiyga murojaat qil

Duradgor bilan tikuvchi
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda hunarmand doʻstlar oʻrtasidagi raqobat va muhabbat hikoya qilinadi. Tikuvchi oʻz mahorati tufayli malikaga uylanib, podshohlikka erishadi.

Hakim baliqchining oʻgʻli
Xalq ogʻzaki ijodi

Kambagʻal baliqchi cholning oʻgʻli vazirning hiylalari tufayli podshohning qiyin topshiriqlarini bajarishga majbur boʻladi. Uning sarguzashtlari davomida kutilm

Ikki ahmoq
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda salomga alik olish ustida tortishgan ikki kishining ahmoqligi tasvirlanadi. Otliq ularning ahmoqligini sinab koʻradi va har biri oʻz ahmoqligini h

Hammasini koʻrish · 10 →