Изоҳли луғат
· яна 2 та луғатда
фл. Қилмоқ феълининг биргалик нисбати.
Қидирув
«қилишмоқ» бўйича 86 та натижа
Филтр
Луғат тури
Луғат мақолалари
80 та
Изоҳли луғат
· яна 7 та луғатда
фл. 1. Бажо келтирмоқ, бажармоқ, ижро этмоқ, амалга оширмоқ.
Иш қилмоқ. Қиламиз десак иш кўп. Айтганингизнинг ҳаммасини қилдим. Билганингни қил. Қуш уясида кўрганини қилади. — Мақол
Қиз томон, гарчанд тўйни бир йил кейин қилиш шарти билан бўлса ҳам, розилик берибди. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса
2. Баъзи отлар билан бирикиб, шу от англатган нарсани тайёрлаш, ҳозирлаш, пишириш маъносини билдиради.
Хамир қилмоқ. Гувала қилмоқ. Эшик қилмоқ. Пичоқ қилмоқ. Ром қиладиган уста. Ўтин қилмоқ. Нон қилмоқ. Шўрва қилмоқ.
3. Бирор-бир ишга, лавозимга қўймоқ, белгиламоқ, тайинламоқ, лозим кўрмоқ, танлаб олмоқ.
Вакил қилмоқ. Директор қилмоқ. Бўлим бошлиғи қилмоқ.
Қандай вазифа беришни ўзларингга ҳавола қиламиз, лекин ҳосилот кенгашига раис қилсаларинг, куймайсизлар. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Биз Ҳомидбойни ўзимизга куёв ўғил қилишдан ҳеч бир монелик кўрмаймиз. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
4. ёрд. фл. взф. Сўз ясаш учун хизмат қилади — от, сифат ва бошқалар туркумга оид сўзлардан турли маъноли феъллар ясайди.
Томоша қилмоқ. Таклиф қилмоқ. Рашк қилмоқ. Эълон қилмоқ. Орзу қилмоқ. Зўрлик қилмоқ. Душманлик қилмоқ. Обод қилмоқ. Шод қилмоқ. Безовта қилмоқ. Саришта қилмоқ. Оҳ-воҳ қилмоқ. Лип-лип қилмоқ. Тақир-туқур қилмоқ.
Ўғрилик қилгани учун қўл кесиладир ва ё дорга осиладир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Яна бир марта опалик қилсангиз, деб маслаҳатга келган эдим. — Б. Раҳмонов, Юрак сирлари
Бўтабойга, колхоз мустаҳкам бўлади, деган гапнинг ўзи кифоя қилди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор, чироқлари
Ёʻғон киши, худди ғозга ўхшаб, ғат-ғат-ғат қилиб кулди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
5. Боғлама вазифасида қўлланади.
Ўқитувчилик қилмоқ. Ўғлини муҳандис қилмоқ.
Сидиқжон ҳали бузилмаган тўқайнинг нариги томонида аравакашлик қилар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Мансур ҳам ўртоқлари билан шу майдонда футбол ўйнар қора кепкасини қошигача бостириб, дарвозабонлик қилар эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Изоҳли луғат
· яна 6 та луғатда
ҚИЛ 'ҳайвон думининг, ёлининг узун толаси', 'соч толаси'. Арғамчига ҳ и л ҳувват (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли қïл тарзида талаффуз қилинган (Девон, И, 324; ДС, 442); кейинчалик ўзбек тилида ï унлисининг қат- тиқлик белгиси ёʻқолган: қïл > қил
от 1. ва баъзи бошқа ҳайвонлар думи ёки ёлининг ҳар бир толаси; умуман, жун, соч, мўй ва шу кабиларнингтоласи. .1. Очилнинг от килидай қайсар, кўнғиртоб сочлари дўппи четидан қайрилиб чикиб турар.. эди. П. Қодиров, Уч илдиз
От думининг қили. Қи
элак. Қил тузок. Арғамчига қил қувват — Мақол
2. с.т. эск. Мусиқа асбобларининг тебранганда овоз чиқарадиган ипи; тор. [Гуландомнинг] Бармоклари дутор килларида моҳир ўйнади. Ойбек, Танланган асарлар
ўзбекчахулқ, қилиқрусчахарактер, природаинглизчаcharacter, nature
Ақï алп атïм болса алčақ кўñüл, тузи этмäки кеñ не қïлқï амул Саховатли, шижоатли, мулойим табиатли, нон-тузи мўл (дастурхони ёзиқли), вазмин феълли бўлса – [свойством] пусть будут великодушие, доблесть, скромность, хлебосольство и хладнокровие – [пропертй] лет тҳере бе генероситй, валор, модестй, ҳоспиталитй анд компосуре
Изоҳли луғат
· яна 2 та луғатда
- Қилт этмоқ 1. Билинар-билинмас қимирламоқ, қўзғалмоқ, қимир этмоқ. Ҳаво дим япроқлар қилт этмасди. — Ш. Рашидов, Қудратли тўлқинСаҳро ёʻли, саҳро табиати, саҳро жазирамаси бошланди. На дов-дарахт, на сув, на қилт этган шабада. — Ҳ. Назир, Газқайнар достониИчкаридан қилт этган товуш эшитилмас, фақат эшик дарзидан узун ёʻлакнинг ярмигача қинғир чироқ ёруғи тушиб турарди. — Ж. Абдуллахонов, ЁʻлБаширжон чойдан ҳўплади, оғзини чайгандек қилт этиб ютинди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа
Таърифлар ичида
4 тамусобақалаш Ўзаро мусобақа қилишмоқ. Олимпиада ўйинларида жаҳоннинг энг кучли спортчилари мусобақалашдилар. Газетадан
н агреемент, контракт; оатҳ, промисе, треатй; тинчлик аҳди пеаке треатй; аҳд қилишмоқ арранге (витҳ); сеттле (витҳ); агрее (упон)
аччиқлаш Ўзаро қаттиқ-қурум гап қилишмоқ, хафалашмоқ. Гулнор ўзи ким? Унинг туфайлидан дадам билан аччиқлашдим. Ойбек, Танланган асарлар
кўриш Кўрмоқ феълининг биргалик нисбати. Сиз билан анчадан бери кўришганимиз ёʻқ. Болалар кино кўришди. Булар кўприкдан ўтишда ажойиб манзарани кўришди А. Қ
Эртаклар
2 та
Халқ оғзаки ижоди
Уч ўғилга отасидан қолган бир хумча олтин ва уларнинг тақдири ҳақида ҳикоя қилинади. Эртакда мардлик, адолат ва дўстликнинг қадр-қиммати очиб берилади.
Халқ оғзаки ижоди
Чўпон ўлимдан қутқарган илон уни чақишга уринади. Улар яхшиликка яхшиликми ёки ёмонликми деган саволга жавоб излашади.