«qildirmoq» boʻyicha 120 ta natija
fl. Qilmoq feʼlining orttirma nisbati.
fl. 1. Bajo keltirmoq, bajarmoq, ijro etmoq, amalga oshirmoq.
Ish qilmoq. Qilamiz desak ish koʻp. Aytganingizning hammasini qildim. Bilganingni qil. Qush uyasida koʻrganini qiladi. — Maqol
Qiz tomon, garchand toʻyni bir yil keyin qilish sharti bilan boʻlsa ham, rozilik beribdi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa
2. Baʼzi otlar bilan birikib, shu ot anglatgan narsani tayyorlash, hozirlash, pishirish maʼnosini bildiradi.
Xamir qilmoq. Guvala qilmoq. Eshik qilmoq. Pichoq qilmoq. Rom qiladigan usta. Oʻtin qilmoq. Non qilmoq. Shoʻrva qilmoq.
3. Biror-bir ishga, lavozimga qoʻymoq, belgilamoq, tayinlamoq, lozim koʻrmoq, tanlab olmoq.
Vakil qilmoq. Direktor qilmoq. Boʻlim boshligʻi qilmoq.
Qanday vazifa berishni oʻzlaringga havola qilamiz, lekin hosilot kengashiga rais qilsalaring, kuymaysizlar. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Biz Homidboyni oʻzimizga kuyov oʻgʻil qilishdan hech bir monelik koʻrmaymiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
4. yord. fl. vzf. Soʻz yasash uchun xizmat qiladi — ot, sifat va boshqalar turkumga oid soʻzlardan turli maʼnoli feʼllar yasaydi.
Tomosha qilmoq. Taklif qilmoq. Rashk qilmoq. Eʼlon qilmoq. Orzu qilmoq. Zoʻrlik qilmoq. Dushmanlik qilmoq. Obod qilmoq. Shod qilmoq. Bezovta qilmoq. Sarishta qilmoq. Oh-voh qilmoq. Lip-lip qilmoq. Taqir-tuqur qilmoq.
Oʻgʻrilik qilgani uchun qoʻl kesiladir va yo dorga osiladir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Yana bir marta opalik qilsangiz, deb maslahatga kelgan edim. — B. Rahmonov, Yurak sirlari
Boʻtaboyga, kolxoz mustahkam boʻladi, degan gapning oʻzi kifoya qildi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor, chiroqlari
Yoʻgʻon kishi, xuddi gʻozga oʻxshab, gʻat-gʻat-gʻat qilib kuldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
5. Bogʻlama vazifasida qoʻllanadi.
Oʻqituvchilik qilmoq. Oʻgʻlini muhandis qilmoq.
Sidiqjon hali buzilmagan toʻqayning narigi tomonida aravakashlik qilar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Mansur ham oʻrtoqlari bilan shu maydonda futbol oʻynar qora kepkasini qoshigacha bostirib, darvozabonlik qilar edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
QIL 'hayvon dumining, yolining uzun tolasi', 'soch tolasi'. Argʻamchiga h i l huvvat (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli qïl tarzida talaffuz qilingan (Devon, I, 324; DS, 442); keyinchalik oʻzbek tilida ï unlisining qat- tiqlik belgisi yoʻqolgan: qïl > qil
ot 1. va baʼzi boshqa hayvonlar dumi yoki yolining har bir tolasi; umuman, jun, soch, moʻy va shu kabilarningtolasi. .1. Ochilning ot kiliday qaysar, koʻngʻirtob sochlari doʻppi chetidan qayrilib chikib turar.. edi. P. Qodirov, Uch ildiz
Ot dumining qili. Qi
elak. Qil tuzok. Argʻamchiga qil quvvat — Maqol
2. s.t. esk. Musiqa asboblarining tebranganda ovoz chiqaradigan ipi; tor. [Gulandomning] Barmoklari dutor killarida mohir oʻynadi. Oybek, Tanlangan asarlar
oʻzbekchaxulq, qiliqruschaхарактер, природаinglizchacharacter, nature
Aqï alp atïm bolsa alčaq köñül, tuzi etmäki keñ ne qïlqï amul Saxovatli, shijoatli, muloyim tabiatli, non-tuzi moʻl (dasturxoni yoziqli), vazmin feʼlli boʻlsa – [свойством] пусть будут великодушие, доблесть, скромность, хлебосольство и хладнокровие – [property] let there be generosity, valor, modesty, hospitality and composure
xizmat qildirmoq (QBN, 56₈).
qildiril Qildirmoq feʼlining majhul nisbati.
qildirish Qildirmoq feʼlining birgalik nisbati.
qildirtir Qildirmoq feʼlining orttirma nisbati.
barpo qildiril Barpo qildirmoq feʼlining majhul nisbati.
taʼsis qildiril Taʼsis qildirmoq feʼlining majhul nisbati.
Kambagʻal podachi cholning oʻgʻli Iskandar boyning farosatsiz qiziga uylanadi. U oʻzining zukkoligi bilan xotinini asta-sekin tarbiyalaydi.
Bu ertakda oʻtinchi cholning oʻgʻli Dodning sarguzashtlari, uning adolatni tiklash va sevgisini topish yoʻlidagi sinovlari hikoya qilinadi. Qahramon qiyinchilik
