Qidiruv

1. Yangidan, boshqatdan, yana (avval mavjud boʻlgan harakat, holatning davomi, yangidan yuz berishi maʼnosida).

— Saodatxon endigina yopgan zontini qayta ochdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

Muyassar qabristondagi boyoʻgʻlining vahimali huv-huv-lashidan uygʻonib ketdi-da, qayta uxlay olmadi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Lolalar bir oz urinqiragan, ammo vazadagi suv unga qayta hayot baxsh etgan edi. — Guldasta

2. Takror holda, takroran, yana.

Gʻafur Gʻulom bilan bir koʻrishganimcha, qayta uchra-shishga jurʼat qilolmay yurardim. Shukrullo, — Javohirlar sandigʻi

Temirjon ketishni ham, qayta qoʻngʻiroq tugmasini bosishni ham bilmasdi. — J. Abdullaxonov, Oriyat

3. Avvalgisidan farqli holda, maʼlum oʻzgarishlar bilan; boshqatdan.

Navoiy bu binoni qayta ishlatgan: birinchi marotaba sharq naqqoshligiga xos rang-barang naqshin gullar bilan bezatgan. — Mirmuhsin, Meʼmor

karnizi faqat toʻrt enlik chiqarilganligi uchun yomgʻir-chochin devor suvoqlarini yuvib ketadi, deb tomini qayta yopar emishmiz. — Mushtum

Koridorlar fan kabinetlari yuksak did bilan qayta jihozlandi. — Gazetadan.

4. snq. (sonlar bilan) Marta, karra.

Pulni ikki qayta sanamoq.

U choqlarning lazzatini shunda yana bir qayta yalagandek, lablari titradi, yuragi urdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Otabek toʻgʻrisidagi tashvish boyagidan oʻn qayta ortgan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. ayn. Qaytaga.

Qayta biznikiga bora qolaylik.

Kutilgan payt keldi. Lekin yomgʻir va shamol boʻlgani qayta yaxshi boʻldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Gapiring, izza qiling. Bolalar maktabda oʻqib, qayta bevosh boʻlib ketyapti. — A. Qahhor, Asarlar

fl. 1. Kelgan yoki kelayotgan tomoniga yoʻnalmoq, yurmoq; aylanib dastlabki yeriga kelmoq.

Orqasiga qaytmoq. Sayohatdan qaytib kelmoq. Iziga qaytib ketmoq. Avtobus shu yerdan qaytadi.

U [Sidiqjon] uyga xiyla taʼbi ochilib qaytdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. koʻchma Yana oldin boʻlgan ishga, aytilgan gap, fikr va shu kabilarga kelmoq.

Lirik chekinishdan keyin asosiy mavzuga qaytmoq.

ajoyib zamondoshimizning dostoni uzun. Vaqti bilan unga yana qaytarmiz. — N. Safarov, Olovli izlar

3. Avvalgi holati, darajasi va shu kabilarga kelmoq, uni egallamoq.

Mana, yiqildim, deb it azobini koʻrgan mingboshi mana endigina asliga qaytib, erkin nafas oldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

4. maxs. Toʻsiqqa urilib, yoʻnalishini oʻzgartirmoq.

Oq sirtdan nur yaxshi qaytadi.

5. koʻchma Voz kechmoq, tark etmoq, chekinmoq.

Fikridan qaytmoq. Soʻzidan qaytmoq. Aytar soʻzni ayt, aytmas soʻzdan qayt! — Maqol

Uni, xudodan qaytgan, deb tayoq bilan savaladilar. — M. Oʻrinxoʻjayev, Unutilmas kunlar

6. (asosan boʻlishsiz shaklda) Oʻzini tiymoq; tiyinmoq.

U hech narsadan qaytmaydi. Sen uchun oʻlimdan ham qaytmayman.

Homid bu tuhmatdan ham qaytmas va oʻz tuhmatini mahkama oldida mantiqiy ravishda isbot ham qila olur edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ulardan pul undirib olish, benzinni talon-toroj qilishdan ham qaytmaydi. — Gazetadan.

7. Darajasi, kuchi pasayish, soʻnish tomonga yoʻnalmoq.

Bemorning isitmasi qaytdi. Sovuq qaytdi. Bozor qaytdi. Undan ixlosim qaytdi.

Kech kirib, quyoshning tapti qaytganda, vagon-remont zavodining yoshlari sahna yasadilar. — A. Muxtor, Opa-singillar

Nizomiddinovning titrogʻi qaytgandek boʻldi. — S. Ahmad, Hukm

8. Qabul qilinmay, oʻtmay yoki ortib qolib qaytarilmoq, qaytarib berilmoq yoki qaytarib yuborilmoq.

Mol bozordan qaytdi. Pul ortib, yuz soʻmi qaytib keldi. Un soʻmdan uch soʻm qaytdi.

Boʻlmasa, bu yoqqa ola qoling, qaytgan mol oʻzimizga tan! — Yoshlik

9. Evazi tegmoq, evazi egasiga kelmoq.

Bolang tufayli har qancha ogʻirchilik boʻlsa, ustingga ol. Bu qarz bolangdan qaytadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Bu yaxshiliklaringiz bizdan boʻlmasa, xudodan qaytsin. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

10. Toʻmtoq, oʻtmas boʻlib qolmoq (narsalarning uchi yoki tigʻi haqida).

Pichoqning yuzi qaytibdi.

11. kam qoʻll. Burilmoq, qayrilmoq.

Ana shu yoʻl bilan toʻgʻri borib, chapga qaytasiz. — Guldasta

12. s. t. Keksalik holatida boʻlmoq, shu holatda (yoshda) oʻzini bardam tutmoq.

Baʼzi odamlar keksayganda yaxshi qaytadi.

Keksayganda Akbar akadek qaytish boshqalarga ham nasib boʻlsa edi. — Y. Shamsharov, oʻurumsaroyliklar

13. shv. Oʻlmoq, vafot qilmoq.

Koʻngil aynib, yegan-ichganini qaytarib tashlamoq, qusmoq.KUSMAK

• -qilmoq

1. Aksincha, bilʼaks.

Onaxon bu gapga parvosiz qaradi, qaytaga chehrasi ochildi. — A. Muxtor, Opa-singillar

Men sizdan hech ginam yoʻq. Qaytaga boshogʻriqdan qutuldim. — S. Nurov, Narvon

2. Yaxshisi, undan koʻra.

Bizniki mana shu burchakdagi eshik Qaytaga bukun biznikida qolsangiz boʻlmasmi-a? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

rvsh. Yangidan, boshqatdan.

Qaytadan yozmoq. Qaytadan ishlamoq. Qaytadan tiklamoq. Qaytadan qurmoq.

Maktub uning [Kumushning] yurak jarohatini qaytadan tirnab tashlagan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

— Tergovni qaytadan boshlaymiz, qishloqdan ketib qolmang, — dedi tergovchi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Bektemir chuvalgan paytavasini yechib, boldirlarini ish-qalab, qaytadan askarchasiga ixcham oʻradi. — Oybek, Quyosh qoraymas

qaytalap